https://wikiislamica.net/index.php?action=history&feed=atom&title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar 2026-05-11T18:52:22Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.39.4 https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140978&oldid=prev 2026-05-08T09:40:02Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Nəqliyyat vasitəsi kimi yaradılan atlar</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 09:40, 8 May 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l289">Line 289:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 289:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Nəqliyyat vasitəsi kimi yaradılan atlar ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Nəqliyyat vasitəsi kimi yaradılan atlar ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Minilliklər boyu davam edən əhliləşdirmə və çarpazlaşdırma proseslərindən sonra, atlar təxminən 4000 il əvvəl Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiyada əhliləşdirilmişdir. Bundan əvvəl isə atlar bu məqsəd üçün hələ tam uyğunlaşdırılmamış vəhşi heyvanlar idilər. Bu gün rast gəlinən vəhşi atlar isə vaxtilə əhliləşdirilmiş, lakin sonradan ram edilməmiş və ya insan nəqliyyatı üçün istifadə olunmayan atların nəsilləridir. Bunun əksinə olaraq, Quran atların Allah tərəfindən artıq insanların məqsədlərinə xidmət etməyə hazır vəziyyətdə yaradıldığını iddia edir.{{Quote|{{Quran|16|8}}|Atları, qatırları və uzunqulaqları da minəsiniz və zinət olsun deyə (Allah yaratdı). O, sizin bilmədiklərinizi (başqa minik vasitələri) də yaradır.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Minilliklər boyu davam edən əhliləşdirmə və çarpazlaşdırma proseslərindən sonra, atlar təxminən 4000 il əvvəl Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiyada əhliləşdirilmişdir. Bundan əvvəl isə atlar bu məqsəd üçün hələ tam uyğunlaşdırılmamış vəhşi heyvanlar idilər. Bu gün rast gəlinən vəhşi atlar isə vaxtilə əhliləşdirilmiş, lakin sonradan ram edilməmiş və ya insan nəqliyyatı üçün istifadə olunmayan atların nəsilləridir. Bunun əksinə olaraq, Quran atların Allah tərəfindən artıq insanların məqsədlərinə xidmət etməyə hazır vəziyyətdə yaradıldığını iddia edir.{{Quote|{{Quran|16|8}}|Atları, qatırları və uzunqulaqları da minəsiniz və zinət olsun deyə (Allah yaratdı). O, sizin bilmədiklərinizi (başqa minik vasitələri) də yaradır.}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Bütün heyvanlar icmalar halında yaşayır ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranda qəti şəkildə bildirilir ki, bütün heyvanlar "icmalar" halında yaşayır. Lakin yaquar və ya leopard kimi bir çox heyvan növü, nadir hallarda və yalnız cütləşmək üçün bir araya gələn tənha canlılar kimi tanınırlar. Bu növ heyvanlar icmalarda yaşamır, əksinə, tənhalıqları pozulduqda zorakılığa müraciət etməyə meyllidirlər (bəziləri bunun icmada yaşamağın tam əksi olduğunu iddia edirlər). Həmçinin balaları ailə tərəfindən böyüdülməyən, yumurta qoyan və onları yumurtadan çıxmamışdan əvvəl tərk edən növlər də mövcuddur. Məsələn, dəniz tısbağaları yumurtalarını çimərlikdə basdırır və onları tərk edirlər. Yumurta çatladıqda, bala tısbağa səthə çıxmaq üçün qazmalı və dənizə doğru sürətlə qaçmalıdır, əks halda məhv olar. Bəzi sürünənlər də oxşar şəkildə davranır. Bir kərtənkələ növü olan Karolina anolu buna başqa bir nümunədir. Bu anollar hər 2 həftədən bir tək yumurta qoyur (cəmi təxminən 10 ədəd) və hər birinin çatlaması 5-7 həftə çəkir. Anol balaları öz başlarının çarəsinə baxmalıdırlar və onlar təbiətən doğuşdan tənha canlılardır.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranın bir müasir tərcüməsi "üməm" (icma / millət) sözünü "cins" (növlər qrupu) kimi şərh edir. Lakin bu təfsir çətin görünür, çünki bu gün biz növləri təkamül ağacı (filogenetik) modelləri daxilində cinslərə, fəsilələrə və digər taksonomik dərəcələrə ayırsaq da, bu kateqoriyalar bir təkamül prosesi kimi başa düşülür ki, burada hətta indi də bir çox növün alt qrupları bir-birindən ayrılır və tədricən yeni növlərə çevrilir.{{Quote|{{Quran|6|38}}|'''Yer üzündə gəzən heyvanların və (göydə) uçan iki qanadlı quşların hamısı sizin kimi ümmətlərdir. Biz Kitabda heç bir şeyi nəzərdən qaçırmadıq.''' Sonra onlar Rəbbinin hüzuruna toplanılacaqlar.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Quşların uçmağının möcüzə olması ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Müasir elm, quşların uçmasını təmin edən anatomik quruluşlarının aerodinamik xüsusiyyətlərini üzə çıxarmışdır. Quşların uçuşu, mahiyyət etibarilə qanadın alt və üst hissələri arasında hava təzyiqi fərqi yaratmaqla funksiya göstərir və bu, quşu yuxarıya doğru itələyən qaldırma qüvvəsi yaradır. Quşların qanadları milyonlarla il ərzində təkamül etmiş və bununla da quşların uçuş qabiliyyətlərini təkmilləşdirmişdir. Bunun əksinə olaraq, Quranda bildirilir ki, quşları havada Allahın möcüzəvi qüdrətindən başqa "heç nə" saxlamır.{{Quote|{{Quran|16|79}}|Göy üzündə ram edilmiş quşları görmədilərmi?! Onları (havada) yalnız Allah saxlayır. Həqiqətən, bunda iman gətirmiş insanlar üçün dəlillər vardır.}}{{Quote|{{Quran|67|19}}|Göydə qanad çırparaq uçan quşları görmürlərmi? Onları havada yalnız Rəhman olan Allah saxlayır. Şübhəsiz ki, O, hər şeyi görəndir.}}"Tutmaq/saxlamaq" üçün istifadə olunan eyni fel (əmsaka), Allahın göyü yerə düşməkdən saxlaması ilə bağlı olaraq [https://quran.az/22/65 Quran 22:65] və [https://quran.az/35/41 Quran 35:41] ayələrində də keçir. Quranda tez-tez rast gəlindiyi kimi, müasir akademik araşdırmalar eramızın 6-cı əsrinə aid Suriya ədəbiyyatında buna yaxın bir paralellik aşkar etmişdir. Saruqlu İosif (v. eramızın 521-ci ili) bənzər şəkildə göyü yalnız Tanrının hərəkətinin saxladığını qeyd etmiş və eyni ilahi hərəkəti təsvir etmək üçün Quran ayəsinə çox bənzər ifadələrlə quşların uçuşunu başqa bir nümunə kimi dəfələrlə istifadə etmişdir. Ətraflı məlumat üçün "[[Quran və son antik dövr Yəhudi-Xristian ədəbiyyatı arasındakı paralellər]]" məqaləsinə baxa bilərsiniz.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== Tarix ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Main|Qurandakı tarixi səhvlər}}Aşağıda Quranda tapılan tarixi xətaların bir seçməsi verilmişdir. Tam siyahı [[Qurandakı tarixi səhvlər]] məqalədə yer alır.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Qiyamət gününə qədər Yəcuc və Məcucu həbs etmək üçün tikilmiş nəhəng dəmir sədd ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranda bildirilir ki, iki təhlükəli tayfa olan Yəcuc və Məcuc, Zülqərneyn tərəfindən ucaldılmış nəhəng bir dəmir səddin arxasında həbs ediliblər və yalnız Qiyamət günündə sərbəst buraxılacaqlar. Lakin qlobal peyk görüntülərinin yaranmasına baxmayaraq, belə bir sədd və ya tayfalar indiyədək tapılmamışdır.{{Quote|{{Quran|18|96-101}}|Mənə dəmir parçaları gətirin!” Nəhayət, iki dağın arasını eyni səviyyəyə gətirdiyi zaman o: “(Körükləri) üfürün!” - dedi. Onu od halına saldığı zaman: “Mənə gətirin, onun üzərinə ərimiş mis töküm!” - dedi.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Beləcə (Yəcuc-Məcuc tayfaları) nə o səddi aşa bildilər, nə də onu deşib keçə bildilər. (Zülqərneyn) dedi: “Bu, Rəbbimdən gələn bir mərhəmətdir. Ancaq Rəbbimin vədi gəldiyi zaman O, bu səddi yerlə yeksan edəcəkdir. Rəbbimin vədi haqdır”.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">O gün Biz onları (dalğalar kimi) bir-birinə qarışmış bir halda qoyarıq. Sur çalınar və onların hamısını bir yerə cəm edərik. O gün cəhənnəmi kafirlərə göstərərik. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">O (kafirlər) ki, gözləri pərdəli olduğu üçün Məni anmır və (haqqı) eşidə bilmirdilər.}}[https://quran.az/18/99 Quran 18:99]-da surun çalınmasına Quranda bir çox başqa yerlərdə qiyamət günü baş verən bir hadisə kimi istinad edilir (bax: [https://quran.az/27/87 Quran 27:87], [https://quran.az/69/13 Quran 69:13] və [https://quran.az/39/68 Quran 39:68]); Q18:99 və [https://quran.az/18/100 18:100] ayələrində "yəvm" يوم sözü istifadə olunur ki, bu da məhz həmin gün mənasını verir.&lt;ref>[http://arabiclexicon.hawramani.com/search/%D9%8A%D9%88%D9%85?cat=50 Lane's Lexicon dictionary - يوم]&lt;/ref> Başqa bir keçid bu səddin guya hələ də toxunulmaz olduğunu və gələcəkdə açılmasının digər apokaliptik hadisələrlə əlaqələndiriləcəyini təsdiqləyir.{{Quote|{{Quran|21|95-97}}|Məhv etdiyimiz bir məmləkətin (xalqının dünyaya) geri dönməsi qadağan olunmuşdur. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Nəhayət, Yəcuc və Məcuc səddi açıldığı və onlar hər təpədən sürətlə axışdıqları zaman;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Haqq olan vəd (qiyamət günü) yaxınlaşdığı zaman birdən kafir olanların gözləri bərələr (və belə deyərlər): “Vay halımıza! Həqiqətən, biz bundan xəbərsiz idik. Əksinə, biz zalım kimsələrmişik”.