https://wikiislamica.net/index.php?action=history&feed=atom&title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1 Bənu Qureyzə qətliamı - Revision history 2026-04-18T13:54:24Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.39.4 https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140942&oldid=prev Asmith: Asmith moved page Beni Kureyza Qətliamı to Bənu Qureyzə qətliamı 2026-04-17T01:57:10Z <p>Asmith moved page <a href="/wiki/Beni_Kureyza_Q%C9%99tliam%C4%B1" class="mw-redirect" title="Beni Kureyza Qətliamı">Beni Kureyza Qətliamı</a> to <a href="/wiki/B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1" title="Bənu Qureyzə qətliamı">Bənu Qureyzə qətliamı</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 01:57, 17 April 2026</td> </tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140802:rev-140942 --> </table> Asmith https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140802&oldid=prev Qorqud at 09:53, 19 March 2026 2026-03-19T09:53:15Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:53, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l77">Line 77:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 77:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Müasir üzrxahlıq (apologetik) baxışlar və perspektivlər ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Müasir üzrxahlıq (apologetik) baxışlar və perspektivlər ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;center&gt;&lt;youtube&gt;UZE1N56fswY&lt;/youtube&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;i&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">İngilis </del>dilində&lt;/i&gt;&lt;/center&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;center&gt;&lt;youtube&gt;UZE1N56fswY&lt;/youtube&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&#039;&#039;Peyğəmbər Məhəmmədin Siyarəsi 61 - Bənu Qureyzə qəbiləsi - Dr. Yasir Qadhi | 15 may 2013&#039;&#039; </ins>&lt;i&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ingilis </ins>dilində<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">)</ins>&lt;/i&gt;&lt;/center<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;Yuxarıdakı videoda həm Mədinə İslam Universitetinin, həm də Yel Universitetinin dərəcələrinə sahib, nüfuzlu müsəlman alimi Yasir Qadhi belə bir iddia irəli sürür ki, Məhəmməd Peyğəmbər xəyanətlə üz-üzə qalmışdı və buna qarşı maksimum cəza tədbirləri görmüşdü. Qadhi müdafiə edir ki, peyğəmbər hər addımında haqlı idi və kin-küdurətlə deyil, sırf dövlət idarəçiliyi və praktiki mülahizələrlə hərəkət edərək lazım olduğu qədər təmkin nümayiş etdirmişdi. Onun dediyinə görə,peyğəmbəri &quot;sərtlikdə&quot; ittiham etmək mümkündür, lakin onun Bənu Qureyzəyə və ya ümumiyyətlə yəhudilərə qarşı qəzəblə hərəkət etdiyini söyləmək &quot;elmi baxımdan əsassızdır&quot;. Yasir Qadhi cəzanın &quot;sərt&quot; olduğunu, lakin bəzən sərt olmağın zəruriliyini qeyd edir. Yaqeen İnstitutunun alimi Əbu Əminə Elias (Castin Parrot) iddia edir ki, Bənu Qureyzənin əsir düşmüş &quot;döyüşçü kişilərinin&quot; öldürülməsi müsəlman icması tərəfindən &quot;özünümüdafiə aktı&quot; idi və bu hərəkətlərə bəraət qazandırmaq üçün &quot;Qanunun təkrarı&quot; (Tövrat) 20:12-14-ə istinad edir. O, həmçinin iddia edir ki, peyğəmbər öz adamlarını silahla yalnız &quot;özlərini müdafiə etmək&quot; üçün göndərib və Bənu Qureyzənin qadın və uşaqları bütün kişiləri qətlə yetirildiyi üçün onları qorumaq məqsədilə &quot;əsirlik altına&quot; alınıblar.&lt;ref&gt;&quot;Peyğəmbər yəhudilərə qarşı soyqırım törədibmi?&quot; Allaha iman – Allahdan başqa ilah yoxdur və Məhəmməd Onun elçisidir. https://abuaminaelias.com/prophet-genocide-banu-qurayza/  8 Aprel 2013&lt;/ref&gt; Karen Armstronq da özünün &quot;İslamın qısa tarixi&quot; kitabında bənzər şəkildə iddia edir: &quot;Bu mübarizə ümumilikdə yəhudilərə qarşı hər hansı bir düşmənçiliyi deyil, yalnız üsyankar üç qəbiləyə qarşı olan münasibəti göstərirdi. Quran yəhudi peyğəmbərlərinə hörmət etməyə və müsəlmanları Kitab əhlinə ehtiram göstərməyə çağırmağa davam edirdi.&quot;&lt;ref&gt;İslam: Qısa Bir Tarix – Karen Armstronq, Modern Library 2002&lt;/ref&gt; Bu arqumentlər yuxarıda göstərilən mənbə materiallarının motivlərini əks etdirir. İbn İshaq, Bənu Qureyzə yəhudilərinin öz xəyanətləri ilə müsəlmanlar üçün təhlükə yaratdıqlarını bildirir və Məhəmməd Peyğəmbəri onların taleyi barədə qərar verməkdə tərəddüd edən biri kimi təsvir edir (hər nə qədər Əbu Lübabə, Səd onlara hakim təyin edilməzdən əvvəl bu aqibəti artıq bilsə də). İbn İshaq cəzanın nə dərəcədə &quot;sərt&quot; olduğunu belə nəql edir:{{Quote|{{citation|page=462 (paraqraf: 686)|trans_title=Məhəmmədin həyatı|title=Sirat Rəsul Allah|author1=İbn İshaq|author2=İbn Hişam|author3=al-Tabari|editor=A. Giyom|year=1955|publisher=Oksford UP|ISBN=0196360331|location=Kəraçi|url=https://archive.org/details/GuillaumeATheLifeOfMuhammad/page/n381/mode/2up}}|Rəsul (Əbu Lübabəni) onlara (Bənu Qureyzəyə) göndərdi və onlar onu gördükdə qarşılamağa qalxdılar. Qadınlar və uşaqlar ağlayaraq onun yanına gəldilər və o, onlara rəhm etdi. Onlar dedilər: &quot;Ey Əbu Lübabə, səncə biz Məhəmmədin hökmünə tabe olmalıyıq?&quot; O, &quot;bəli&quot; dedi və əli ilə boğazına işarə edərək kəsilməyi (ölümü) nişan verdi.}}Buna baxmayaraq, bu İslam tərəfdarı baxış bucaqlarını tənqid edənlər diqqətə çatdırırlar ki, Səd öz hökmünü açıq şəkildə Tövratla əsaslandırmamışdı. Həmçinin, müasir müsəlmanların Bənu Qureyzənin məhv edilməsinə bəraət qazandırmaq üçün &quot;Qanunun təkrarı&quot; kitabından sitat gətirdikləri ayə, ənənəvi xristian və xüsusilə yəhudi elmi dairələri tərəfindən bu şəkildə qəbul edilməmişdir. Yəhudi doktrinasına görə, bu ayələr İsrail oğulları Müqəddəs Torpağa daxil olmazdan əvvəl Musaya nazil olmuşdu və xüsusi olaraq onlara orada yaşayan xalqlarla necə rəftar etməyi tapşırırdı.&lt;ref&gt;&quot;Məhəmmədin Qureyzə yəhudilərinə qarşı amansızlığı&quot; Ceyms M. Arlandson, Answering Islam (İslama Cavab) https://www.answering-islam.org/Authors/Arlandson/qurayza_jews.htm&lt;/ref&gt; Bundan əlavə, Məhəmməd tərəfindən Bənu Qureyzə yəhudilərinə qarşı heç bir aşkar ədavətin olmadığı iddiası İbn İshaqın nəql etdikləri ilə ziddiyyət təşkil edir:{{Quote|İbn İshaqın &quot;Sira&quot;sı (Giyom tərəfindən ingilis dilinə tərcüməsi) səh. 461; həmçinin bax: Musa b. Uqbə, &quot;Kitab əl-Məğazi&quot; (İmam Qəzali nəşriyyatı tərəfindən ingilis dilinə tərcüməsi) səh. 113.|&quot;Rəsul onların qalalarına yaxınlaşdıqda [Məhəmməd] dedi: &#039;Ey meymunların qardaşları, Allah sizi rüsvay etdimi və Öz intiqamını üzərinizə göndərdimi?&#039;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bənu Qureyzə cavab verdi: &#039;Ey Əbul-Qasım [Məhəmməd], sən cahil (və ya qəddar) biri deyilsən&#039;.&quot;}}Onları meymun adlandıraraq ələ salmaqla, Məhəmməd burada bəzi yəhudilərin şənbə gününü pozduqlarına görə meymuna çevrildiklərini iddia edən Qurana ([https://quran.az/5/60 Quran 5:60]) istinad edir.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">İbn İshaq həmçinin qeyd edir ki, Məhəmməd Bənu Qureyzənin yəhudi qadınlarından birini, Reyhanəni özü üçün götürdü.&lt;ref&gt;&quot;Rəsul özü üçün Bənu Amr b. Qureyzə qadınlarından biri olan Reyhanə bint Əmr b. Xunafanı seçmişdi və o, öləndən qədər onun mülkiyyətində (himayəsində) qaldı.&quot; İbn Hişam, İbn İshaq, Alfred Giyom (tərcüməçi), Məhəmmədin həyatı: İshaqın &quot;Sirət Rəsulullah&quot; əsərinin tərcüməsi, Oxford University Press 2005, səh. 466.