}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140976:rev-140978 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140976&oldid=prev 2026-05-01T10:28:32Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Həmçinin bax</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 10:28, 1 May 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l278">Line 278:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 278:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&quot;Yəhudilər Peyğəmbərin (ﷺ) yanına gəlib dedilər: &#039;Ey Əbül-Qasım, bizə göy gurultusunun nə olduğunu xəbər ver&#039;. O buyurdu: &#039;Mələklərdən biri buludlara müvəkkil edilmişdir (məsul edilmişdir). Onun əlində oddan bir qırmanc (**mikhraq**) vardır ki, onunla buludları Allahın əmr etdiyi yerə qovur&#039;. Onlar soruşdular: &#039;Bəs bu eşitdiyimiz səs nədir?&#039;. O buyurdu: &#039;Bu, onun buludları əmr olunan yerə çatana qədər qovarkən çıxardığı səsdir&#039;. Onlar dedilər: &#039;Doğru söylədin&#039;.&quot;}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&quot;Yəhudilər Peyğəmbərin (ﷺ) yanına gəlib dedilər: &#039;Ey Əbül-Qasım, bizə göy gurultusunun nə olduğunu xəbər ver&#039;. O buyurdu: &#039;Mələklərdən biri buludlara müvəkkil edilmişdir (məsul edilmişdir). Onun əlində oddan bir qırmanc (**mikhraq**) vardır ki, onunla buludları Allahın əmr etdiyi yerə qovur&#039;. Onlar soruşdular: &#039;Bəs bu eşitdiyimiz səs nədir?&#039;. O buyurdu: &#039;Bu, onun buludları əmr olunan yerə çatana qədər qovarkən çıxardığı səsdir&#039;. Onlar dedilər: &#039;Doğru söylədin&#039;.&quot;}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== Zoologiya ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Qarışqalar insanlarla danışır və onları tanıyırlar ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Qarışqalar bir-biri ilə əsasən feromonlar (kimyəvi siqnallar) vasitəsilə ünsiyyət qururlar. Alimlər qarışqaların bəzi səslər çıxardığını kəşf etsələr də, qarışqa beyninin mürəkkəb nitqə yaxın hər hansı bir şey istehsal edə biləcəyinə dair heç bir göstərici yoxdur. Bunun əksinə olaraq, Quranda bir qarışqanın öz yoldaşlarını Süleyman peyğəmbərin böyük insan ordusunun yaxınlaşması barədə xəbərdar etməsi hekayəsi nəql olunur. Süleyman onun nitqini başa düşür və ehtimal ki, qarışqalara toxunmadan yoluna davam edir.{{Quote|{{Quran-range|27|18|19}}|Nəhayət, onlar qarışqa vadisinə gəlib çatdıqda bir qarışqa dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və qoşunu özləri də hiss etmədən sizi tapdayıb məhv etməsinlər”. (Süleyman) qarışqanın bu sözünə gülümsədi və dedi: “Ey Rəbbim! Mənə həm mənim özümə, həm də valideynlərimə əta etdiyin nemətə şükür etmək üçün, Sənin razı qalacağın yaxşı əməl etmək üçün ilham ver və məni öz mərhəmətinlə əməlisaleh qullarına qovuşdur!”}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Dörd növ mal-qara ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranda Allahın dörd növ mal-qara (erkək və dişi olmaqla səkkiz dənə) bəxş etdiyi bildirilir. Lakin reallıqda dörddən çox mal-qara növü mövcuddur. [https://quran.az/39/6 Quran 39:6] ayəsindəki "mal-qara" sözü əl-ənam (al-ana'ami) sözüdür ki, bu da kök etibarilə bol ruzi mənasını verir və bu formada otlayan heyvanlar nəzərdə tutulur.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume8/00000289.pdf Lane's Lexicon, Suppliment p. 3035 أَنْعَٰمِ]&lt;/ref> Quran 39:6 ayəsinin tərcüməsində "növlər" kimi verilən əzvac (azwajin) sözü isə ümumilikdə "həmtay" və ya "cütün üzvü" mənasını daşıyır.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume3/00000432.pdf Lane's Lexicon p. 1266 أَزْوَٰجٍ]&lt;/ref> [https://quran.az/6 Quran 6:]143-144 ayələri aydınlaşdırır ki, burada söhbət qoyun, keçi, öküz və dəvənin erkək və dişi cütlərindən gedir; bu da Quran müəllifinin insanlar üçün faydalı olan dörd növ otlayan heyvandan xəbərdar olduğunu göstərir (at, qatır və eşşəklər əl-ənamkateqoriyasından ayrı hesab edilir, bax: [https://quran.az/16 Quran 16]:5-8). Bura Ərəbistandan kənarda yerləşən bölgələrdəki bir çox digər mal-qara növləri, məsələn, şimal enliklərində yaşayan insanlar üçün hələ də mühüm əhəmiyyət kəsb edən şimal maralları daxil deyil.{{Quote|{{Quran|39|6}}|O sizi tək bir candan (Adəmdən) xəlq etdi. Sonra ondan zövcəsini (Həvvanı) yaratdı. Sizin üçün heyvanlardan '''səkkiz cift meydana gətirdi'''. O sizi analarınızın bətnində üç qaranlıq içində şəkildən şəklə salaraq yaradır. Bu, Rəbbiniz olan Allahdır. Hakimiyyət Onundur. Ondan başqa heç bir ilah yoxdur. Bəs necə olub (haqdan) döndərilirsiniz?! }}{{Quote|{{Quran|6|142-144}}|'''Mal-qaradan yük daşıyanları və (yemək üçün) kəsilənləri yaradan Odur.''' Allahın sizə verdiyi ruzidən yeyin və şeytanın izi ilə getməyin! Şübhəsiz ki, o, sizin üçün açıq-aydın bir düşməndir. '''Səkkiz cüt: Qoyundan iki, keçidən də iki.''' De: "(Allah) iki erkəyi haram etdi, yoxsa iki dişini? Yaxud iki dişinin bətnində olanı? Əgər doğru deyirsinizsə, elmə əsaslanaraq mənə xəbər verin". '''Dəvədən də iki, öküzdən də iki.''' De: "(Allah) iki erkəyi haram etdi, yoxsa iki dişini? Yaxud iki dişinin bətnində olanı? Yoxsa Allah bunu sizə əmr edərkən siz orada şahid idiniz?" İnsanları elmsiz yerə azdırmaq üçün Allaha qarşı yalan uyduran kəsdən daha zalım kim ola bilər? Şübhəsiz ki, Allah zalım qövmü doğru yola yönəltməz.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Nəqliyyat vasitəsi kimi yaradılan atlar ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Minilliklər boyu davam edən əhliləşdirmə və çarpazlaşdırma proseslərindən sonra, atlar təxminən 4000 il əvvəl Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiyada əhliləşdirilmişdir. Bundan əvvəl isə atlar bu məqsəd üçün hələ tam uyğunlaşdırılmamış vəhşi heyvanlar idilər. Bu gün rast gəlinən vəhşi atlar isə vaxtilə əhliləşdirilmiş, lakin sonradan ram edilməmiş və ya insan nəqliyyatı üçün istifadə olunmayan atların nəsilləridir. Bunun əksinə olaraq, Quran atların Allah tərəfindən artıq insanların məqsədlərinə xidmət etməyə hazır vəziyyətdə yaradıldığını iddia edir.{{Quote|{{Quran|16|8}}|Atları, qatırları və uzunqulaqları da minəsiniz və zinət olsun deyə (Allah yaratdı). O, sizin bilmədiklərinizi (başqa minik vasitələri) də yaradır.}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140975:rev-140976 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140975&oldid=prev 2026-05-01T10:20:21Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Həmçinin bax</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 10:20, 1 May 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l257">Line 257:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 257:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bundan əlavə, Quran dağların Yerin öz sakinləri ilə birlikdə silkələnməsinin və ya yırğalanmasının qarşısını almaq üçün yaradıldığını iddia edir. Müasir İslam alimləri tərəfindən bu, ən çox zəlzələlərə bir işarə kimi şərh olunur.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bundan əlavə, Quran dağların Yerin öz sakinləri ilə birlikdə silkələnməsinin və ya yırğalanmasının qarşısını almaq üçün yaradıldığını iddia edir. Müasir İslam alimləri tərəfindən bu, ən çox zəlzələlərə bir işarə kimi şərh olunur.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Lakin İslamdan əvvəlki və ya erkən İslam dövrü poeziyasında dağların Yerin bir bütün olaraq yırğalanmasının/silkələnməsinin qarşısını alması kontekstində bəhs edilir. Bu, Quran ayələrinin daha birbaşa oxunuşunu dəstəkləyir və bir hədislə də təsdiqlənir ki, yırğalanma/silkələnmə (tamīda) zəlzələlərə aid deyil. Çünki zəlzələlər tarix boyu, o cümlədən Məhəmməd peyğəmbərin dövründə də baş verib və onların seysmik dalğaları müəyyən yerlərdə dağlar tərəfindən daha da gücləndirilə bilər; bu ifadə daha çox bütün Yerin hərəkətinə işarə edir (bütün bu məntəqələr və bir neçə digər təfərrüatlı şərhlərin tənqidi üçün əsas məqaləyə baxın).{{Quote|{{Quran|16|15}}|O, sizi yırğalamasın deyə, yer üzündə möhkəm dağlar, yolunuzu tapasınız deyə də, çaylar və yollar yaratdı.}}{{Quote|{{Quran-range|78|6|7}}|Biz yer üzünü döşəmədikmi?! Dağları da dirəklər etmədikmi?!}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Lakin İslamdan əvvəlki və ya erkən İslam dövrü poeziyasında dağların Yerin bir bütün olaraq yırğalanmasının/silkələnməsinin qarşısını alması kontekstində bəhs edilir. Bu, Quran ayələrinin daha birbaşa oxunuşunu dəstəkləyir və bir hədislə də təsdiqlənir ki, yırğalanma/silkələnmə (tamīda<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;تَمِيدَ tamīda [http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume7/00000274.pdf Lane&#039;s Lexicon] page 2746&lt;/ref&gt;</ins>) zəlzələlərə aid deyil. Çünki zəlzələlər tarix boyu, o cümlədən Məhəmməd peyğəmbərin dövründə də baş verib və onların seysmik dalğaları müəyyən yerlərdə dağlar tərəfindən daha da gücləndirilə bilər; bu ifadə daha çox bütün Yerin hərəkətinə işarə edir (bütün bu məntəqələr və bir neçə digər təfərrüatlı şərhlərin tənqidi üçün əsas məqaləyə baxın).{{Quote|{{Quran|16|15}}|O, sizi yırğalamasın deyə, yer üzündə möhkəm dağlar, yolunuzu tapasınız deyə də, çaylar və yollar yaratdı.}}{{Quote|{{Quran-range|78|6|7}}|Biz yer üzünü döşəmədikmi?! Dağları da dirəklər etmədikmi?!