&lt;/ref&gt; Həqiqətən də, bu rəvayətə görə, bu qəbilənin məhv edilməsi Məhəmmədə öz döyüşçülərini səxavətlə mükafatlandırmaq imkanı verdi (Məhəmməd özü isə qənimətin beşdə birini götürdü). Əbu Əminə Eliasın müsəlmanların Reyhanə kimi qadın və uşaqları sadəcə qorumaq məqsədilə əsir götürmələri barədəki fikri də hesabatlarla ziddiyyət təşkil edir; belə ki, İbn İshaq onlardan bəzilərinin silah və at qarşılığında satılmaq üçün uzaq Nəcd bölgəsinə aparıldığını da nəql edir. Yasir Qadhinin özü qeyd edir ki, Bənu Qureyzəyə İslamı qəbul edəcəkləri təqdirdə yaşamaq azadlığı təklif olunmuşdu və sirəyə görə, yalnız onun peyğəmbər olduğunu bildikləri halda Məhəmmədi rədd edən o sərt, inadkar qəlbləri onların İslamı qəbul edərək xilas olmalarına mane olmuşdu. Bu yolla sirə, onların yəhudi dinini Məhəmmədin onlarla rəftarındakı amansızlığa səbəb olan amil kimi təsvir edir. Tənqidçilər iddia edə bilərlər ki, bu məqam — &quot;meymun&quot; təhqiri ilə yanaşı — Qadhinin &quot;peyğəmbərin əlimizdəki mənbələrə görə heç bir kin və ya dini düşmənçilik olmadan hərəkət etdiyi&quot; fikrinə ziddir. Buxari həmçinin belə bir hədis toplayıb ki, peyğəmbər öz adamlarına Bənu Qureyzəni poeziya ilə təhqir etməyi əmr edib; bu, qədim ərəb dövründə düşmənə qarşı nifrəti qızışdırmağın əsas yollarından biri idi (Məhəmməd ona qarşı bunu edən şairlərin öldürülməsini əmr etmişdi):{{Quote| {{Bukhari|||4123|darussalam}}|Bəradan rəvayət olunur: &quot;Qureyzə (mühasirəsi) günü Allahın Rəsulu Hassan bin Sabitə dedi: &#039;Onları (şeirlərinlə) təhqir et, Cəbrayıl səninlədir&#039;.&quot;}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== Tarixiliyə dair akademik baxışlar ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bənu Qureyzə rəvayəti İslam hüququnun qəbul edilmiş bir hissəsidir və erkən dövr İslam fəqihləri müharibənin aparılması, o cümlədən münsiflik və edamların necə icra edilməsi barədə hökm verərkən hər bir detalı dərindən öyrənmiş və təhlil etmişlər.&lt;ref&gt;M. J. Kister, [https://web.archive.org/web/20250118072808if_/http://www.kister.huji.ac.il/sites/default/files/banu_qurayza.pdf The Massacre of the Banū Qurayẓa: A Re-Examination of a Tradition (archive)], Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986), see pp. 66-74&lt;/ref&gt; Buna görə də, ortodoks müsəlmanlar arasında bu hadisənin baş verdiyinə dair heç bir şübhə yoxdur (modernist İslam alimləri isə adətən buna şübhə ilə yanaşırlar). Bununla belə, mövzunun tarixşünaslığı özünəməxsus problemlərdən xali deyil.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, ümumi xətləri ilə əksər akademik mütəxəssislər [https://quran.az/33 Quran 33:26-27] ayələrinin Bənu Qureyzəyə aid olduğu ənənəsini qəbul edirlər (həmin surənin 9-25-ci ayələrində Yəsribə qarşı müttəfiq mühasirəsi haqqında kontekst verilir). Sirə rəvayətlərinin təfərrüatlarına, xüsusən də edam edilən kişilərin sayına ümumilikdə daha böyük şübhə ilə yanaşılır.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bir çox əl-Qureyzi adlarının sonralar başqa mövzularda müsəlman ravilər və ya hədis ötürücüləri kimi ortaya çıxmasını nəzərə alsaq (o cümlədən Məhəmməd ibn Kəb əl-Qurazi, Osman ibn Kəb əl-Qurazi, Sələbə bin Əbi Malik əl-Qurazi; həmçinin Rifə əl-Qurazinin arvadı haqqında hədis və Atiyyə əl-Qurazidən qətliam barədə yuxarıda qeyd olunan məlumat mövcuddur), belə bir adla qəbilənin mövcud olduğu görünür.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Mədinə konstitusiyası (sazişi) ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Buna baxmayaraq, müasir akademiya İbn İshaq kimi 8-ci əsrdə (hicri 2-ci əsr) fəaliyyət göstərmiş İslam alimlərinin elmi fəaliyyətinə ciddi şübhələrlə yanaşır. Bu kontekstdə hələ də cavabsız qalan tapmacalardan biri də &quot;Mədinə Konstitusiyası&quot; (Sahifət əl-Mədinə), həmçinin &quot;Ümmət Sənədi&quot; (Sahifət əl-Ümmə) kimi tanınan mətndir. Fred Donnerin qeyd etdiyi kimi, bu, ilkin proto-İslam hərəkatından əlimizdə olan ən qədim sənədlərdən biridir. İslam tarixçisi ət-Təbəri tərəfindən qorunub saxlanılan bu diqqətçəkən sənəd, Mədinə &quot;möminləri&quot; üçün bir saziş ortaya qoyur; burada yəhudilər də ərəb möminləri ilə eyni səviyyədə &quot;mömin&quot; kimi &quot;ümmət&quot;ə və ya milli birliyə daxil edilirlər. Fred Donner hesab edir ki, bu sənəd əslində İslamın ilkin, gizli qalmış tarixinə işarə edir; hansı ki, orada ərəb monoteistləri Məhəmmədin komandanlığı altında yəhudilərlə vahid bir &quot;ümmət&quot;də birləşmişdilər. Tarixi rəvayət üçün narahatedici məqam odur ki, bu sənəddə bir çox fərqli yəhudi qəbiləsinin adı çəkilsə də, sirənin əsas üç qəbiləsi — Bənu Qureyzə, Bənu Qeynuqa və Bənu Nadirin adları nəzərəçarpacaq dərəcədə yoxdur. Əslində, bu qəbilələrin adlarının olmaması alimləri inandırır ki, sənəd yalnız Təbərinin 9-cu əsrə aid əsərlərində qorunub saxlanılmasına baxmayaraq, çox qədim olmalıdır. Çünki daha sonrakı dövrə aid sənəd, ehtimal ki, artıq formalaşmış tarixi rəvayətə uyğunlaşdırılmaq üçün dəyişdirilərdi. Donner qeyd edir ki, 7-ci əsrin əvvəllərinə aid bir çox məscidlərin qibləsi Məkkəyə tərəf deyil. O, belə bir nəticəyə gəlir ki, Bənu Qureyzə qətliamı hekayəsi yəhudi və müsəlman icmaları arasında xeyli sonra baş vermiş ayrılığı izah etmək üçün uydurulmuş və ya şişirdilmiş ola bilər.&lt;ref&gt;Məhəmməd və Möminlər: İslamın Başlanğıcında, Fred Donner, Harvard University Press 2010, səh. 72-73.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Patrisiya Kron və Maykl Kuk özlərinin çığır açan &quot;Haqarizm&quot; (Hagarism) əsərində bənzər şəkildə 7-ci əsrdə yazan və &quot;psevdo-Sebeos&quot; kimi tanınan erməni tarixçisinin məlumatlarına istinad edirlər. Bu tarixçi ərəb istilalarını Məhəmmədin rəhbərlik etdiyi yəhudi və ərəb konfederasiyası ilə əlaqələndirir ki, bu da Məhəmmədin Fələstin və Yaxın Şərqin işğalından əvvəl vəfat etdiyini deyən İslami rəvayətlə ziddiyyət təşkil edir. Psevdo-Sebeos, həmçinin ərəblərə və yəhudilərə İbrahim peyğəmbər və onun xanımı Həcərdən gələn ortaq soykökü vasitəsilə müştərək monoteizm və qardaşlıq aid edir.&lt;ref&gt;Haqarizm: İslam Dünyasının Formalaşması, Patrisiya Kron və Maykl Kuk, Cambridge University Press 1977, səh. 6-8.&lt;/ref&gt; Əgər bu məlumata inanılarsa, Məhəmməd tərəfindən yəhudilərə qarşı heç bir böyük qətliam törədilə bilməzdi, çünki o, Fələstini işğal edərkən onlarla birlikdə hərəkət edirdi. Stiven Şumeyker &quot;Bir Peyğəmbərin Ölümü&quot; (The Death of a Prophet) adlı əsərində Kron və Kukun tezisinə daha çox sübut əlavə edir; o, demək olar ki, hamısı ilk İslami mənbələrdən daha qədim olan müxtəlif mənbələrdən dəlillər gətirərək iddia edir ki, &quot;möminlər&quot; Fələstinə daxil olarkən Məhəmməd özü əslində onlara rəhbərlik edirdi və o, yalnız fəthdən sonra vəfat etmişdi. O, xüsusilə 7-ci əsrə aid yəhudi apokalipsisinə — &quot;Rabbi ben Şimonun Sirləri&quot;nə (Secrets of Rabbi ben Shim&#039;on) diqqət çəkir ki, burada Məhəmməd yəhudiləri Müqəddəs Torpaqdakı Roma zülmündən qurtaran bir xilaskar kimi təsvir olunur. Əgər əlimizdəki hər bir İslami mənbədən daha qədim olan bu mənbəyə inanılarsa, Bənu Qureyzə qətliamı baş verə bilməzdi, çünki Fələstin işğalının lideri olan Məhəmməd yəhudi xalqının xilaskarı kimi görülürdü.&lt;ref&gt;Bir Peyğəmbərin Ölümü (The Death of a Prophet), Stiven Şumeyker, University of Pennsylvania Press 2012, səh. 27-33.&lt;/ref&gt; Bu, müsəlmanlar və yəhudilər arasındakı qırılmanın onun ölümündən sonra baş verdiyini göstərir və Bənu Qureyzə qətliamı kimi hekayələrin yəhudilərlə ayrılığı peyğəmbərin öz sağlığı dövrünə &quot;geri çəkmək&quot; üçün uydurulduğuna işarə edir.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Mixael Lekker kimi ənənəvi rəvayətlərə daha az şübhə ilə yanaşan akademik alimlər belə bir fərziyyə irəli sürürlər ki, &quot;Mədinə Konstitusiyası&quot; bu üç qəbilə Mədinədəki mövqelərini itirdikdən sonra yazılıb. Yaxud da, Bənu Qureyzə ilə bağlanmış ayrıca saziş (ənənəvi rəvayətə görə, sonradan bu sazişi pozublar) onların sənəddə adlarının çəkilməməsinin səbəbidir. Donner də oxşar şəkildə həmin üç qəbilə ilə ayrıca müqavilələrin olması və ya adlarının sonradan sənəddən çıxarılması ehtimalını qeyd edir.