<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Yer üzünə atılmış dağlar ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Main|Quran və dağlar}}Dağlar, adətən, litosfer (tektonik) plitələrinin hərəkəti və toqquşması (yaxud bəzi hallarda ayrılması), habelə bir sıra digər proseslər nəticəsində yaranır. Bu, plitələrin yavaş hərəkəti ilə bu gün də davam edən bir prosesdir. Bunun əksinə olaraq, Quranda yer səthindəki dağların Allah tərəfindən oraya atıldığı (yerləşdirildiyi) bildirilir. Digər ayələrdə isə dağların yaradılmasının ilk dörd gün ərzində baş verdiyi qeyd olunur (bu, yerin və göyün altı gündə yaradılması haqqındakı bölmədə müzakirə edildiyi kimidir). Dağları Yer kürəsini sabitləşdirən &quot;mismarlar&quot; (dirəklər) kimi təsvir edən yuxarıdakı ayələr nəzərə alındıqda, bu obrazlı təsvir olduqca aydındır (belə ki, digər ayələrdə yerin özü xalça və ya döşəklə müqayisə edilir).{{Quote|{{Quran|16|15}}|O, sizi yırğalamasın deyə, yer üzündə möhkəm dağlar, yolunuzu tapasınız deyə də, çaylar və yollar yaratdı.}}&quot;Atmışdır&quot; (yerləşdirmişdir) sözü üçün istifadə olunan əlqa (lam-qaf-ya) kəlməsi, bu formada (ərəb dilində IV fel forması) Quranda tez-tez bir şeyi &quot;atmaq&quot; və ya &quot;atılmaq&quot; mənasında işlədilir.&lt;ref&gt;[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume8/00000266.pdf Lane&#039;s Lexicon, Suppliment p. 3012 أَلْقَىٰ]See paragraph number 4 for the form IV verb definition.&lt;/ref&gt; Bu, [https://quran.az/3/44 Quran 3:44] ayəsində qələmlərlə püşk atılarkən, [https://quran.az/12/10 Quran 12:10] ayəsində Yusif peyğəmbərin quyuya atılarkən və [https://quran.az/20/20 Quran 20:20] ayəsində Musanın əsasını yerə atdıqda onun ilana çevrildiyi məqamlarda işlədilən eyni sözdür. Bu cür ayələrin verdiyi məna ondan ibarətdir ki, dağlar daha geniş və davam edən bir prosesin (tektonik plitələrin hərəkəti) əlavə məhsulu deyil, xüsusi bir yaradılış aktının nəticəsidir.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Yüksəklik artdıqca sinə qəfəsi sıxılır ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://quran.az/6/125 Quran 6:125] ayəsində yüksəkliyə qalxdıqca insanın sinə qəfəsinin daraldığı bildirilir; bu, yüksəkliklərə qalxdıqca oksigenin azalması səbəbindən insanların sahib ola biləcəyi anlaşılan bir inancdır. Çünki bu hal hipoksemiyaya (qanda oksigen səviyyəsinin aşağı düşməsinə) səbəb olur və bədənin qısa, dayaz, sürətli nəfəs almasına gətirib çıxarır&lt;ref&gt;[https://www.healthline.com/health/hypoxemia What Is Hypoxemia?] &#039;&#039;What are the symptoms of hypoxemia?&#039;&#039; Healthline. Medically reviewed by Avi Varma, MD, MPH, AAHIVS, FAAFP — Written by Jill Seladi-Schulman, Ph.D. — Updated on April 26, 2023&lt;/ref&gt; — bu da sinənin sıxılması hissini yaradır. Müasir elm isə bunun tam əksinin baş verdiyini ortaya qoymuşdur.&lt;ref&gt;Callison, W.É., Kiyamu, M., Villafuerte, F.C. et al. &#039;&#039;[https://www.nature.com/articles/s41598-022-13263-5#:~:text=Individuals%20living%20in%20a%20hypoxic,partially%20a%20population%2Dlevel%20adaptation. Comparing high versus low-altitude populations to test human adaptations for increased ventilation during sustained aerobic activity.]&#039;&#039; Sc&#039;&#039;i&#039;&#039; Rep &#039;&#039;1&#039;&#039;2, 11148 (2022). &lt;nowiki&gt;https://doi.org/10.1038/s41598-022-13263-5&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|6|125}}|Allah kimi doğru yola yönəltmək istəsə, onun köksünü İslam üçün açar, kimi azdırmaq istəsə, onun köksünü, sanki o, göyə çıxırmış kimi daraldar və sıxıntılı edər. Allah iman gətirməyənləri beləcə rəzalətə salar.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Zəlzələlər cəza olaraq ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quran, zəlzələləri, qar çovğunlarını, qasırğaları və digər dağıdıcı təbiət hadisələrini onların məruz qaldığı insanlar üçün bir növ cəza kimi təsvir edir. Lakin aparılan araşdırmalar sivilizasiyaların dindarlıq səviyyəsi ilə onların bu və ya digər təbii fəlakətlərə qarşı həssaslığı arasında hər hansı bir korrelyasiya (əlaqə) aşkar etməmişdir.{{Quote|{{Quran|16|45}}|Alçaq hiylələrə əl atanlar Allahın onları yerə batırmayacağına və yaxud gözləmədikləri bir yerdən əzabın onlara gəlməyəcəyinə əmindirlərmi?}}{{Quote|{{Quran|29|37}}|Onlar isə onu yalançı saydılar. Buna görə də onları (qorxunc səsli bir) zəlzələ yaxaladı və öz evlərində üzüqoylu düşüb qaldılar.}}{{Quote|{{Quran|17|68}}|(Allahın) sizi quruda yerə batırmayacağına, yaxud üstünüzə daş-kəsəkli tufan göndərməyəcəyinə əminsinizmi? Sonra sizi qoruyan da tapa bilməzsiniz.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Su dövranında buxarlanmanın nəzərə alınmaması ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bəzi müasir müsəlman alimləri su dövranının Quranda təsvir edildiyini iddia edirlər. Lakin Quranda yağışla bağlı hər bir ayə yağışın ya birbaşa göydən, ya da Allah tərəfindən göndərildiyinə işarə edir. Suyun havaya buxarlanması kimi mühüm mərhələ isə heç vaxt qeyd olunmur. Quranın su dövranında olduğu kimi dövri bir prosesdən deyil, Allah tərəfindən idarə olunan xətti bir prosesdən bəhs etməsi, bu müasir yenidənşərhetmə cəhdlərini çətinləşdirir.{{Quote|{{Quran|43|11}}|Göydən lazım olduğu qədər su endirildi. Biz onunla ölü bir diyarı diriltdik. Siz də beləcə (dirildilib) çıxarılacaqsınız.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Göy üzündəki dolu dağları ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dolu, güclü hava axınlarının su damcılarını donma səviyyəsinə qədər yüksəyə qaldırdığı kumulonimbus (topa-yağış) buludlarında yaranır. Bunun əksinə olaraq, Quran göy üzündə doludan ibarət dağ bənzəri kütlələrin olduğunu təsvir edir.{{Quote|{{Quran|24|43}}|Məgər görmürsənmi ki, Allah buludları qovur, sonra onları bir-birinə qovuşdurur, sonra da onları bulud topasına çevirir. Sən onun arasından yağmur çıxdığını görürsən. &#039;&#039;&#039;(Allah) göydən, oradakı dağlar kimi buludlardan dolu yağdırır.&#039;&#039;&#039; Sonra da onunla istədiyini vurur, istədiyindən də onu uzaq edir. Buludların şimşəyinin parıltısı az qalır ki, gözləri kor etsin.}}Əl-Cəlaleyn və İbn Abbasa aid edilən təfsirlər kimi mənbələrdə bunun göydəki dağlar mənasını verdiyi qeyd olunur.&lt;ref&gt;[https://tafsir.app/jalalayn/24/43 Tafsir al-Jalalayn 24:43]&lt;/ref&gt; İbn Kəsir isə iki görüşü vurğulayır: bunların ya hərfi mənada göydəki dolu dağları olduğu, ya da buludlar üçün bir metafor olduğu bildirilir.&lt;ref&gt;[https://tafsir.app/ibn-katheer/24/43 Tafsir Ibn Kathir 24:43]&lt;/ref&gt; Buludlar poetik şəkildə göydəki dağlar kimi təsvir edilə bilər, lakin ayədə &quot;göydəki dolu dağları&quot; ifadəsi işlədilir; tənqidçilər isə bunun (buludların içində və ya başqa yerdə) böyük buz kütlələrinə güclü şəkildə işarə etdiyini və təfsirlərdə sübut olunduğu kimi, bəzən məhz bu cür hərfi mənada anlaşıldığını iddia edirlər.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Allah ildırımla vurur ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quran göy gurultusu və ildırımı qədim mifologiyaya xas tərzdə təsvir edir. Allah, daha çox Zevslə bağlı məşhur olan əfsanələri xatırladan bir şəkildə, cəzalandırmaq istədiyi şəxsləri ildırım zərbələri ilə vurur. &quot;Dar-us-Salam&quot; tərəfindən &quot;həsən&quot; (yaxşı) dərəcəsində qiymətləndirilən bir hədisdə isə qeyd olunur ki, Məhəmməd peyğəmbər göy gurultusunun səsini bir mələyin buludları od parçası ilə qovarkən onlara vurması nəticəsində yarandığına inanırdı (bu, odlu qırmanc obrazını canlandırır).{{Quote|{{Quran|13|13}}|Göy gurultusu həmd edərək Ona təriflər deyir. Mələklər də Onun qorxusundan (təriflər deyirlər). (Allah) ildırımlar göndərib istədiyini vurur. Onlar Allah barəsində mübahisə edirlər. Halbuki O, şiddətli cəza verəndir.}}{{Quote|{{Al Tirmidhi|44|5|44|3117}}|İbn Abbasdan rəvayət olunur:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&quot;Yəhudilər Peyğəmbərin (ﷺ) yanına gəlib dedilər: &#039;Ey Əbül-Qasım, bizə göy gurultusunun nə olduğunu xəbər ver&#039;. O buyurdu: &#039;Mələklərdən biri buludlara müvəkkil edilmişdir (məsul edilmişdir). Onun əlində oddan bir qırmanc (**mikhraq**) vardır ki, onunla buludları Allahın əmr etdiyi yerə qovur&#039;. Onlar soruşdular: &#039;Bəs bu eşitdiyimiz səs nədir?&#039;. O buyurdu: &#039;Bu, onun buludları əmr olunan yerə çatana qədər qovarkən çıxardığı səsdir&#039;. Onlar dedilər: &#039;Doğru söylədin&#039;.&quot;</ins>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140969:rev-140975 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140969&oldid=prev 2026-04-28T14:50:57Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Həmçinin bax</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 14:50, 28 April 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l242">Line 242:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 242:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Şirin və duzlu sudan ibarət &quot;iki dəniz&quot; arasında daimi maneə ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Şirin və duzlu sudan ibarət &quot;iki dəniz&quot; arasında daimi maneə ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Şirin su çayı dənizə və ya okeana töküləndə, onların arasında keçid bölgəsi yaranır. Bu keçid bölgəsi estuari adlanır və burada şirin su müvəqqəti olaraq duzlu sudan ayrı qalır. Lakin bu ayrılıq mütləq və daimi deyil; iki su kütləsi arasındakı fərqli duzluluq səviyyələri zamanla bərabərləşərək qarışır. Bunun əksinə olaraq, Quranda biri duzlu, digəri isə şirin olan iki dəniz arasında Allah tərəfindən qoyulmuş bir maneə sayəsində ayrılığın qorunduğu qeyd edilir.