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Detallı analizlər ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">V. N. Arafat, Quranın &quot;əl-Əhzab&quot; surəsindəki qısa ayələrdən kənara çıxaraq, ənənəvi rəvayəti bütövlükdə rədd edən ilk akademik arqumentləri irəli sürməsi ilə tanınır və onun məqaləsi bu gün də modernist müsəlmanlar arasında populyar olaraq qalır.&lt;ref&gt;V. N. Arafat (1976) &quot;Bənu Qureyzə hekayəsinə və Mədinə yəhudilərinə yeni baxış&quot; (New Light on the Story of the Banu Qurayza and the Jews of Medina), Böyük Britaniya və İrlandiya Kral Asiya Cəmiyyətinin jurnalı 2 (1976): 101.&lt;/ref&gt; Lakin Meir J. Kisterin çoxsaylı qeyri-dəqiqlikləri və yanlış fərziyyələri üzə çıxaran cavabına görə, bu iş akademik cəhətdən ciddi şəkildə qüsurlu hesab olunur.&lt;ref name=&quot;Kister&quot;&gt;M. J. Kister, [https://web.archive.org/web/20250118072808if_/http://www.kister.huji.ac.il/sites/default/files/banu_qurayza.pdf The Massacre of the Banū Qurayẓa: A Re-Examination of a Tradition (archive)] &#039;&#039;- M. J. Kister, Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986): 61-96&#039;&#039;&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Arafatın ən tutarlı arqumentlərindən biri — hansı ki, Kister buna yalnız Qurandan sonrakı dövrün dəlilləri ilə cavab verməyə çalışır — bu qətliamın Qurandakı digər ayələrdə, xüsusilə də [https://quran.az/47/4 Quran 47:4] (əsirlərin fidyə müqabilində və ya təmənnasız azad edilməsi) və [https://quran.az/35/18 Quran 35:18] (heç bir günahkar başqasının günahını daşımaz) ayələrində əks olunan prinsiplərə zidd olmasıdır.&lt;ref&gt;&quot;Bənu Qureyzə hekayəsinə və Mədinə yəhudilərinə yeni baxış&quot; (New Light on the Story of Banu Qurayza and the Jews of Medina), V.N. Arafat 2001, səh. 100-107.&lt;/ref&gt; Bu cür prinsipial Quran və ya hədis arqumentləri, ənənəvi rəvayəti rədd edən modernist müsəlmanlar arasında bu gün də populyar olaraq qalır. Lakin bu yanaşma, müharibə prinsiplərinin Məhəmmədin fəaliyyəti boyu ardıcıl şəkildə tətbiq edildiyini fərz edir və Quranın yəhudilərin keçmiş günahlarına görə onlara qarşı yönəltdiyi kollektiv ittihamları nəzərə almır.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Arafatın digər bir arqumenti isə İslam ənənəsi daxilində İbn İshaqın yəhudi rəvayətlərinə həddindən artıq yer ayırmasına və müəyyən hadisələri nəql edərkən ümumiyyətlə qərəzli olmasına görə tez-tez tənqid edilməsidir. Malik ibn Ənəs İbn İshaqı &quot;yəhudi hekayələrinə&quot; qulaq asdığı üçün &quot;yalançı&quot; olmaqda ittiham edir. Kister isə öz növbəsində qeyd edir ki, bu, sonrakı dövrlərdə həmin mənbələrə qarşı yaranmış şübhəli münasibəti əks etdirir. O, həmçinin göstərir ki, Bənu Qureyzə haqqındakı rəvayət təkcə İbn İshaqda deyil, digər erkən sirə toplularında, ilkin təfsirlərdə, daha sonra isə fiqh və hədis məcmuələrində geniş şəkildə qeyd olunub. Kister, həmçinin Arafatın Malik və İbn İshaq arasındakı (qarşılıqlı) düşmənçiliyin arxa planını təqdim edə bilmədiyini də göstərir.&lt;ref&gt;Kister, səh. 76-80&lt;/ref&gt; Professor Şon Entoni (Sean Anthony) Arafata cavab olaraq Kisterin işini tövsiyə edərkən qeyd edir ki, Malik əslində Musa b. Üqbənin &quot;Məğazi&quot; kitabını tərifləyirdi ki, həmin kitabda da yuxarıda təsvir edilən Bənu Qureyzə rəvayəti yer alır. O, həmçinin Arafatın &quot;İbn Həcərin bu rəvayəti rədd etməsi&quot; barədəki iddiasının yalan olduğunu sübut edir.&lt;ref&gt;[https://x.com/shahanSean/status/1739028895930736876 Sen Entoni tərəfindən X.com paylaşımı] - 24 Dekabr 2023. Onun şərh zəncirini görmək üçün bir X.com hesabı (əgər profili qapalı qalıbsa, onu izləmək) lazımdır.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Arafatın digər iddialarına qarşı çıxaraq, Kister fəqihlərin Bənu Qureyzə presedentinin ətraflı təhlillərindən necə hökmlər çıxarmasına dair çoxlu nümunələr təqdim edir. O, həmçinin qeyd edir ki, Bənu Qureyzə ilə rəftar ənənədə tamamilə istisna deyildi. Əbu əl-Huqayqın oğulları (Xeybərdə Bənu Nadirin lideri olmuşdular) bir sazişi pozduqda (bu halda, gizli xəzinəni aşkar etmək tələbini də daxil edən təslimolma müqaviləsini) işgəncələrə məruz qalaraq öldürülmüş, qadınları və əmlakları isə əllərindən alınmışdı.&lt;ref&gt;Kister, səh. 66-74&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bəlkə də daha az inandırıcı olsa da, Kister Arafatın (tez-tez səsləndirilən) əsirlərin aparıldığı &quot;evin&quot; yüzlərlə məhbus üçün çox kiçik olması barədəki arqumentinə də cavab verir. Buradakı ərəbcə &quot;dar&quot; sözünün, Kisterin qeyd etdiyi kimi, çox vaxt sadəcə bir ev deyil, anbarlar, emalatxanalar və hətta bazarlar daxil olmaqla kifayət qədər böyük ölçüdə ola bilən bir bina kompleksi mənasını verdiyini bildirir.&lt;ref&gt;Kister, səh. 74, qeyd 39&lt;/ref&gt; Hər halda, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, edamda öldürülən kişilərin (və ya bəzi versiyalarda &#039;muqatil&#039; - döyüşçü kişilərin) sayı mənbələrdə kəskin şəkildə fərqlənir&lt;ref&gt;Kister tərəfindən 89-cu səhifə, 100-cü qeyddə təqdim olunan siyahıya baxın&lt;/ref&gt; və ümumiyyətlə etibarlı hesab olunmur.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ayman Ibrahim 2025-ci ildə işıq üzü görmüş &quot;Məhəmmədin hərbi səfərləri&quot; (Muhammad&#039;s military expeditions) adlı akademik kitabında iddia edir ki, hekayənin elementləri yəhudiləri pisləməyə və orta əsr müsəlmanları üçün maraq kəsb edən müxtəlif təcrübələri qanuniləşdirməyə xidmət edir. O, bu hadisənin Cəbrailin Bənu Qureyzə üzərinə yürüş əmri vasitəsilə Allahın iradəsi kimi təqdim edildiyini qeyd edir. O, həmçinin hadisə ilə bağlı müxtəlif rəvayətlərdəki çoxsaylı ziddiyyətli məqamlara diqqət çəkir. Bu fərqliliklərə Bənu Qureyzənin müsəlmanlara döyüş hazırlıqlarında kömək edib-etməməsi, onlara qarşı mühasirənin müddəti və yəhudilərin Məhəmmədin &quot;günahkar əcdadlarının meymuna çevrilməsi&quot; barədəki təhqirinin doğruluğunu etiraf etmələri və ya onlardan birinin digərlərinə Məhəmmədin öz müqəddəs kitablarında qeyd olunan peyğəmbər olduğunun artıq aydın olduğunu deməsi haqqındakı məlumatlar daxildir. Bəzi rəvayətlərdə yəhudilərin deyil, məhz Məhəmmədin Səd b. Muazı hakim kimi seçdiyi, bəzi rəvayətlərdə isə Məhəmmədin Əli və əz-Zübeyrə boyun vurmağı əmr etdiyi bildirilir. İbrahimin fikrincə, bütün bu ənənə pərakəndəlikdən və bir-biri ilə rəqabət aparan iddialardan əziyyət çəkir və əslində nə baş verdiyini bərpa etmək qeyri-mümkündür. Əksinə, o bildirir ki, bu məlumatlar məzhəbçi, dini və siyasi məqsədlər üçün qələmə alınmışdır.&lt;ref&gt;Ayman Ibrahim (2025), &quot;Məhəmmədin hərbi səfərləri&quot; (Muhammad&#039;s military expeditions), səh. 225-238&lt;/ref</ins>&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td></tr> </table> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140801&oldid=prev Qorqud: /* Həmçinin bax */ 2026-03-19T09:29:15Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">Həmçinin bax</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:29, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l75">Line 75:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 75:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Sonra o (Səd) dedi: &quot;Mənim hökmüm budur ki, onların döyüş yaşındakı kişiləri öldürülsün, ailələri və əmlakları isə qənimət olaraq götürülsün&quot;. Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Sən yeddi qat səmanın üzərindəki Allahın hökmü ilə hökm verdin&quot;. Digər rəvayətdə: &quot;Sən Məlikin (Allahın) hökmü ilə hökm verdin&quot;. Sonra Allahın Rəsulu xəndəklərin qazılmasını əmr etdi; beləcə torpaqda xəndəklər qazıldı, onlar çiyinlərindən bağlanmış halda gətirildi və boyunları vuruldu. Onların sayı yeddi yüzlə səkkiz yüz arasında idi. Hələ yetkinlik yaşına çatmamış uşaqlar və qadınlar əsir götürüldü, əmlakları isə müsadirə edildi.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Sonra o (Səd) dedi: &quot;Mənim hökmüm budur ki, onların döyüş yaşındakı kişiləri öldürülsün, ailələri və əmlakları isə qənimət olaraq götürülsün&quot;. Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Sən yeddi qat səmanın üzərindəki Allahın hökmü ilə hökm verdin&quot;. Digər rəvayətdə: &quot;Sən Məlikin (Allahın) hökmü ilə hökm verdin&quot;. Sonra Allahın Rəsulu xəndəklərin qazılmasını əmr etdi; beləcə torpaqda xəndəklər qazıldı, onlar çiyinlərindən bağlanmış halda gətirildi və boyunları vuruldu. Onların sayı yeddi yüzlə səkkiz yüz arasında idi. Hələ yetkinlik yaşına çatmamış uşaqlar və qadınlar əsir götürüldü, əmlakları isə müsadirə edildi.}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== Müasir üzrxahlıq (apologetik) baxışlar və perspektivlər ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;center>&lt;youtube>UZE1N56fswY&lt;/youtube>&lt;/center>&lt;center>&lt;i>İngilis dilində&lt;/i>&lt;/center></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140800&oldid=prev Qorqud: /* Həmçinin bax */ 2026-03-19T09:25:19Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">Həmçinin bax</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:25, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l64">Line 64:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 64:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Buxari tərəfindən toplanmış hədislər, siyrə ədəbiyyatında yer alan bir çox mühüm detalları özündə birləşdirir. Bura mələklərin Məhəmmədə müharibəni Bənu Qureyzənin üzərinə aparmağı əmr etməsi ilə bağlı rəvayət də daxildir:{{Quote| {{Bukhari|||2813|darussalam}}|Aişə rəvayət edir: Allahın Rəsulu Xəndək günü (döyüşdən) qayıtdıqda silahlarını yerə qoyub qüsl aldı. Bu vaxt baş-üstü toz-torpaq içində olan Cəbrayıl onun yanına gəlib dedi: &quot;Sən silahlarını yerə qoymusan! Allaha and olsun ki, mən hələ silahımı yerə qoymamışam&quot;. Allahın Rəsulu: &quot;(İndi hara getməli?)&quot; - deyə soruşdu. Cəbrayıl Bənu Qureyzə qəbiləsinə tərəf işarə edərək: &quot;Bu tərəfə&quot; - dedi. Beləliklə, Allahın Rəsulu onlara tərəf yola düşdü.}}Eyni şəkildə, aşağıdakı rəvayətdə Sədin onlar barəsində verdiyi ölüm hökmü öz əksini tapmışdır:{{Quote| {{Bukhari|||3804|darussalam}}|Əbu Səid əl-Xudri rəvayət edir: Bəzi insanlar (yəni, Bəni Qureyzə yəhudiləri) Səd bin Muazın hökmünü qəbul etməyə razı oldular, buna görə də Peyğəmbər onun (yəni, Səd bin Muazın) ardınca adam göndərdi. O, bir eşşəyin üzərində gəldi və məscidə yaxınlaşdıqda Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Aranızda ən xeyirli olanınız üçün ayağa qalxın&quot; və ya &quot;Rəhbəriniz üçün ayağa qalxın&quot; dedi. Sonra Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Ey Səd! Bu insanlar sənin hökmünü qəbul etməyə razı olublar&quot;. Səd dedi: &quot;Mən hökm edirəm ki, onların döyüşçüləri öldürülsün, uşaqları və qadınları isə əsir götürülsün&quot;. Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Sən Allahın hökmünə (və ya Məlikin hökmünə) bənzər bir hökm verdin&quot;.}}Yeri gəlmişkən, başqa bir hədisdə siyrə rəvayətlərində olduğu kimi qeyd edilir ki, Səd keçmiş müttəfiq kimi Bənu Qureyzə barəsində ədalətli bir hökm verməyə çağırıldıqdan sonra, Xəndək döyüşü zamanı aldığı ölümcül yaralardan vəfat etdi və kafirlərin məhvini arzuladı:{{Quote| {{Bukhari|||4122|darussalam}}|Səd Xəndək günü Qureyşdən Hibban bin əl-Araqa adlı bir adamın (oxla) vurması nəticəsində yaralanmışdı. Həmin şəxs Bəni Mais bin Amir bin Luay (qəbiləsindən) olan Hibban bin Qeys idi və Sədin qolundakı orta venasını (və ya qolun əsas arteriyasını) oxla vurmuşdu. Peyğəmbər ﷺ (Səd üçün) məsciddə bir çadır qurdurdu ki, onu ziyarət etmək üçün Peyğəmbərə ﷺ yaxın olsun. Peyğəmbər Xəndək (döyüşündən) qayıdıb silahlarını yerə qoyduqda və qüsl aldıqda, Cəbrayıl başındakı tozu silkələyərək onun yanına gəldi və dedi: &quot;Sən silahları yerə qoymusan? Allaha and olsun ki, mən onları hələ yerə qoymamışam. Onların üzərinə (hücum etməyə) çıx&quot;. Peyğəmbər ﷺ: &quot;Hara?&quot; – deyə soruşdu. Cəbrayıl Bəni Qureyzəyə tərəf işarə etdi. Beləliklə, Allahın Rəsulu ﷺ onların yanına getdi (yəni, onları mühasirəyə aldı). Onlar Peyğəmbərin hökmünə təslim oldular, lakin o, onlar barəsində hökm vermək üçün onları Sədə yönəltdi. Səd dedi: &quot;Mən hökm edirəm ki, onların döyüşçüləri öldürülsün, qadınları və uşaqları əsir götürülsün və əmlakları bölüşdürülsün&quot;. Hişam rəvayət edir ki, atası ona Aişənin belə dediyini bildirmişdir: &quot;Səd dedi: &#039;Allahım! Sən bilirsən ki, Sənin Rəsulunu təkzib edən və onu (Məkkədən) çıxaranlara qarşı Sənin yolunda vuruşmaqdan daha sevimli mənim üçün heç nə yoxdur. Allahım! Hesab edirəm ki, bizimlə onlar (yəni, Qureyş kafirləri) arasındakı döyüşə son qoymusan. Əgər Qureyşlə (kafirlərlə) hələ də hər hansı bir döyüş qalıbsa, Sənin xatirinə onlara qarşı vuruşana qədər məni sağ saxla. Lakin əgər müharibəni sona çatdırmısansa, qoy bu yaram partlasın və mənim ölümümə səbəb olsun&#039;. Beləliklə, yaradan qan fışqırdı. Məsciddə Bənu Qifar qəbiləsinə məxsus bir çadır var idi və onlar özlərinə tərəf axan qanı görüb təəccübləndilər. Onlar dedilər: &#039;Ey çadır əhli! Sizin tərəfinizdən bizə gələn bu şey nədir?&#039; Bir də gördülər ki, Sədin yarasından şiddətlə qan axır. Səd buna görə vəfat etdi&quot;.}}Buxaridə həmçinin Bənu Qureyzənin taleyi ilə bağlı Sədin hökmünə uyğun olaraq icra edilən bu rəvayət də yer alır:{{Quote|{{Bukhari|||4028|darussalam}}, Həmçinin baxın: {{Muslim||1766a|reference}}|Abdullah ibn Ömər rəvayət edir: Bənu Nadir və Bənu Qureyzə (peyğəmbərlə bağladıqları sülh müqaviləsini pozaraq ona qarşı) döyüşdülər; buna görə də Peyğəmbər Bəni Nadiri sürgün etdi, Bəni Qureyzənin isə (Mədinədəki) yerlərində qalmasına icazə verdi və onlar yenidən Peyğəmbərə qarşı vuruşana qədər onlardan heç nə almadı. Sonra o, onların kişilərini öldürdü, qadınlarını, uşaqlarını və əmlaklarını müsəlmanlar arasında bölüşdürdü. Lakin onlardan bəziləri Peyğəmbərin yanına gəldilər, o da onlara aman verdi və onlar İslamı qəbul etdilər. O, bütün yəhudiləri Mədinədən sürgün etdi. Onlar Bənu Qaynuqa yəhudiləri, Abdullah bin Salamın qəbiləsi, Bəni Harisə yəhudiləri və Mədinənin bütün digər yəhudiləri idi.}}Sünən Əbi Davudda yer alan bir hədis bizə bildirir ki, yetkinlik əlamətləri bir gənc oğlanın sağ qalıb-qalmayacağını müəyyən edirdi. Eyni sağ qalan şəxsdən (Atiyyə əl-Qurazi) gələn bu rəvayət, yuxarıdakı Siyrə bölməsinin sonunda qeyd edildiyi kimi İbn İshaqda da bildirilmişdir, lakin oradakı tərcümədə &quot;tüklənməyə başlamışdı&quot; ifadəsinin əvəzinə &quot;yetkin&quot; sözü işlədilmişdir:{{Quote| {{Abu Dawud||4404|darussalam}}|Atiyyə əl-Qurazi rəvayət edir:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Buxari tərəfindən toplanmış hədislər, siyrə ədəbiyyatında yer alan bir çox mühüm detalları özündə birləşdirir. Bura mələklərin Məhəmmədə müharibəni Bənu Qureyzənin üzərinə aparmağı əmr etməsi ilə bağlı rəvayət də daxildir:{{Quote| {{Bukhari|||2813|darussalam}}|Aişə rəvayət edir: Allahın Rəsulu Xəndək günü (döyüşdən) qayıtdıqda silahlarını yerə qoyub qüsl aldı. Bu vaxt baş-üstü toz-torpaq içində olan Cəbrayıl onun yanına gəlib dedi: &quot;Sən silahlarını yerə qoymusan! Allaha and olsun ki, mən hələ silahımı yerə qoymamışam&quot;. Allahın Rəsulu: &quot;(İndi hara getməli?)