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Main|1=İki dəniz və kosmik okean arasında bir sədd}}</ins>Şirin su çayı dənizə və ya okeana töküləndə, onların arasında keçid bölgəsi yaranır. Bu keçid bölgəsi estuari adlanır və burada şirin su müvəqqəti olaraq duzlu sudan ayrı qalır. Lakin bu ayrılıq mütləq və daimi deyil; iki su kütləsi arasındakı fərqli duzluluq səviyyələri zamanla bərabərləşərək qarışır. Bunun əksinə olaraq, Quranda biri duzlu, digəri isə şirin olan iki dəniz arasında Allah tərəfindən qoyulmuş bir maneə sayəsində ayrılığın qorunduğu qeyd edilir.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bundan əlavə, aşağıda sitat gətirilən [https://quran.az/55/20 Quran 55:20] ayəsində hər iki dənizdən mərcanların çıxdığı bildirilir. Lakin mərcanlar yalnız duzlu okeanlarda tapılır və şirin su ilə təmas mərcanların rənginin solmasına (ağarmasına) səbəb olur.&lt;ref&gt;[https://ocean.si.edu/ocean-life/invertebrates/corals-and-coral-reefs Corals and Coral Reefs] - Smithsonian Institution website&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|25|53}}|İki dənizi qovuşduran Odur! Bu (dənizin suyu) şirin və susuzluğu yatırandır. Bu (dənizin suyu) isə duzlu və acıdır. Allah o ikisinin arasında (sularının bir-birinə qarışmaması üçün) bir maneə və keçilməz bir sədd yaratmışdır.}}{{Quote|{{Quran|27|61}}|(Şərik qoşduqları daha xeyirlidir,) yoxsa yeri yaşamaq üçün əlverişli hala salan, orada çaylar axıdan, onun üçün möhkəm dağlar yaradan və iki dənizin arasında maneə qoyan?! Allahla yanaşı başqa bir ilah varmı?! Xeyr, onların çoxu bilmir.}}{{Quote|{{Quran-range|55|19|22}}|O, yan-yana duran iki dəniz meydana gətirdi. Onların arasında maneə var və buna görə də bir-birinə qarışmazlar. Elə isə Rəbbinizin hansı nemətlərini inkar edə bilərsiniz?! Hər ikisindən də inci və mərcan çıxar.}}&quot;İki dəniz&quot; (bahrayn) ifadəsinə aid digər bir istinad isə Musa və xidmətçisinin hekayəsində rast gəlinir.{{Quote|{{Quran-range|18|60|61}}|Bir zaman Musa öz xidmətçisinə belə demişdi: “Mən iki dənizin qovuşduğu yerə çatana qədər yaxud uzun illər sərf edənə qədər (səfərimə) davam edəcəyəm”. Hər ikisi o dənizlərin qovuşduğu yerə gəlib çatdıqda (özləri ilə götürdükləri) balığı unutdular. Balıq isə dənizdə suyun altı ilə yol alıb getdi.}}Musa və xidmətçisinin hekayəsi &quot;Əl-Kəhf&quot; surəsindəki dörd hekayədən biridir. Müasir akademik araşdırmalar hər bir hekayənin köklərini Son Antik dövrün rəvayətlərində müəyyən etmişdir. Bu konkret hekayənin demək olar ki, yekdilliklə Makedoniyalı İskəndər və onun &quot;dirilik suyu&quot;nu axtarması haqqındakı əfsanədən qaynaqlandığı hesab olunur. Daha ətraflı məlumat üçün &quot;Quran və Son Antik Yəhudi-Xristian Ədəbiyyatı Arasındakı Paralellər&quot; məqaləsindəki &quot;Əl-Kəhf&quot; surəsindəki dörd hekayə bölməsinə baxa bilərsiniz.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Bundan əlavə, aşağıda sitat gətirilən [https://quran.az/55/20 Quran 55:20] ayəsində hər iki dənizdən mərcanların çıxdığı bildirilir. Lakin mərcanlar yalnız duzlu okeanlarda tapılır və şirin su ilə təmas mərcanların rənginin solmasına (ağarmasına) səbəb olur.&lt;ref&gt;[https://ocean.si.edu/ocean-life/invertebrates/corals-and-coral-reefs Corals and Coral Reefs] - Smithsonian Institution website&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|25|53}}|İki dənizi qovuşduran Odur! Bu (dənizin suyu) şirin və susuzluğu yatırandır. Bu (dənizin suyu) isə duzlu və acıdır. Allah o ikisinin arasında (sularının bir-birinə qarışmaması üçün) bir maneə və keçilməz bir sədd yaratmışdır.}}{{Quote|{{Quran|27|61}}|(Şərik qoşduqları daha xeyirlidir,) yoxsa yeri yaşamaq üçün əlverişli hala salan, orada çaylar axıdan, onun üçün möhkəm dağlar yaradan və iki dənizin arasında maneə qoyan?! Allahla yanaşı başqa bir ilah varmı?! Xeyr, onların çoxu bilmir.}}{{Quote|{{Quran-range|55|19|22}}|O, yan-yana duran iki dəniz meydana gətirdi. Onların arasında maneə var və buna görə də bir-birinə qarışmazlar. Elə isə Rəbbinizin hansı nemətlərini inkar edə bilərsiniz?! Hər ikisindən də inci və mərcan çıxar.}}&quot;İki dəniz&quot; (bahrayn) ifadəsinə aid digər bir istinad isə Musa və xidmətçisinin hekayəsində rast gəlinir.{{Quote|{{Quran-range|18|60|61}}|Bir zaman Musa öz xidmətçisinə belə demişdi: “Mən iki dənizin qovuşduğu yerə çatana qədər yaxud uzun illər sərf edənə qədər (səfərimə) davam edəcəyəm”. Hər ikisi o dənizlərin qovuşduğu yerə gəlib çatdıqda (özləri ilə götürdükləri) balığı unutdular. Balıq isə dənizdə suyun altı ilə yol alıb getdi.}}Musa və xidmətçisinin hekayəsi &quot;Əl-Kəhf&quot; surəsindəki dörd hekayədən biridir. Müasir akademik araşdırmalar hər bir hekayənin köklərini Son Antik dövrün rəvayətlərində müəyyən etmişdir. Bu konkret hekayənin demək olar ki, yekdilliklə Makedoniyalı İskəndər və onun &quot;dirilik suyu&quot;nu axtarması haqqındakı əfsanədən qaynaqlandığı hesab olunur. Daha ətraflı məlumat üçün &quot;Quran və Son Antik Yəhudi-Xristian Ədəbiyyatı Arasındakı Paralellər&quot; məqaləsindəki &quot;Əl-Kəhf&quot; surəsindəki dörd hekayə bölməsinə baxa bilərsiniz.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l250">Line 250:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 250:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>İstər Quranda qeyd olunan &quot;iki dəniz&quot; bu mifoloji dənizlərə, istərsə də şirin və duzlu su kütlələri arasındakı daha ümumi və keçilməz bir səddə aid edilsin, tənqidçilər sözügedən ayənin elmi cəhətdən yanlış olduğunu iddia edirlər.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>İstər Quranda qeyd olunan &quot;iki dəniz&quot; bu mifoloji dənizlərə, istərsə də şirin və duzlu su kütlələri arasındakı daha ümumi və keçilməz bir səddə aid edilsin, tənqidçilər sözügedən ayənin elmi cəhətdən yanlış olduğunu iddia edirlər.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Dağlar yerin tərpənməsinin qarşısını alan dirəklərdir ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Main|Quran və dağlar}}Müasir geologiya müəyyən etmişdir ki, dağların yaranmasına Yerin qabığındakı böyük plitələr cavabdehdir. Plitə tektonikası adlanan bu prosesdə nəhəng plitələrin yavaş hərəkəti nəticəsində onlar toqquşur və aralarındakı təzyiq yer qabığını yuxarı itələyərək dağları yaradır, eyni zamanda Yer səthində zəlzələlərə və qırılmalara səbəb olur. Beləliklə, dağların yaranması və zəlzələlərin baş verməsi, əsasən, sabitliyi pozan tektonik fəaliyyətin nəticəsidir. Onlar eyni davam edən prosesin tərkib hissələridir və biri digəri olmadan mövcud ola bilməz.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bunun əksinə olaraq, Quranda dağların yerdəki payalar (mıxlar) kimi olduğu qeyd edilir. Dağların yaranması onların altındakı kontinental qabığın qalınlaşmasını ehtiva edə bilər ki, bəzi müasir İslam alimləri bunu "paya bənzər" quruluş kimi müqayisə etməyə çalışırlar. Lakin dağlar bir çox başqa yollarla da formalaşır (təfərrüatlar və bu iddia ilə bağlı digər çoxsaylı problemlər üçün əsas məqaləyə baxın).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bundan əlavə, Quran dağların Yerin öz sakinləri ilə birlikdə silkələnməsinin və ya yırğalanmasının qarşısını almaq üçün yaradıldığını iddia edir. Müasir İslam alimləri tərəfindən bu, ən çox zəlzələlərə bir işarə kimi şərh olunur.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Lakin İslamdan əvvəlki və ya erkən İslam dövrü poeziyasında dağların Yerin bir bütün olaraq yırğalanmasının/silkələnməsinin qarşısını alması kontekstində bəhs edilir. Bu, Quran ayələrinin daha birbaşa oxunuşunu dəstəkləyir və bir hədislə də təsdiqlənir ki, yırğalanma/silkələnmə (tamīda) zəlzələlərə aid deyil. Çünki zəlzələlər tarix boyu, o cümlədən Məhəmməd peyğəmbərin dövründə də baş verib və onların seysmik dalğaları müəyyən yerlərdə dağlar tərəfindən daha da gücləndirilə bilər; bu ifadə daha çox bütün Yerin hərəkətinə işarə edir (bütün bu məntəqələr və bir neçə digər təfərrüatlı şərhlərin tənqidi üçün əsas məqaləyə baxın).{{Quote|{{Quran|16|15}}|O, sizi yırğalamasın deyə, yer üzündə möhkəm dağlar, yolunuzu tapasınız deyə də, çaylar və yollar yaratdı.}}{{Quote|{{Quran-range|78|6|7}}|Biz yer üzünü döşəmədikmi?! Dağları da dirəklər etmədikmi?!}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140968:rev-140969 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140968&oldid=prev 2026-04-28T14:45:53Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Yer yataq kimi</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 14:45, 28 April 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l234">Line 234:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 234:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== Yer yataq kimi ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== Yer yataq kimi ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda ([https://quran.az/20/53 20:53]) və bənzər şəkildə digər bir ayədə ([https://quran.az/43/10 43:10]) Yer kürəsi &quot;beşik&quot; (və ya Yusuf Ali tərcüməsində &quot;xalça&quot;) kimi təsvir olunur. Ərəbcə olan bu söz (məhdən) tamamilə düz və yerə sərilmiş, yayılmış bir şeyi ifadə edir (məsələn, saxlanılmaq üçün &quot; bükülmüş&quot; və ya &quot;yığılmış&quot; bir şeyi deyil).&lt;ref&gt;[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume7/00000267.pdf Lane&#039;s Lexicon p. 2739 مَهْدًا]&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|20|53}}|O (Rəbb) ki, yer üzünü sizin üçün &#039;&#039;&#039;beşik etdi&#039;&#039;&#039;, orada sizin üçün yollar saldı və göydən su endirdi. Onunla da (yerdən) müxtəlif növ bitkilərdən cüt-cüt çıxartdıq.}}Bəzən eyni ərəb sözü Quranda ([https://quran.az/78 78]:6-7) &quot;enli sahə&quot; və ya &quot;düzənlik&quot; kimi tərcümə olunur. Növbəti ayə ilə birlikdə nəzər yetirdikdə, burada Yer kürəsi yayılmış və dağlarla yerə bərkidilmiş bir şey kimi təsvir edilir.{{Quote|{{Quran-range|78|6|7}}|Biz yer üzünü &#039;&#039;&#039;döşəmədikmi&#039;&#039;&#039;?! Dağları da dirəklər etmədikmi?!}}Eyni kökdən gələn söz, Quranda (51:48) ayənin sonunda feli sifət formasında istifadə olunur.{{Quote|{{Quran|51|48}}|Yeri də Biz döşədik. Nə gözəl &#039;&#039;&#039;döşəyənlərik&#039;&#039;&#039; Biz!}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda ([https://quran.az/20/53 20:53]) və bənzər şəkildə digər bir ayədə ([https://quran.az/43/10 43:10]) Yer kürəsi &quot;beşik&quot; (və ya Yusuf Ali tərcüməsində &quot;xalça&quot;) kimi təsvir olunur. Ərəbcə olan bu söz (məhdən) tamamilə düz və yerə sərilmiş, yayılmış bir şeyi ifadə edir (məsələn, saxlanılmaq üçün &quot; bükülmüş&quot; və ya &quot;yığılmış&quot; bir şeyi deyil).&lt;ref&gt;[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume7/00000267.pdf Lane&#039;s Lexicon p. 2739 مَهْدًا]&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|20|53}}|O (Rəbb) ki, yer üzünü sizin üçün &#039;&#039;&#039;beşik etdi&#039;&#039;&#039;, orada sizin üçün yollar saldı və göydən su endirdi. Onunla da (yerdən) müxtəlif növ bitkilərdən cüt-cüt çıxartdıq.}}Bəzən eyni ərəb sözü Quranda ([https://quran.az/78 78]:6-7) &quot;enli sahə&quot; və ya &quot;düzənlik&quot; kimi tərcümə olunur. Növbəti ayə ilə birlikdə nəzər yetirdikdə, burada Yer kürəsi yayılmış və dağlarla yerə bərkidilmiş bir şey kimi təsvir edilir.{{Quote|{{Quran-range|78|6|7}}|Biz yer üzünü &#039;&#039;&#039;döşəmədikmi&#039;&#039;&#039;?! Dağları da dirəklər etmədikmi?!}}Eyni kökdən gələn söz, Quranda (51:48) ayənin sonunda feli sifət formasında istifadə olunur.{{Quote|{{Quran|51|48}}|Yeri də Biz döşədik. Nə gözəl &#039;&#039;&#039;döşəyənlərik&#039;&#039;&#039; Biz!}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==== Yerin döşənməsi ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Aşağıdakı ayədə, həmçinin [https://quran.az/13/3 Quran 13:3] və [https://quran.az/50/7 Quran 50:7] surələrində olduğu kimi, Quranda çəkərək uzatmaq, yaymaq və genişləndirmək mənasını verən bir fel (mədədnə) istifadə olunur.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume7/00000223.pdf Lane's Lexicon p. 2695 مدد]&lt;/ref>{{Quote|{{Quran|15|19}}|Biz yeri döşədik, orada möhkəm dağlar yerləşdirdik və orada hər şeydən lazım olduğu qədər yetişdirdik.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==== Yer düz bir düzənlik kimi ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranda gələcəkdə dağların yox ediləcəyi bir vaxt təsvir olunur. [https://quran.az/18/47 Quran 18:47] ayəsində həmin vaxt Yer kürəsini təsvir etmək üçün "tamamilə aşkar" mənasını verən ərəb sözü (baarizatan) işlədilir.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume1/00000224.pdf Lane's Lexicon p. 187 بَارِزَةً]&lt;/ref> [https://quran.az/20/106 Quran 20:106] ayəsində isə düz bir düzənlik mənasını verən sözlərdən (qa'an və safsafan) istifadə olunur.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume8/00000248.pdf Lane's Lexicon, Suppliment p. 2994 قَاعًا], [http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume4/00000418.pdf Lane's Lexicon p. 1694 صَفْصَفًا]&lt;/ref> Bu təsvir Yer kürəsinin hamar və düz olduğunu, ona formasını verən amilin məhz dağlar olduğunu ifadə edir.{{Quote|{{Quran|18|47}}|O gün Biz dağları hərəkətə gətirəcəyik. (O vaxt) yerin dümdüz olduğunu görəcəksən. Biz hamını bir yerə toplayacaq, onlardan heç birini (kənara) buraxmayacağıq.}}{{Quote|{{Quran-range|20|105|107}}|(Ey Peyğəmbər!) Səndən dağlar haqqında soruşurlar. De ki: “(Qiyamət qoparkən) Rəbbim onları ovxalayıb göyə sovuracaqdır. Beləcə, '''oranı dümdüz edəcəkdir'''. Orada nə bir eniş, nə də bir yoxuş görə bilərsən”.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Şirin və duzlu sudan ibarət "iki dəniz" arasında daimi maneə ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Şirin su çayı dənizə və ya okeana töküləndə, onların arasında keçid bölgəsi yaranır. Bu keçid bölgəsi estuari adlanır və burada şirin su müvəqqəti olaraq duzlu sudan ayrı qalır. Lakin bu ayrılıq mütləq və daimi deyil; iki su kütləsi arasındakı fərqli duzluluq səviyyələri zamanla bərabərləşərək qarışır. Bunun əksinə olaraq, Quranda biri duzlu, digəri isə şirin olan iki dəniz arasında Allah tərəfindən qoyulmuş bir maneə sayəsində ayrılığın qorunduğu qeyd edilir.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bundan əlavə, aşağıda sitat gətirilən [https://quran.az/55/20 Quran 55:20] ayəsində hər iki dənizdən mərcanların çıxdığı bildirilir. Lakin mərcanlar yalnız duzlu okeanlarda tapılır və şirin su ilə təmas mərcanların rənginin solmasına (ağarmasına) səbəb olur.&lt;ref>[https://ocean.si.edu/ocean-life/invertebrates/corals-and-coral-reefs Corals and Coral Reefs] - Smithsonian Institution website&lt;/ref>{{Quote|{{Quran|25|53}}|İki dənizi qovuşduran Odur! Bu (dənizin suyu) şirin və susuzluğu yatırandır. Bu (dənizin suyu) isə duzlu və acıdır. Allah o ikisinin arasında (sularının bir-birinə qarışmaması üçün) bir maneə və keçilməz bir sədd yaratmışdır.}}{{Quote|{{Quran|27|61}}|(Şərik qoşduqları daha xeyirlidir,) yoxsa yeri yaşamaq üçün əlverişli hala salan, orada çaylar axıdan, onun üçün möhkəm dağlar yaradan və iki dənizin arasında maneə qoyan?! Allahla yanaşı başqa bir ilah varmı?! Xeyr, onların çoxu bilmir.}}{{Quote|{{Quran-range|55|19|22}}|O, yan-yana duran iki dəniz meydana gətirdi. Onların arasında maneə var və buna görə də bir-birinə qarışmazlar. Elə isə Rəbbinizin hansı nemətlərini inkar edə bilərsiniz?! Hər ikisindən də inci və mərcan çıxar.}}"İki dəniz" (bahrayn) ifadəsinə aid digər bir istinad isə Musa və xidmətçisinin hekayəsində rast gəlinir.{{Quote|{{Quran-range|18|60|61}}|Bir zaman Musa öz xidmətçisinə belə demişdi: “Mən iki dənizin qovuşduğu yerə çatana qədər yaxud uzun illər sərf edənə qədər (səfərimə) davam edəcəyəm”. Hər ikisi o dənizlərin qovuşduğu yerə gəlib çatdıqda (özləri ilə götürdükləri) balığı unutdular. Balıq isə dənizdə suyun altı ilə yol alıb getdi.}}Musa və xidmətçisinin hekayəsi "Əl-Kəhf" surəsindəki dörd hekayədən biridir. Müasir akademik araşdırmalar hər bir hekayənin köklərini Son Antik dövrün rəvayətlərində müəyyən etmişdir. Bu konkret hekayənin demək olar ki, yekdilliklə Makedoniyalı İskəndər və onun "dirilik suyu"nu axtarması haqqındakı əfsanədən qaynaqlandığı hesab olunur. Daha ətraflı məlumat üçün "Quran və Son Antik Yəhudi-Xristian Ədəbiyyatı Arasındakı Paralellər" məqaləsindəki "Əl-Kəhf" surəsindəki dörd hekayə bölməsinə baxa bilərsiniz. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bundan əlavə, bu təsvir qədim Akkad mifologiyasındakı Abzu mifi ilə müqayisə edilə bilər; Abzu, Şumer və Akkad mifologiyasında dini status verilmiş şirin sulu yeraltı dənizin adıdır. Göllərin, bulaqların, çayların, quyuların və digər şirin su mənbələrinin öz suyunu yeraltı Abzu dənizindən aldığına, dünyanı əhatə edən okeanın isə duzlu su dənizi olduğuna inanılırdı. İvrit Müqəddəs Kitabında (Tövratda) bu yeraltı dəniz Tehom adlanır. Məsələn, Yaradılış 49:25-də deyilir: "Yuxarıdakı göylərin xeyir-duası və aşağıda yatan Tehomun xeyir-duası".&lt;ref>Wensinck, Arent Jan (1918). "The Ocean in the Literature of the Western Semites". Verhandelingen der Koninklijke Akademie van Wetenschappen te Amsterdam. Afdeeling Letterkunde. Nieuwe reeks. dl. 19. no. 2. page 14&lt;/ref> Uensink bunu belə izah edir: "Beləliklə, görünür ki, yerimizin altında bulaqların və çayların mənbəyi olan şirin su dənizinin — qədim Tehomun — olması ideyası Qərb samiləri üçün ortaq bir inancdır".&lt;ref>ibid. page 17&lt;/ref> Oxşar şəkildə Yunan mifologiyasında dünya, klassik antik dövrün dünya okeanı olan Okean (Oceanus) ilə əhatə olunmuşdu. Okean, həyat yoldaşı dəniz ilahəsi Tetis (Tethys) olan Titan tanrısı kimi şəxsləndirilirdi. Həmçinin hesab olunurdu ki, yağışın yağmasına səbəb "Səma Qübbəsi"nin üzərindəki üçüncü bir okeandır (Səma qübbəsinin üzərindəki nəhəng su anbarı Yaradılış kitabındakı yaradılış hekayəsində də təsvir olunur).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">İstər Quranda qeyd olunan "iki dəniz" bu mifoloji dənizlərə, istərsə də şirin və duzlu su kütlələri arasındakı daha ümumi və keçilməz bir səddə aid edilsin, tənqidçilər sözügedən ayənin elmi cəhətdən yanlış olduğunu iddia edirlər.