&quot; - deyə soruşdu. Cəbrayıl Bənu Qureyzə qəbiləsinə tərəf işarə edərək: &quot;Bu tərəfə&quot; - dedi. Beləliklə, Allahın Rəsulu onlara tərəf yola düşdü.}}Eyni şəkildə, aşağıdakı rəvayətdə Sədin onlar barəsində verdiyi ölüm hökmü öz əksini tapmışdır:{{Quote| {{Bukhari|||3804|darussalam}}|Əbu Səid əl-Xudri rəvayət edir: Bəzi insanlar (yəni, Bəni Qureyzə yəhudiləri) Səd bin Muazın hökmünü qəbul etməyə razı oldular, buna görə də Peyğəmbər onun (yəni, Səd bin Muazın) ardınca adam göndərdi. O, bir eşşəyin üzərində gəldi və məscidə yaxınlaşdıqda Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Aranızda ən xeyirli olanınız üçün ayağa qalxın&quot; və ya &quot;Rəhbəriniz üçün ayağa qalxın&quot; dedi. Sonra Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Ey Səd! Bu insanlar sənin hökmünü qəbul etməyə razı olublar&quot;. Səd dedi: &quot;Mən hökm edirəm ki, onların döyüşçüləri öldürülsün, uşaqları və qadınları isə əsir götürülsün&quot;. Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Sən Allahın hökmünə (və ya Məlikin hökmünə) bənzər bir hökm verdin&quot;.}}Yeri gəlmişkən, başqa bir hədisdə siyrə rəvayətlərində olduğu kimi qeyd edilir ki, Səd keçmiş müttəfiq kimi Bənu Qureyzə barəsində ədalətli bir hökm verməyə çağırıldıqdan sonra, Xəndək döyüşü zamanı aldığı ölümcül yaralardan vəfat etdi və kafirlərin məhvini arzuladı:{{Quote| {{Bukhari|||4122|darussalam}}|Səd Xəndək günü Qureyşdən Hibban bin əl-Araqa adlı bir adamın (oxla) vurması nəticəsində yaralanmışdı. Həmin şəxs Bəni Mais bin Amir bin Luay (qəbiləsindən) olan Hibban bin Qeys idi və Sədin qolundakı orta venasını (və ya qolun əsas arteriyasını) oxla vurmuşdu. Peyğəmbər ﷺ (Səd üçün) məsciddə bir çadır qurdurdu ki, onu ziyarət etmək üçün Peyğəmbərə ﷺ yaxın olsun. Peyğəmbər Xəndək (döyüşündən) qayıdıb silahlarını yerə qoyduqda və qüsl aldıqda, Cəbrayıl başındakı tozu silkələyərək onun yanına gəldi və dedi: &quot;Sən silahları yerə qoymusan? Allaha and olsun ki, mən onları hələ yerə qoymamışam. Onların üzərinə (hücum etməyə) çıx&quot;. Peyğəmbər ﷺ: &quot;Hara?&quot; – deyə soruşdu. Cəbrayıl Bəni Qureyzəyə tərəf işarə etdi. Beləliklə, Allahın Rəsulu ﷺ onların yanına getdi (yəni, onları mühasirəyə aldı). Onlar Peyğəmbərin hökmünə təslim oldular, lakin o, onlar barəsində hökm vermək üçün onları Sədə yönəltdi. Səd dedi: &quot;Mən hökm edirəm ki, onların döyüşçüləri öldürülsün, qadınları və uşaqları əsir götürülsün və əmlakları bölüşdürülsün&quot;. Hişam rəvayət edir ki, atası ona Aişənin belə dediyini bildirmişdir: &quot;Səd dedi: &#039;Allahım! Sən bilirsən ki, Sənin Rəsulunu təkzib edən və onu (Məkkədən) çıxaranlara qarşı Sənin yolunda vuruşmaqdan daha sevimli mənim üçün heç nə yoxdur. Allahım! Hesab edirəm ki, bizimlə onlar (yəni, Qureyş kafirləri) arasındakı döyüşə son qoymusan. Əgər Qureyşlə (kafirlərlə) hələ də hər hansı bir döyüş qalıbsa, Sənin xatirinə onlara qarşı vuruşana qədər məni sağ saxla. Lakin əgər müharibəni sona çatdırmısansa, qoy bu yaram partlasın və mənim ölümümə səbəb olsun&#039;. Beləliklə, yaradan qan fışqırdı. Məsciddə Bənu Qifar qəbiləsinə məxsus bir çadır var idi və onlar özlərinə tərəf axan qanı görüb təəccübləndilər. Onlar dedilər: &#039;Ey çadır əhli! Sizin tərəfinizdən bizə gələn bu şey nədir?&#039; Bir də gördülər ki, Sədin yarasından şiddətlə qan axır. Səd buna görə vəfat etdi&quot;.}}Buxaridə həmçinin Bənu Qureyzənin taleyi ilə bağlı Sədin hökmünə uyğun olaraq icra edilən bu rəvayət də yer alır:{{Quote|{{Bukhari|||4028|darussalam}}, Həmçinin baxın: {{Muslim||1766a|reference}}|Abdullah ibn Ömər rəvayət edir: Bənu Nadir və Bənu Qureyzə (peyğəmbərlə bağladıqları sülh müqaviləsini pozaraq ona qarşı) döyüşdülər; buna görə də Peyğəmbər Bəni Nadiri sürgün etdi, Bəni Qureyzənin isə (Mədinədəki) yerlərində qalmasına icazə verdi və onlar yenidən Peyğəmbərə qarşı vuruşana qədər onlardan heç nə almadı. Sonra o, onların kişilərini öldürdü, qadınlarını, uşaqlarını və əmlaklarını müsəlmanlar arasında bölüşdürdü. Lakin onlardan bəziləri Peyğəmbərin yanına gəldilər, o da onlara aman verdi və onlar İslamı qəbul etdilər. O, bütün yəhudiləri Mədinədən sürgün etdi. Onlar Bənu Qaynuqa yəhudiləri, Abdullah bin Salamın qəbiləsi, Bəni Harisə yəhudiləri və Mədinənin bütün digər yəhudiləri idi.}}Sünən Əbi Davudda yer alan bir hədis bizə bildirir ki, yetkinlik əlamətləri bir gənc oğlanın sağ qalıb-qalmayacağını müəyyən edirdi. Eyni sağ qalan şəxsdən (Atiyyə əl-Qurazi) gələn bu rəvayət, yuxarıdakı Siyrə bölməsinin sonunda qeyd edildiyi kimi İbn İshaqda da bildirilmişdir, lakin oradakı tərcümədə &quot;tüklənməyə başlamışdı&quot; ifadəsinin əvəzinə &quot;yetkin&quot; sözü işlədilmişdir:{{Quote| {{Abu Dawud||4404|darussalam}}|Atiyyə əl-Qurazi rəvayət edir:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mən Bənu Qureyzə əsirləri arasında idim. Onlar (Səhabələr) bizi yoxladılar; tüklənməyə (yetkinlik yaşına) başlayanlar öldürüldü, başlamayanlar isə öldürülmədi. Mən tüklənməyə başlamayanlar arasında idim.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mən Bənu Qureyzə əsirləri arasında idim. Onlar (Səhabələr) bizi yoxladılar; tüklənməyə (yetkinlik yaşına) başlayanlar öldürüldü, başlamayanlar isə öldürülmədi. Mən tüklənməyə başlamayanlar arasında idim.}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== Təfsir şərhləri ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Məşhur müfəssir İbn Kəsir, 33-cü surə olan əl-Əhzab (الأحزاب - "Müttəfiqlər") surəsinə verdiyi şərhdə, rəvayətdəki mühüm detallara, xüsusən də anti-yəhudi elementlərə toxunur. Digər şərhçilər kimi, o da Quranda Kitab əhlinin məzəmmət edilməsini, Bənu Qureyzə qəbiləsindən olan yəhudilərin xəyanəti və Peyğəmbərə qarşı etdikləri vəfasızlıqla əlaqələndirir:{{Quote|Tafsir of Ibn Kathir Qur'an Surah 33</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|وَلِهَذَا قَالَ تَعَالَى: ﴿وَأَنزلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُمْ﴾ أَيْ: عَاوَنُوا الْأَحْزَابَ وَسَاعَدُوهُمْ عَلَى حَرْبِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ ﴿مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ﴾ يَعْنِي: بَنِي قُرَيْظَةَ مِنَ الْيَهُودِ، مِنْ بَعْضِ أَسْبَاطِ بَنِي إِسْرَائِيلَ، كَانَ قَدْ نَزَلَ آبَاؤُهُمُ الْحِجَازَ قَدِيمًا، طَمَعًا فِي اتِّبَاعِ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ، ﴿فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِه﴾ [الْبَقَرَةِ: ٨٩] ، فَعَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Çünki Allah Belə buyurmuşdur: "Onlara (müttəfiqlərə) kömək edənlər endirildi", yəni: onlar müttəfiqlərə kömək etdilər və Allahın Rəsuluna (salla Allahu əleyhi vəsəlləm) qarşı müharibə aparmaqda onlara yardım göstərdilər. "Kitab əhlindən olanlar", yəni İsrail oğullarının nəsli olan və qədim zamanlarda Hicaza gəlmiş Bənu Qureyzə yəhudiləri; onlar bunu (Məkkəlilərə kömək etməyi) Tövrat və İncildə haqqında yazılanları gördükləri həmin o ümmi peyğəmbərin (Məhəmmədin) ardıcıllarına qarşı paxıllıq və hərisliklə etdilər: "Onlara bildikləri (tanıdıqları) şey gəldikdə isə onu inkar etdilər və ona inanmadılar" (Bəqərə surəsi, 89).}}O, burada Əhzab surəsi 33-cü ayəyə istinad edir:{{Quote|{{Quran-range|33|26|27}}|Allah kitab əhlindən olub onlara (müşriklərə) yardım edənləri qalalarından endirdi və qəlblərinə qorxu saldı. Siz onların bir qismini öldürür, bir qismini də əsir götürürdünüz. (Bu ayədə, Xəndək döyüşündə müsəlmanlara xəyanət edib müşriklərlə əlbir olan Bəni-Qüreyzə adlı yəhudi qəbiləsinə işarə olunur. Xəndək döyüşündəki qələbədən sonra müsəlmanlar onların məskunlaşdığı qalaya hücum etdilər və iyirmi beş günlük mühasirədən sonra qalanı ələ keçirdilər.) Allah sizi onların yerlərinə, yurdlarına, mallarına, eləcə də ayaq basmadığınız torpaqlara varis etdi. Allah hər şeyə qadirdir.