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140964:rev-140968 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140964&oldid=prev 2026-04-26T12:52:29Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Yer xalça kimi</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 12:52, 26 April 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l228">Line 228:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 228:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== Yer xalça kimi ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== Yer xalça kimi ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Burada işlədilən ərəbcə söz (bisaatan) yayılmış, sərilmiş və ya açılmış bir şeyi, xüsusilə də xalçanı ifadə edir.&lt;ref&gt;[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume1/00000241.pdf Lane&#039;s Lexicon p. 204 بِسَاطًا]&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|71|19}}|Allah yer üzünü sizin üçün döşəmişdir ki,}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Burada işlədilən ərəbcə söz (bisaatan) yayılmış, sərilmiş və ya açılmış bir şeyi, xüsusilə də xalçanı ifadə edir.&lt;ref&gt;[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume1/00000241.pdf Lane&#039;s Lexicon p. 204 بِسَاطًا]&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|71|19}}|Allah yer üzünü sizin üçün döşəmişdir ki,}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==== Yer divan kimi ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Yer kürəsi, yerə oturmaq və ya uzanmaq üçün sərilən bir şeyi ifadə edən ərəb sözü (firaşən) ilə təsvir edilmişdir.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume6/00000155.pdf Lane's Lexicon p. 2371 فِرَٰشًا]&lt;/ref>{{Quote|{{Quran|2|22}}|O Allah sizin üçün yer üzünü döşədi, göyü də tavan olaraq yaratdı. O, göydən yağış endirdi və onunla sizin üçün ruzi olan müxtəlif meyvələr yetişdirdi. Elə isə, bilə-bilə Allaha şərik qoşmayın!}}Quranda ([https://quran.az/2/22 2:22]) "çarpayı" (və ya döşək) mənasında işlədilən eyni kökdən gələn söz, digər bir ayədə ([https://quran.az/51/48 51:48]) "yaymaq" və ya "sərmək" mənasında fel kimi istifadə olunur (burada "yaymaq" kimi tərcümə olunan ilk sözdür).{{Quote|{{Quran|51|48}}|Biz yeri də '''döşədik'''. Biz necə də gözəl döşəyirik!}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==== Yer yataq kimi ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranda ([https://quran.az/20/53 20:53]) və bənzər şəkildə digər bir ayədə ([https://quran.az/43/10 43:10]) Yer kürəsi "beşik" (və ya Yusuf Ali tərcüməsində "xalça") kimi təsvir olunur. Ərəbcə olan bu söz (məhdən) tamamilə düz və yerə sərilmiş, yayılmış bir şeyi ifadə edir (məsələn, saxlanılmaq üçün " bükülmüş" və ya "yığılmış" bir şeyi deyil).&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume7/00000267.pdf Lane's Lexicon p. 2739 مَهْدًا]&lt;/ref>{{Quote|{{Quran|20|53}}|O (Rəbb) ki, yer üzünü sizin üçün '''beşik etdi''', orada sizin üçün yollar saldı və göydən su endirdi. Onunla da (yerdən) müxtəlif növ bitkilərdən cüt-cüt çıxartdıq.}}Bəzən eyni ərəb sözü Quranda ([https://quran.az/78 78]:6-7) "enli sahə" və ya "düzənlik" kimi tərcümə olunur. Növbəti ayə ilə birlikdə nəzər yetirdikdə, burada Yer kürəsi yayılmış və dağlarla yerə bərkidilmiş bir şey kimi təsvir edilir.{{Quote|{{Quran-range|78|6|7}}|Biz yer üzünü '''döşəmədikmi'''?! Dağları da dirəklər etmədikmi?!}}Eyni kökdən gələn söz, Quranda (51:48) ayənin sonunda feli sifət formasında istifadə olunur.{{Quote|{{Quran|51|48}}|Yeri də Biz döşədik. Nə gözəl '''döşəyənlərik''' Biz!}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140959:rev-140964 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140959&oldid=prev 2026-04-21T11:57:03Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Qütblərə yaxın yerlərdə oruc və namaz qaydaları</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 11:57, 21 April 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l212">Line 212:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 212:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Çoxsaylı akademik araşdırmalara əsasən, Quran düz yer kosmoqrafiyasını fərz edir və təsvir edir. İslam mənbələrinin özlərinin Yer kürəsinin sferik (yumru) olduğuna işarə etməsi ilə bağlı sonrakı ideya, İslam alimlərinin astronomiya sahəsindəki yeniliklərlə qarşılaşdıqdan sonra ortaya çıxan yaradıcı bir yenidən şərh etmə aktı idi. Qurandakı Yer haqqında ayələri yalnız insan səviyyəsindəki yerli düzlük nöqteyi-nəzərindən izah etmək, məcazi oxunuşlar təklif etmək və ya kontekstə məhəl qoymamaq cəhdləri tənqidçilər tərəfindən tez-tez şübhə altına alınır. Bu məsələlər burada sadalananlardan daha çox sübut və ayəni özündə birləşdirən əsas məqalədə müzakirə olunur.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Çoxsaylı akademik araşdırmalara əsasən, Quran düz yer kosmoqrafiyasını fərz edir və təsvir edir. İslam mənbələrinin özlərinin Yer kürəsinin sferik (yumru) olduğuna işarə etməsi ilə bağlı sonrakı ideya, İslam alimlərinin astronomiya sahəsindəki yeniliklərlə qarşılaşdıqdan sonra ortaya çıxan yaradıcı bir yenidən şərh etmə aktı idi. Qurandakı Yer haqqında ayələri yalnız insan səviyyəsindəki yerli düzlük nöqteyi-nəzərindən izah etmək, məcazi oxunuşlar təklif etmək və ya kontekstə məhəl qoymamaq cəhdləri tənqidçilər tərəfindən tez-tez şübhə altına alınır. Bu məsələlər burada sadalananlardan daha çox sübut və ayəni özündə birləşdirən əsas məqalədə müzakirə olunur.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Qütblərə yaxın yerlərdə oruc və namaz qaydaları ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>=== Qütblərə yaxın yerlərdə oruc və namaz qaydaları ===<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quran müsəlmanlara Ramazan ayı ərzində sübh açılan vaxtdan gün batana qədər yemək və içməkdən çəkinərək oruc tutmağı tapşırır. Qütb bölgələrində yay aylarında altı ay günəşli, qış aylarında isə altı ay davamlı qaranlıq olur. Bu cür oruc tutmaq qütb bölgələrində yaşayan hər kəs üçün qeyri-mümkündür, qütblərdən təxminən 40 dərəcə enlik daxilində olan yerlərdə isə (qışın dərinliyində) çox asan, (yayın ən qızmar çağında) isə son dərəcə çətindir. İslam alimləri Yer kürəsinin yumru olması kimi (bu halda əlverişsiz olan) faktı nəzərə almaq üçün belə enliklərdə yaşayan insanlar üçün müxtəlif qaydalar icad etmişlər.{{Quote|{{Quran|2|187}}|...Sonra gecəyə qədər orucunuzu tamamlayın...}}Beş gündəlik namazla bağlı da oxşar bir problem ortaya çıxır. Qütb bölgəsində yaşayan insanlar ilin böyük bir hissəsində gün batımı və ya gün doğumu namazlarını qıla bilmirlər. Hətta daha az ekstremal şəraitlərdə, Şotlandiyanın Aberdin şəhəri kimi daha cənubdakı şəhərlərdə belə, iyun ayında gecə namazı (İşa) ilə sübh namazı (Fəcr) arasındakı zaman fərqi hələ də təxminən 4 saat yarım təşkil edir; buna görə də, gündə beş dəfə namaz qılan bir şəxs saat 3:20 radələrində yuxusunu bölməli, daha sonra günə başlamaq üçün qalxmazdan əvvəl yenidən yatmalıdır. Bu çətinliklər, yəqin ki, VII əsrdə Ərəbistanda Quranın müəllifinin ağlına belə gəlməmişdi.{{Quote|{{Quran|17|78}}|Gün batmağa meyl edəndən gecənin qaranlığınadək (bəlli )(vaxtlarda) namaz qıl və sübh çağı Quran oxu (fəcr namazını da qıl)! Çünki sübh çağı oxunan Quranın şahidləri olur.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quran müsəlmanlara Ramazan ayı ərzində sübh açılan vaxtdan gün batana qədər yemək və içməkdən çəkinərək oruc tutmağı tapşırır. Qütb bölgələrində yay aylarında altı ay günəşli, qış aylarında isə altı ay davamlı qaranlıq olur. Bu cür oruc tutmaq qütb bölgələrində yaşayan hər kəs üçün qeyri-mümkündür, qütblərdən təxminən 40 dərəcə enlik daxilində olan yerlərdə isə (qışın dərinliyində) çox asan, (yayın ən qızmar çağında) isə son dərəcə çətindir. İslam alimləri Yer kürəsinin yumru olması kimi (bu halda əlverişsiz olan) faktı nəzərə almaq üçün belə enliklərdə yaşayan insanlar üçün müxtəlif qaydalar icad etmişlər.{{Quote|{{Quran|2|187}}|...Sonra gecəyə qədər orucunuzu tamamlayın...}}Beş gündəlik namazla bağlı da oxşar bir problem ortaya çıxır. Qütb bölgəsində yaşayan insanlar ilin böyük bir hissəsində gün batımı və ya gün doğumu namazlarını qıla bilmirlər. Hətta daha az ekstremal şəraitlərdə, Şotlandiyanın Aberdin şəhəri kimi daha cənubdakı şəhərlərdə belə, iyun ayında gecə namazı (İşa) ilə sübh namazı (Fəcr) arasındakı zaman fərqi hələ də təxminən 4 saat yarım təşkil edir; buna görə də, gündə beş dəfə namaz qılan bir şəxs saat 3:20 radələrində yuxusunu bölməli, daha sonra günə başlamaq üçün qalxmazdan əvvəl yenidən yatmalıdır. Bu çətinliklər, yəqin ki, VII əsrdə Ərəbistanda Quranın müəllifinin ağlına belə gəlməmişdi.{{Quote|{{Quran|17|78}}|Gün batmağa meyl edəndən gecənin qaranlığınadək (bəlli )(vaxtlarda) namaz qıl və sübh çağı Quran oxu (fəcr namazını da qıl)! Çünki sübh çağı oxunan Quranın şahidləri olur.}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==== Üzü Məkkəyə tərəf durma ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranda müsəlmanlara namaz qılarkən Məkkədəki Kəbə istiqamətinə yönəlmək tapşırılır. Yerin kürə şəklində olduğunu nəzərə alaraq, alimlər bu göstərişi yerinə yetirmək üçün "ortodromiya" (böyük dairə) metodunu hazırlamışlar. Lakin bununla bağlı bir sıra problemlər irəli sürülmüşdür: Məkkəyə tərəf dönən şəxs eyni zamanda mütləq şəkildə arxasını da ona çevirmiş olur (bu, İslamda qəti qadağan edilmiş bir hörmətsizlik formasıdır) və yer kürəsində Məkkənin tam əks tərəfində (antipod nöqtəsində) olan bir kəs istənilən istiqamətə namaz qıla bilər.