}}İbn Kəsir, Məhəmməd Peyğəmbərə ﷺ döyüşü dayandırmamağı xahiş edənlərin məhz mələklər olduğu barədə rəvayəti də bura daxil edir. Beləliklə, İbn Kəsir vurğulayır ki, Bənu Qureyzənin taleyi onların öz əllərinin işidir; bu, göylər tərəfindən bəyənilən və əmr edilən bir taledir. Bu məqam, Peyğəmbərin ﷺ siyrə rəvayətlərində Sədin onlar barəsində verdiyi hökmə verdiyi cavabı daxil etməsi ilə daha da qabardılır:{{Quote|İbn Kəsirin 33-cü surə (Əhzab) üzrə təfsiri|2=فَقَالَ: إِنِّي أَحْكُمُ أَنْ تُقْتَلَ مُقَاتلتهم، وتُسبْى ذُرِّيَّتُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ. فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: "لَقَدْ حَكَمْتَ بِحُكْمِ اللَّهِ مِنْ فَوْقِ سَبْعَةِ أَرْقِعَةٍ"(٨) . وَفِي رِوَايَةٍ: "لَقَدْ حكمتَ بِحُكْمِ المَلك". ثُمَّ أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ بِالْأَخَادِيدِ فَخُدّت فِي الْأَرْضِ، وَجِيءَ بِهِمْ مُكْتَفِينَ، فَضَرَبَ أَعْنَاقَهُمْ، وَكَانُوا مَا بَيْنَ السَّبْعِمِائَةِ إِلَى الثَّمَانِمِائَةِ، وَسَبَى مَنْ لَمْ يُنبت مِنْهُمْ مَعَ النِّسَاءِ وَأَمْوَالِهِمْ(٩)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Sonra o (Səd) dedi: "Mənim hökmüm budur ki, onların döyüş yaşındakı kişiləri öldürülsün, ailələri və əmlakları isə qənimət olaraq götürülsün". Peyğəmbər ﷺ buyurdu: "Sən yeddi qat səmanın üzərindəki Allahın hökmü ilə hökm verdin". Digər rəvayətdə: "Sən Məlikin (Allahın) hökmü ilə hökm verdin". Sonra Allahın Rəsulu xəndəklərin qazılmasını əmr etdi; beləcə torpaqda xəndəklər qazıldı, onlar çiyinlərindən bağlanmış halda gətirildi və boyunları vuruldu. Onların sayı yeddi yüzlə səkkiz yüz arasında idi. Hələ yetkinlik yaşına çatmamış uşaqlar və qadınlar əsir götürüldü, əmlakları isə müsadirə edildi.}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140799&oldid=prev Qorqud at 09:20, 19 March 2026 2026-03-19T09:20:35Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:20, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l62">Line 62:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 62:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Hədisdəki rəvayətlər==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Hədisdəki rəvayətlər==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Buxari tərəfindən toplanmış hədislər, siyrə ədəbiyyatında yer alan bir çox mühüm detalları özündə birləşdirir. Bura mələklərin Məhəmmədə müharibəni Bənu Qureyzənin üzərinə aparmağı əmr etməsi ilə bağlı rəvayət də daxildir:{{Quote| {{Bukhari|||2813|darussalam}}|Aişə rəvayət edir: Allahın Rəsulu Xəndək günü (döyüşdən) qayıtdıqda silahlarını yerə qoyub qüsl aldı. Bu vaxt baş-üstü toz-torpaq içində olan Cəbrayıl onun yanına gəlib dedi: &quot;Sən silahlarını yerə qoymusan! Allaha and olsun ki, mən hələ silahımı yerə qoymamışam&quot;. Allahın Rəsulu: &quot;(İndi hara getməli?)&quot; - deyə soruşdu. Cəbrayıl Bənu Qureyzə qəbiləsinə tərəf işarə edərək: &quot;Bu tərəfə&quot; - dedi. Beləliklə, Allahın Rəsulu onlara tərəf yola düşdü.}}Eyni şəkildə, aşağıdakı rəvayətdə Sədin onlar barəsində verdiyi ölüm hökmü öz əksini tapmışdır:{{Quote| {{Bukhari|||3804|darussalam}}|Əbu Səid əl-Xudri rəvayət edir: Bəzi insanlar (yəni, Bəni Qureyzə yəhudiləri) Səd bin Muazın hökmünü qəbul etməyə razı oldular, buna görə də Peyğəmbər onun (yəni, Səd bin Muazın) ardınca adam göndərdi. O, bir eşşəyin üzərində gəldi və məscidə yaxınlaşdıqda Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Aranızda ən xeyirli olanınız üçün ayağa qalxın&quot; və ya &quot;Rəhbəriniz üçün ayağa qalxın&quot; dedi. Sonra Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Ey Səd! Bu insanlar sənin hökmünü qəbul etməyə razı olublar&quot;. Səd dedi: &quot;Mən hökm edirəm ki, onların döyüşçüləri öldürülsün, uşaqları və qadınları isə əsir götürülsün&quot;. Peyğəmbər ﷺ buyurdu: &quot;Sən Allahın hökmünə (və ya Məlikin hökmünə) bənzər bir hökm verdin&quot;.}}Yeri gəlmişkən, başqa bir hədisdə siyrə rəvayətlərində olduğu kimi qeyd edilir ki, Səd keçmiş müttəfiq kimi Bənu Qureyzə barəsində ədalətli bir hökm verməyə çağırıldıqdan sonra, Xəndək döyüşü zamanı aldığı ölümcül yaralardan vəfat etdi və kafirlərin məhvini arzuladı:{{Quote| {{Bukhari|||4122|darussalam}}|Səd Xəndək günü Qureyşdən Hibban bin əl-Araqa adlı bir adamın (oxla) vurması nəticəsində yaralanmışdı. Həmin şəxs Bəni Mais bin Amir bin Luay (qəbiləsindən) olan Hibban bin Qeys idi və Sədin qolundakı orta venasını (və ya qolun əsas arteriyasını) oxla vurmuşdu. Peyğəmbər ﷺ (Səd üçün) məsciddə bir çadır qurdurdu ki, onu ziyarət etmək üçün Peyğəmbərə ﷺ yaxın olsun. Peyğəmbər Xəndək (döyüşündən) qayıdıb silahlarını yerə qoyduqda və qüsl aldıqda, Cəbrayıl başındakı tozu silkələyərək onun yanına gəldi və dedi: &quot;Sən silahları yerə qoymusan? Allaha and olsun ki, mən onları hələ yerə qoymamışam. Onların üzərinə (hücum etməyə) çıx&quot;. Peyğəmbər ﷺ: &quot;Hara?&quot; – deyə soruşdu. Cəbrayıl Bəni Qureyzəyə tərəf işarə etdi. Beləliklə, Allahın Rəsulu ﷺ onların yanına getdi (yəni, onları mühasirəyə aldı). Onlar Peyğəmbərin hökmünə təslim oldular, lakin o, onlar barəsində hökm vermək üçün onları Sədə yönəltdi. Səd dedi: &quot;Mən hökm edirəm ki, onların döyüşçüləri öldürülsün, qadınları və uşaqları əsir götürülsün və əmlakları bölüşdürülsün&quot;. Hişam rəvayət edir ki, atası ona Aişənin belə dediyini bildirmişdir: &quot;Səd dedi: &#039;Allahım! Sən bilirsən ki, Sənin Rəsulunu təkzib edən və onu (Məkkədən) çıxaranlara qarşı Sənin yolunda vuruşmaqdan daha sevimli mənim üçün heç nə yoxdur. Allahım! Hesab edirəm ki, bizimlə onlar (yəni, Qureyş kafirləri) arasındakı döyüşə son qoymusan. Əgər Qureyşlə (kafirlərlə) hələ də hər hansı bir döyüş qalıbsa, Sənin xatirinə onlara qarşı vuruşana qədər məni sağ saxla. Lakin əgər müharibəni sona çatdırmısansa, qoy bu yaram partlasın və mənim ölümümə səbəb olsun&#039;. Beləliklə, yaradan qan fışqırdı. Məsciddə Bənu Qifar qəbiləsinə məxsus bir çadır var idi və onlar özlərinə tərəf axan qanı görüb təəccübləndilər. Onlar dedilər: &#039;Ey çadır əhli! Sizin tərəfinizdən bizə gələn bu şey nədir?&#039; Bir də gördülər ki, Sədin yarasından şiddətlə qan axır. Səd buna görə vəfat etdi&quot;.}}Buxaridə həmçinin Bənu Qureyzənin taleyi ilə bağlı Sədin hökmünə uyğun olaraq icra edilən bu rəvayət də yer alır:{{Quote|{{Bukhari|||4028|darussalam}}, Həmçinin baxın: {{Muslim||1766a|reference}}|Abdullah ibn Ömər rəvayət edir: Bənu Nadir və Bənu Qureyzə (peyğəmbərlə bağladıqları sülh müqaviləsini pozaraq ona qarşı) döyüşdülər; buna görə də Peyğəmbər Bəni Nadiri sürgün etdi, Bəni Qureyzənin isə (Mədinədəki) yerlərində qalmasına icazə verdi və onlar yenidən Peyğəmbərə qarşı vuruşana qədər onlardan heç nə almadı. Sonra o, onların kişilərini öldürdü, qadınlarını, uşaqlarını və əmlaklarını müsəlmanlar arasında bölüşdürdü. Lakin onlardan bəziləri Peyğəmbərin yanına gəldilər, o da onlara aman verdi və onlar İslamı qəbul etdilər. O, bütün yəhudiləri Mədinədən sürgün etdi. Onlar Bənu Qaynuqa yəhudiləri, Abdullah bin Salamın qəbiləsi, Bəni Harisə yəhudiləri və Mədinənin bütün digər yəhudiləri idi.}}Sünən Əbi Davudda yer alan bir hədis bizə bildirir ki, yetkinlik əlamətləri bir gənc oğlanın sağ qalıb-qalmayacağını müəyyən edirdi. Eyni sağ qalan şəxsdən (Atiyyə əl-Qurazi) gələn bu rəvayət, yuxarıdakı Siyrə bölməsinin sonunda qeyd edildiyi kimi İbn İshaqda da bildirilmişdir, lakin oradakı tərcümədə &quot;tüklənməyə başlamışdı&quot; ifadəsinin əvəzinə &quot;yetkin&quot; sözü işlədilmişdir:{{Quote| {{Abu Dawud||4404|darussalam}}|Atiyyə əl-Qurazi rəvayət edir:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Mən Bənu Qureyzə əsirləri arasında idim. Onlar (Səhabələr) bizi yoxladılar; tüklənməyə (yetkinlik yaşına) başlayanlar öldürüldü, başlamayanlar isə öldürülmədi. Mən tüklənməyə başlamayanlar arasında idim.}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Həmçinin bax==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140798&oldid=prev Qorqud at 09:16, 19 March 2026 2026-03-19T09:16:10Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:16, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">Line 8:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 8:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://quran.az/33 Quran 33:9-25], müttəfiqlərin Mədinəyə (yəni 13-cü ayədə qeyd olunan Yəsribə) uğursuz hücum cəhdini xatırladır. Növbəti iki ayədə (26-27) qeyd olunur ki, uğursuz hücumun yəhudi və ya xristian tərəfdarları öz qalalarından endirildi, sonra onların bir qrupu öldürüldü, digər bir qrupu isə əsir götürüldü:{{Quote|{{Quran-range|33|26|27}}|Kitab əhlindən onlara kömək edənləri öz qalalarından endirdi və qəlblərinə qorxu saldı; [beləliklə] onların bir qismini öldürdünüz, bir qismini isə əsir götürdünüz.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://quran.az/33 Quran 33:9-25], müttəfiqlərin Mədinəyə (yəni 13-cü ayədə qeyd olunan Yəsribə) uğursuz hücum cəhdini xatırladır. Növbəti iki ayədə (26-27) qeyd olunur ki, uğursuz hücumun yəhudi və ya xristian tərəfdarları öz qalalarından endirildi, sonra onların bir qrupu öldürüldü, digər bir qrupu isə əsir götürüldü:{{Quote|{{Quran-range|33|26|27}}|Kitab əhlindən onlara kömək edənləri öz qalalarından endirdi və qəlblərinə qorxu saldı; [beləliklə] onların bir qismini öldürdünüz, bir qismini isə əsir götürdünüz.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Onların torpaqlarını, evlərini, mallarını və hələ ayaq basmadığınız bir yeri sizə miras verdi. Allah hər şeyə qadirdir.}}Eyni surənin irəliləyən hissələrində, [https://quran.az/33/50?t=4 Quran 33:50] Məhəmmədə qadın əsirlərin öz payına düşən hissəsi üzərində müəyyən hüquqlar verir. [https://quran.az/33 Quran 33:55-58] müqavilələrini pozan kafirləri pisləyir və onlarla necə rəftar edilməli olduğunu təsvir edir. Mücahid və ət-Təbəri kimi bəzi erkən təfsirçilər bu tənqidin Bənu Qureyzəyə aid olduğunu və ya onları da əhatə etdiyini bildirmişlər.&lt;ref <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=&quot;Kister&quot;</del>&gt;M. J. Kister, [https://web.archive.org/web/20250118072808if_/http://www.kister.huji.ac.il/sites/default/files/banu_qurayza.pdf The Massacre of the Banū Qurayẓa: A Re-Examination of a Tradition (archive)], Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986), pp. 61-96 (see p. 81)&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Onların torpaqlarını, evlərini, mallarını və hələ ayaq basmadığınız bir yeri sizə miras verdi. Allah hər şeyə qadirdir.}}Eyni surənin irəliləyən hissələrində, [https://quran.az/33/50?t=4 Quran 33:50] Məhəmmədə qadın əsirlərin öz payına düşən hissəsi üzərində müəyyən hüquqlar verir. [https://quran.az/33 Quran 33:55-58] müqavilələrini pozan kafirləri pisləyir və onlarla necə rəftar edilməli olduğunu təsvir edir. Mücahid və ət-Təbəri kimi bəzi erkən təfsirçilər bu tənqidin Bənu Qureyzəyə aid olduğunu və ya onları da əhatə etdiyini bildirmişlər.&lt;ref&gt;M. J. Kister, [https://web.archive.org/web/20250118072808if_/http://www.kister.huji.ac.il/sites/default/files/banu_qurayza.pdf The Massacre of the Banū Qurayẓa: A Re-Examination of a Tradition (archive)], Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986), pp. 61-96 (see p. 81)&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Erkən siyrə-məğazi materialları ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Erkən siyrə-məğazi materialları ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">Line 20:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 20:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Arxaplan ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Arxaplan ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mövzuya dair tez-tez istinad edilən akademik məqaləsində professor Meir J. Kister, erkən mənbələrə görə Bənu Qureyzənin sonradan pozduğu deyilən sazişlə bağlı bəzi ilkin məlumatları təqdim edir; bu saziş Bənu ən-Nadir Mədinədən qovulduqdan sonra Bənu Qureyzəyə orada qalmağa icazə verirdi.{{Quote|M. J. Kister, &#039;&#039;Bənu Qureyzə qətliamı: Bir ənənənin yenidən araşdırılması&#039;&#039;, 1986, səh. 82-3&lt;ref name=&quot;Kister&quot; /&gt;|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Gemini-ın cavabı:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Mövzuya dair tez-tez istinad edilən akademik məqaləsində professor Meir J. Kister, erkən mənbələrə görə Bənu Qureyzənin sonradan pozduğu deyilən sazişlə bağlı bəzi ilkin məlumatları təqdim edir; bu saziş Bənu ən-Nadir Mədinədən qovulduqdan sonra Bənu Qureyzəyə orada qalmağa icazə verirdi.{{Quote|M. J. Kister, &#039;&#039;Bənu Qureyzə qətliamı: Bir ənənənin yenidən araşdırılması&#039;&#039;, 1986, səh. 82-3&lt;ref name=&quot;Kister&quot; /&gt;|</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bu növ sazişin necə bağlandığını Əbdülrəzzaqın Musa b. Uqbanın səlahiyyətinə istinadən qeyd etdiyi məlumatdan öyrənmək olar: Nədir və Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdülər; Məhəmməd Nədiri qovdu, lakin Qureyzənin qalmasına razı oldu. Daha sonra Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdü. Onlar məğlub oldular, kişilər edam edildi, qadınlar, uşaqlar və mülklər isə müsəlmanlar arasında bölüşdürüldü. Yəhudilərin bəziləri Məhəmməddən &quot;aman&quot; (təhlükəsizlik) aldılar və İslamı qəbul etdilər. Bu məlumat əz-Zühridən gələn bir hesabatla da təsdiqlənir və aydınlaşdırılır: Məhəmməd Nədirin xəyanətkar niyyətləri barədə məlumatlandırıldıqdan sonra qoşunlarla (&#039;&#039;bi-l-katā&#039;ib&#039;&#039;) onların üzərinə yeridi və onları mühasirəyə aldı. O, onlardan özü ilə bir saziş bağlamalarını tələb etdi; əgər imtina etsəydilər, o da öz növbəsində onlara təhlükəsizlik zəmanəti verməkdən imtina edəcəkdi (...&#039;&#039;innakum lā ta&#039;manuna ʿindī illā bi-ʿahdin tu&#039;āhidūnī ʿalayhi&#039;&#039;). Onlar imtina etdilər və Məhəmmədin qüvvələri gün boyu onlarla (yəni Nədir ilə) döyüşdü. Növbəti gün Məhəmməd Nədiri buraxıb, süvarilər və qoşunlarla Qureyzənin üzərinə getdi və onları müqavilə bağlamağa çağırdı: onlar razılaşdılar və müqavilə bağladılar, Məhəmməd də onları buraxdı. O, qoşunları ilə yenidən Nədirin yanına qayıtdı və onlar qovulmaq şərti ilə təslim olana qədər onlarla döyüşdü.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bu növ sazişin necə bağlandığını Əbdülrəzzaqın Musa b. Uqbanın səlahiyyətinə istinadən qeyd etdiyi məlumatdan öyrənmək olar: Nədir və Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdülər; Məhəmməd Nədiri qovdu, lakin Qureyzənin qalmasına razı oldu. Daha sonra Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdü. Onlar məğlub oldular, kişilər edam edildi, qadınlar, uşaqlar və mülklər isə müsəlmanlar arasında bölüşdürüldü. Yəhudilərin bəziləri Məhəmməddən &quot;aman&quot; (təhlükəsizlik) aldılar və İslamı qəbul etdilər. Bu məlumat əz-Zühridən gələn bir hesabatla da təsdiqlənir və aydınlaşdırılır: Məhəmməd Nədirin xəyanətkar niyyətləri barədə məlumatlandırıldıqdan sonra qoşunlarla (&#039;&#039;bi-l-katā&#039;ib&#039;&#039;) onların üzərinə yeridi və onları mühasirəyə aldı. O, onlardan özü ilə bir saziş bağlamalarını tələb etdi; əgər imtina etsəydilər, o da öz növbəsində onlara təhlükəsizlik zəmanəti verməkdən imtina edəcəkdi (...