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Məkkənin bu antipod nöqtəsinin yerləşdiyi yarımkürədə yaşayan bir çox Şimali Amerika müsəlmanlarını başqa bir məsələ "loksodromiya" üsuluna (yəni standart Merkator müstəvi xəritə proyeksiyasında düz xəttə) üstünlük verməyə sövq edir. Bu, "böyük dairə" metodunu izləyənlərlə fikir ayrılığına səbəb olur; belə ki, bu metod Amerikada şimal və cənubda olan insanların namaz qılarkən bir-birindən əks tərəfə baxmasına gətirib çıxarır (bu antipoddan gələn böyük dairə xətləri Məkkə yarımkürəsinə daxil olana qədər Amerikada bir-birindən uzaqlaşır, sonra isə yenidən yaxınlaşmağa başlayır). Həmçinin, bu metod Şimali Amerikanın böyük hissəsinin şimala doğru namaz qılmasını tələb edir ki, bu da bir çox insana qəribə gəlir. Son olaraq, Yer orbitindəki astronavtların, yaxud Ayda və ya Marsda olanların bu təlimatlara əməl etməsi mahiyyətcə qeyri-mümkündür (bu isə Quran müəllifinin gələcəkdəki bu reallıqları nəzərə almadığı fikrini yaradır).{{Quote|{{Quran|2|149}}|Haradan (səfərə) çıxsan, (namaz vaxtı) üzünü Məscidi-harama (Kəbəyə) tərəf çevir! Çünki bu, Rəbbindən gələn həqiqətdir. Allah sizin etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==== Yayılan və düz yer ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quran müəllifi Yerin "döşəndiyini" və düz bir şəkildə sərildiyini qeyd edir. Burada işlədilən ərəbcə söz (sataha) evin və ya otağın üst hissəsinin, yəni damının düzəldilməsini və üst səthin hamarlaşdırılmasını təsvir etmək üçün istifadə olunurdu.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume4/00000081.pdf Lane's Lexicon p. 1357 سُطِحَ]&lt;/ref> Eyni kökdən gələn digər sözlər isə evin və ya otağın düz üst səthi (damı), həndəsədə məhdud düz müstəvi, xurmaların qurudulması üçün sərildiyi hamar yer, oxlov (xəmiri yayıb genişləndirən vasitə), müstəvi və ya yastı mənalarını verir.{{Quote|{{Quran|88|20}}|Yerin necə döşədildiyini (görmürlər)?}}Eramızın 8-ci əsrində müsəlmanların yunan astronomiyası ilə tanış olmasına baxmayaraq (bax: ''[[İslamda Yerin forması haqqında baxışlar]]''), bəzi dairələrdə Yerin düz olması ilə bağlı təfsirlər daha bir neçə əsr boyu davam etmişdir.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Məsələn, "iki Cəlal" — Cəlaləddin əl-Məhəlli (vəfatı 15-ci əsr) və tələbəsi Cəlaləddin əs-Süyuti (vəfatı 16-cı əsr) tərəfindən yazılmış "Təfsir əl-Cəlaleyn" əsəri müvafiq ayənin bu cür izahı ilə razılaşır. Orada qeyd olunur ki, həmin dövrün hüquqşünas alimləri Yerin kürə yox, məhz düz olduğu fikrində həmrəydirlər.{{Quote|1=[https://www.altafsir.com/Tafasir.asp?tMadhNo=0&amp;tTafsirNo=74&amp;tSoraNo=88&amp;tAyahNo=20&amp;tDisplay=yes&amp;UserProfile=0&amp;LanguageId=2 Tafsir al-Jalalayn 88:20] (See [https://tafsir.app/jalalayn/88/20 here] for the Arabic)|2="Və yerin necə düz sərildiyinə (layihələndirildiyinə)? Və bununla Uca Allahın qüdrətinə və Onun birliyinə dəlil gətirilməsinə? Dəvələrin adının çəkilməsi ilə başlanılması ona görədir ki, onlar yerlə digər heyvanlardan daha yaxın təmasdadırlar. Onun 'sutihat' (düz sərildi) kəlməsinə gəldikdə isə, bu, ləfzi (hərfi) mənada yerin düz olduğunu göstərir ki, bu da şəriət alimlərinin əksəriyyətinin rəyidir [ərəbcə orijinalda "əksəriyyət" sözü yoxdur: "وعليه علماء الشرع"]; astronomların (əhl əl-heyrə) iddia etdiyi kimi kürə deyildir, hərçənd bu sonuncu iddia Şəriətin sütunlarından heç biri ilə ziddiyyət təşkil etmir."}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==== Yer xalça kimi ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Burada işlədilən ərəbcə söz (bisaatan) yayılmış, sərilmiş və ya açılmış bir şeyi, xüsusilə də xalçanı ifadə edir.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume1/00000241.pdf Lane's Lexicon p. 204 بِسَاطًا]&lt;/ref>{{Quote|{{Quran|71|19}}|Allah yer üzünü sizin üçün döşəmişdir ki,}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140948:rev-140959 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140948&oldid=prev 2026-04-17T18:13:06Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Həmçinin bax</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 18:13, 17 April 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l206">Line 206:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 206:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Südün xüsusiyyətləri ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Südün xüsusiyyətləri ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda südün bədəndə ifrazat (nəcis) ilə qan arasındakı bir yerdə istehsal olunduğu bildirilir. Lakin südün istehsal edildiyi və saxlanıldığı süd vəziləri, nəcisin saxlanıldığı bağırsaqların yaxınlığında yerləşmir. Bəzən inək və keçi südünün təhlükəsiz şəkildə istehlak edilməsi üçün emal olunmasına və ya pasterizə edilməsinə ehtiyac yaranır; çünki süd tez-tez bakteriya və digər mikroorqanizmlərlə yoluxmuş olur. Dünyanın bəzi bölgələri başda olmaqla, insanların əhəmiyyətli bir hissəsi laktoza dözümsüzlüyündən (lactose intolerant) əziyyət çəkir və qarın nahiyəsində şişkinlik, sancılar, qaz, ishal, ürəkbulanma və ya qusma yaşamadan südü həzm edə bilmirlər. Bu hal, uşaqlıq dövründən sonra laktoza dözümlülüyünü təmin edən &quot;laktaza fermenti davamlılığı&quot; genlərinə sahib olmayan yetkinlərdə baş verir və bu, nisbətən yeni bir təkamül prosesidir. Bu reallıqlar, südün onu içən hər kəs üçün &quot;təmiz&quot; və &quot;xoş&quot; (içilməsi asan) olması barədə Quran anlayışını sual altına qoyur.{{Quote|{{Quran|16|66}}|Şübhəsiz, heyvanlarda da sizin üçün bir ibrət vardır. Belə ki, sizə onların qarınlarındakı &#039;&#039;&#039;ifrazat ilə qan arasından çıxan&#039;&#039;&#039;, içənlərin &#039;&#039;&#039;boğazından rahatlıqla keçən xalis&#039;&#039;&#039; bir süd içirdirik.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda südün bədəndə ifrazat (nəcis) ilə qan arasındakı bir yerdə istehsal olunduğu bildirilir. Lakin südün istehsal edildiyi və saxlanıldığı süd vəziləri, nəcisin saxlanıldığı bağırsaqların yaxınlığında yerləşmir. Bəzən inək və keçi südünün təhlükəsiz şəkildə istehlak edilməsi üçün emal olunmasına və ya pasterizə edilməsinə ehtiyac yaranır; çünki süd tez-tez bakteriya və digər mikroorqanizmlərlə yoluxmuş olur. Dünyanın bəzi bölgələri başda olmaqla, insanların əhəmiyyətli bir hissəsi laktoza dözümsüzlüyündən (lactose intolerant) əziyyət çəkir və qarın nahiyəsində şişkinlik, sancılar, qaz, ishal, ürəkbulanma və ya qusma yaşamadan südü həzm edə bilmirlər. Bu hal, uşaqlıq dövründən sonra laktoza dözümlülüyünü təmin edən &quot;laktaza fermenti davamlılığı&quot; genlərinə sahib olmayan yetkinlərdə baş verir və bu, nisbətən yeni bir təkamül prosesidir. Bu reallıqlar, südün onu içən hər kəs üçün &quot;təmiz&quot; və &quot;xoş&quot; (içilməsi asan) olması barədə Quran anlayışını sual altına qoyur.{{Quote|{{Quran|16|66}}|Şübhəsiz, heyvanlarda da sizin üçün bir ibrət vardır. Belə ki, sizə onların qarınlarındakı &#039;&#039;&#039;ifrazat ilə qan arasından çıxan&#039;&#039;&#039;, içənlərin &#039;&#039;&#039;boğazından rahatlıqla keçən xalis&#039;&#039;&#039; bir süd içirdirik.}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== Geologiya və meteorologiya ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Düz dünya ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Çoxsaylı akademik araşdırmalara əsasən, Quran düz yer kosmoqrafiyasını fərz edir və təsvir edir. İslam mənbələrinin özlərinin Yer kürəsinin sferik (yumru) olduğuna işarə etməsi ilə bağlı sonrakı ideya, İslam alimlərinin astronomiya sahəsindəki yeniliklərlə qarşılaşdıqdan sonra ortaya çıxan yaradıcı bir yenidən şərh etmə aktı idi. Qurandakı Yer haqqında ayələri yalnız insan səviyyəsindəki yerli düzlük nöqteyi-nəzərindən izah etmək, məcazi oxunuşlar təklif etmək və ya kontekstə məhəl qoymamaq cəhdləri tənqidçilər tərəfindən tez-tez şübhə altına alınır. Bu məsələlər burada sadalananlardan daha çox sübut və ayəni özündə birləşdirən əsas məqalədə müzakirə olunur.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Qütblərə yaxın yerlərdə oruc və namaz qaydaları ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quran müsəlmanlara Ramazan ayı ərzində sübh açılan vaxtdan gün batana qədər yemək və içməkdən çəkinərək oruc tutmağı tapşırır. Qütb bölgələrində yay aylarında altı ay günəşli, qış aylarında isə altı ay davamlı qaranlıq olur. Bu cür oruc tutmaq qütb bölgələrində yaşayan hər kəs üçün qeyri-mümkündür, qütblərdən təxminən 40 dərəcə enlik daxilində olan yerlərdə isə (qışın dərinliyində) çox asan, (yayın ən qızmar çağında) isə son dərəcə çətindir. İslam alimləri Yer kürəsinin yumru olması kimi (bu halda əlverişsiz olan) faktı nəzərə almaq üçün belə enliklərdə yaşayan insanlar üçün müxtəlif qaydalar icad etmişlər.{{Quote|{{Quran|2|187}}|...Sonra gecəyə qədər orucunuzu tamamlayın...}}Beş gündəlik namazla bağlı da oxşar bir problem ortaya çıxır. Qütb bölgəsində yaşayan insanlar ilin böyük bir hissəsində gün batımı və ya gün doğumu namazlarını qıla bilmirlər. Hətta daha az ekstremal şəraitlərdə, Şotlandiyanın Aberdin şəhəri kimi daha cənubdakı şəhərlərdə belə, iyun ayında gecə namazı (İşa) ilə sübh namazı (Fəcr) arasındakı zaman fərqi hələ də təxminən 4 saat yarım təşkil edir; buna görə də, gündə beş dəfə namaz qılan bir şəxs saat 3:20 radələrində yuxusunu bölməli, daha sonra günə başlamaq üçün qalxmazdan əvvəl yenidən yatmalıdır. Bu çətinliklər, yəqin ki, VII əsrdə Ərəbistanda Quranın müəllifinin ağlına belə gəlməmişdi.