&#039;&#039;innakum lā ta&#039;manuna ʿindī illā bi-ʿahdin tu&#039;āhidūnī ʿalayhi&#039;&#039;). Onlar imtina etdilər və Məhəmmədin qüvvələri gün boyu onlarla (yəni Nədir ilə) döyüşdü. Növbəti gün Məhəmməd Nədiri buraxıb, süvarilər və qoşunlarla Qureyzənin üzərinə getdi və onları müqavilə bağlamağa çağırdı: onlar razılaşdılar və müqavilə bağladılar, Məhəmməd də onları buraxdı. O, qoşunları ilə yenidən Nədirin yanına qayıtdı və onlar qovulmaq şərti ilə təslim olana qədər onlarla döyüşdü.}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Döyüş hazırlıqları===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Döyüş hazırlıqları===</div></td></tr> </table> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140797&oldid=prev Qorqud: /* İstinadlar */ 2026-03-19T09:13:21Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">İstinadlar</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:13, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l81">Line 81:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 81:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==İstinadlar==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==İstinadlar==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{refbegin}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*Haykal, Muhammad Husayn (Author). al-Faruqi, Ismail Raji (Translator). (2002). The Lifə of *Muhammad. (p. 337). Selangor, Malaysia: Islamic Book Trust.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*Guillaume, Alfred, The Lifə of Muhammad: A Translation of Ibn Ishaq's Sirat Rəsul Allah. *Oxford University Press, 1955. ISBN 0-1963-6033-1; p. 461-464.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*Peters, Muhammad and the Origins of Islam, p. 222-224.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*Norman Stillman, The Jews of Ərəb Lands: A History and Source Book. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1979. ISBN 0-8276-0198-0; p. 141f.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*Haykal, Muhammad Husayn (Author). al/götür-Faruqi, Ismail Raji (Translator). (2002). The Lifə of Muhammad. (p. 338). Selangor, Malaysia: Islamic Book Trust.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*The History of al/götür-Tabari: The Victory of Islam, translated by Michael. F. State University of New York Press, Albany 1997, Volume 8. page. 38</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{refend}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ru:Геноцид_Бану_Курайза]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ru:Геноцид_Бану_Курайза]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{DEFAULTSORT:Bənu_Qureyzə_qətliamı}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{DEFAULTSORT:Bənu_Qureyzə_qətliamı}}</div></td></tr> </table> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140796&oldid=prev Qorqud at 09:12, 19 March 2026 2026-03-19T09:12:57Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:12, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">Line 8:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 8:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://quran.az/33 Quran 33:9-25], müttəfiqlərin Mədinəyə (yəni 13-cü ayədə qeyd olunan Yəsribə) uğursuz hücum cəhdini xatırladır. Növbəti iki ayədə (26-27) qeyd olunur ki, uğursuz hücumun yəhudi və ya xristian tərəfdarları öz qalalarından endirildi, sonra onların bir qrupu öldürüldü, digər bir qrupu isə əsir götürüldü:{{Quote|{{Quran-range|33|26|27}}|Kitab əhlindən onlara kömək edənləri öz qalalarından endirdi və qəlblərinə qorxu saldı; [beləliklə] onların bir qismini öldürdünüz, bir qismini isə əsir götürdünüz.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://quran.az/33 Quran 33:9-25], müttəfiqlərin Mədinəyə (yəni 13-cü ayədə qeyd olunan Yəsribə) uğursuz hücum cəhdini xatırladır. Növbəti iki ayədə (26-27) qeyd olunur ki, uğursuz hücumun yəhudi və ya xristian tərəfdarları öz qalalarından endirildi, sonra onların bir qrupu öldürüldü, digər bir qrupu isə əsir götürüldü:{{Quote|{{Quran-range|33|26|27}}|Kitab əhlindən onlara kömək edənləri öz qalalarından endirdi və qəlblərinə qorxu saldı; [beləliklə] onların bir qismini öldürdünüz, bir qismini isə əsir götürdünüz.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Onların torpaqlarını, evlərini, mallarını və hələ ayaq basmadığınız bir yeri sizə miras verdi. Allah hər şeyə qadirdir.}}Eyni surənin irəliləyən hissələrində, [https://quran.az/33/50?t=4 Quran 33:50] Məhəmmədə qadın əsirlərin öz payına düşən hissəsi üzərində müəyyən hüquqlar verir. [https://quran.az/33 Quran 33:55-58] müqavilələrini pozan kafirləri pisləyir və onlarla necə rəftar edilməli olduğunu təsvir edir. Mücahid və ət-Təbəri kimi bəzi erkən təfsirçilər bu tənqidin Bənu Qureyzəyə aid olduğunu və ya onları da əhatə etdiyini bildirmişlər.&lt;ref&gt;M. J. Kister, [https://web.archive.org/web/20250118072808if_/http://www.kister.huji.ac.il/sites/default/files/banu_qurayza.pdf The Massacre of the Banū Qurayẓa: A Re-Examination of a Tradition (archive)], Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986), pp. 61-96 (see p. 81)&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Onların torpaqlarını, evlərini, mallarını və hələ ayaq basmadığınız bir yeri sizə miras verdi. Allah hər şeyə qadirdir.}}Eyni surənin irəliləyən hissələrində, [https://quran.az/33/50?t=4 Quran 33:50] Məhəmmədə qadın əsirlərin öz payına düşən hissəsi üzərində müəyyən hüquqlar verir. [https://quran.az/33 Quran 33:55-58] müqavilələrini pozan kafirləri pisləyir və onlarla necə rəftar edilməli olduğunu təsvir edir. Mücahid və ət-Təbəri kimi bəzi erkən təfsirçilər bu tənqidin Bənu Qureyzəyə aid olduğunu və ya onları da əhatə etdiyini bildirmişlər.&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=&quot;Kister&quot;</ins>&gt;M. J. Kister, [https://web.archive.org/web/20250118072808if_/http://www.kister.huji.ac.il/sites/default/files/banu_qurayza.pdf The Massacre of the Banū Qurayẓa: A Re-Examination of a Tradition (archive)], Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986), pp. 61-96 (see p. 81)&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Erkən siyrə-məğazi materialları ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Erkən siyrə-məğazi materialları ===</div></td></tr> </table> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140795&oldid=prev Qorqud at 09:11, 19 March 2026 2026-03-19T09:11:54Z <p></p> <a href="//wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&amp;diff=140795&amp;oldid=140794">Show changes</a> Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=B%C9%99nu_Qureyz%C9%99_q%C9%99tliam%C4%B1&diff=140794&oldid=prev Qorqud at 08:40, 19 March 2026 2026-03-19T08:40:39Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 08:40, 19 March 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Line 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 1:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{DISPLAYTITLE:Banu Qureyzə qətliamı}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:Banu qurayza massacre.jpg|175px|right|thumb]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:Banu qurayza massacre.jpg|175px|right|thumb]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bu məqalədə 627 ilində edilən Beni Kureyza qırğınına toxunulacaq.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bu məqalədə 627 ilində edilən Beni Kureyza qırğınına toxunulacaq.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l175">Line 175:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 176:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ru:Геноцид_Бану_Курайза]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ru:Геноцид_Бану_Курайза]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{DEFAULTSORT:Banu_Qureyzə_qətliamı}}</ins></div></td></tr> </table> Qorqud