{{Quote|{{Quran|17|78}}|Gün batmağa meyl edəndən gecənin qaranlığınadək (bəlli )(vaxtlarda) namaz qıl və sübh çağı Quran oxu (fəcr namazını da qıl)! Çünki sübh çağı oxunan Quranın şahidləri olur.}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140941:rev-140948 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140941&oldid=prev 2026-04-15T10:11:01Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Bütün varlıqlar cütlər halında yaradılıb</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 10:11, 15 April 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l195">Line 195:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 195:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>İnterseks olanlar (həm kişi, həm də qadın cinsiyyət orqanlarına və bədən tiplərinə sahib olanlar daxil olmaqla) və bütün növlərin hermafroditləri də bu dixotomiyaya (ikiliyə) uyğun gəlmir. Bu, İslam alimləri tərəfindən ayrı-seçkilik yaradan qərarların verilməsinə, məsələn, gender əsaslı qaydanı bilmədən pozmaq qorxusu səbəbindən cinsiyyəti qeyri-müəyyən olan şəxslərin evlənməsinə icazə verilməməsinə səbəb olmuşdur.&lt;ref&gt;See for example rulings from sheiks and scholars listed on IslamQA in response to the question: &#039;&#039;[https://islamqa.info/en/answers/114670/ruling-on-marrying-a-man-who-is-intersex-or-impotent-and-the-difference-between-them Ruling on marrying a man who is intersex or impotent, and the difference between them]&#039;&#039;&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|51|49}}|Düşünüb ibrət alasınız deyə &#039;&#039;&#039;hər şeydən&#039;&#039;&#039; cüt-cüt yaratdıq.}}{{Quote|{{Quran|36|36}}|Torpağın bitirdiklərindən, (insanların) özlərindən və bilmədikləri başqa şeylərdən &#039;&#039;&#039;bütün cütləri&#039;&#039;&#039; yaradan Allah pak və müqəddəsdir!}}{{Quote|{{Quran|92|3}}|And olsun kişini və qadını yaradana!}}{{Quote|{{Quran|75|39}}|Ondan da bir cüt kişi və qadın yaratdı.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>İnterseks olanlar (həm kişi, həm də qadın cinsiyyət orqanlarına və bədən tiplərinə sahib olanlar daxil olmaqla) və bütün növlərin hermafroditləri də bu dixotomiyaya (ikiliyə) uyğun gəlmir. Bu, İslam alimləri tərəfindən ayrı-seçkilik yaradan qərarların verilməsinə, məsələn, gender əsaslı qaydanı bilmədən pozmaq qorxusu səbəbindən cinsiyyəti qeyri-müəyyən olan şəxslərin evlənməsinə icazə verilməməsinə səbəb olmuşdur.&lt;ref&gt;See for example rulings from sheiks and scholars listed on IslamQA in response to the question: &#039;&#039;[https://islamqa.info/en/answers/114670/ruling-on-marrying-a-man-who-is-intersex-or-impotent-and-the-difference-between-them Ruling on marrying a man who is intersex or impotent, and the difference between them]&#039;&#039;&lt;/ref&gt;{{Quote|{{Quran|51|49}}|Düşünüb ibrət alasınız deyə &#039;&#039;&#039;hər şeydən&#039;&#039;&#039; cüt-cüt yaratdıq.}}{{Quote|{{Quran|36|36}}|Torpağın bitirdiklərindən, (insanların) özlərindən və bilmədikləri başqa şeylərdən &#039;&#039;&#039;bütün cütləri&#039;&#039;&#039; yaradan Allah pak və müqəddəsdir!}}{{Quote|{{Quran|92|3}}|And olsun kişini və qadını yaradana!}}{{Quote|{{Quran|75|39}}|Ondan da bir cüt kişi və qadın yaratdı.}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Döl üç qat qaranlıqda ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"Bütün" (بطن) sözü qarın/mədə/orta nahiyə mənasını verir, lakin bəzi tərcüməçilər daha spesifik (və təsiredici) olan "rəhm" (ana bətni) sözündən istifadə etməyə üstünlük vermişlər.&lt;ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume1/00000257.pdf Lane's Lexicon p. 220 بطن]&lt;/ref> Klassik təfsirlər "üç qaranlıq" ifadəsini plasenta (cift), rəhm (uşaqlıq) və qarın kimi şərh etmişlər. Müasir elm insan bədənində uşaqlıq boynu, uşaqlıq cismi, qarın (divarları ilə birlikdə) və plasentadan (təbəqələri ilə birlikdə) əlavə endometrium, miometrium, perimetrium, periton kimi bir çox digər təbəqələrin olduğunu üzə çıxarmışdır. Rüşeym xarici pərdələr baxımından yanaşdıqda, orada kisəyəbənzər quruluşda olan allantoyis də mövcuddur; o, embrionu əhatə etmir, göbək ciftinin bir hissəsinə çevrilir və embriona münasibətdə heç bir real mənada "qaranlıq" sayılmır. Digər iki pərdə — xorion və amnion — birlikdə kifayət qədər nazik və şəffaf olan döl kisəsini (amniotik kisəni) əmələ gətirir. Dölün ətrafında üç pərdənin (xorion, allantoyis və amnion) olması ideyası olduqca nüfuzlu yunan həkimi Qalen tərəfindən öyrədilmişdir və Qurandakı təsvir böyük ehtimalla Qalenin son antik dövr dünyasındakı geniş yayılmış təsirindən qaynaqlanır.{{Quote|{{Quran|39|6}}|Allah sizi tək bir nəfərdən yaratdı. Sonra onun özündən zövcəsini yaratdı. O sizdən ötrü səkkiz cüt heyvan endirdi. O sizi analarınızın bətnlərində üç zülmət içərisində yaranış ardından yaranışa salaraq yaradır. Bu sizin Rəbbiniz olan Allahdır. Mülk Ona məxsusdur. Ondan başqa heç bir məbud yoxdur. Siz necə də (haqdan) döndərilirsiniz!}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Ürəyin funksiyaları (kardiosentrizm) ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quran, düşüncə və hissləri (digər fiziki proseslərlə yanaşı) beynin idarə etməsinə dair müasir elmi anlayışın əksinə olaraq, fiziki ürəyi təfəkkür və düşüncə mərkəzi kimi təsvir edir ki, bu da "kardiosentrizm" kimi tanınan qədim bir konsepsiyadır.&lt;ref>''[https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/anatomy-of-the-brain Brain Anatomy and How the Brain Works.]'' Brain, Nerves and Spine. Home. Health. Conditions and Diseases. Johns Hopkins Medicine.&lt;/ref></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ürəyin intellektin, mənəvi təfəkkürün mərkəzi və qəlbin/ruhun gözü olması ideyası İslamdan əvvəlki əsrlərdə Şərqi Suriya xristianlığında geniş yayılmışdı; məsələn, Psevdo-Makari, Nineviyalı İshaq və Efrem kimi müəlliflərin yazılarında buna rast gəlinir.&lt;ref>Julien Decharneux (2023), ''[https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794083/html?lang=en Creation and Contemplation: The Cosmology of the Qur’ān and Its Late Antique Background]'', Berlin: De Gruyter, pp. 95 -102&lt;/ref> Bu yanaşma, zehni beyinlə əlaqələndirən (ensefalosentrizm) və yunan fəlsəfəsinin təsiri altında olan bəzi alimlərin fikirləri ilə ziddiyyət təşkil edirdi.&lt;ref>Enrico Crivellato, Domenico Ribatti, ''[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S036192300600298X Soul, mind, brain: Greek philosophy and the birth of neuroscience]'', Brain Research Bulletin, Volume 71, Issue 4, 2007, Pages 327-336, ISSN 0361-9230, &lt;nowiki>https://doi.org/10.1016/j.brainresbull.2006.09.020.(https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S036192300600298X)&lt;/nowiki>&lt;/ref>{{Quote|{{Quran|22|46}}|Onlar yer üzündə dolaşmadılarmı ki, bunun sayəsində onların '''düşünən qəlbləri''', yaxud eşidən qulaqları olsun?! Şübhəsiz, gözlər yox, '''sinələrdəki qəlblər kor olur'''.}}{{Quote|{{Quran|11|5}}|Bilin ki, (kafirlər və münafiqlər) Allahdan gizlənmək (küfrlərini, ikiüzlülüklərini Peyğəmbərdən və möminlərdən gizlətmək) məqsədilə '''ikiqat olarlar (sinələrini bükərlər)'''. Xəbərdar olun ki, onlar libaslarına büründükdə belə, Allah onların gizli saxladıqları və aşkar etdikləri hər şeyi (bütün gizli və aşkar əməllərini) bilir. '''Allah ürəklərdə olanları biləndir'''.}}{{Quote|{{Quran|7|179}}|And olsun ki, cinlərdən və insanlardan bir çoxunu cəhənnəm üçün yaratdıq. '''Onların (haqqı) qavramayan qəlbləri''', (haqqı) görməyən gözləri, (haqqı) eşitməyən qulaqları var. Onlar heyvanlar kimidirlər, hətta daha çox zəlalətdədirlər. Əsil qafillər onlardır.}}{{Quote|{{Quran|17|46}}|Onu (Quranı) '''anlamamaları üçün də onların qəlblərinə örtük çəkdik''', qulaqlarına da ağırlıq (karlıq) verdik. Sən Quranda Rəbbinin birliyini andığın zaman onlar uzaqlaşaraq arxalarını dönüb gedərlər.}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== Südün xüsusiyyətləri ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Quranda südün bədəndə ifrazat (nəcis) ilə qan arasındakı bir yerdə istehsal olunduğu bildirilir. Lakin südün istehsal edildiyi və saxlanıldığı süd vəziləri, nəcisin saxlanıldığı bağırsaqların yaxınlığında yerləşmir. Bəzən inək və keçi südünün təhlükəsiz şəkildə istehlak edilməsi üçün emal olunmasına və ya pasterizə edilməsinə ehtiyac yaranır; çünki süd tez-tez bakteriya və digər mikroorqanizmlərlə yoluxmuş olur. Dünyanın bəzi bölgələri başda olmaqla, insanların əhəmiyyətli bir hissəsi laktoza dözümsüzlüyündən (lactose intolerant) əziyyət çəkir və qarın nahiyəsində şişkinlik, sancılar, qaz, ishal, ürəkbulanma və ya qusma yaşamadan südü həzm edə bilmirlər. Bu hal, uşaqlıq dövründən sonra laktoza dözümlülüyünü təmin edən "laktaza fermenti davamlılığı" genlərinə sahib olmayan yetkinlərdə baş verir və bu, nisbətən yeni bir təkamül prosesidir. Bu reallıqlar, südün onu içən hər kəs üçün "təmiz" və "xoş" (içilməsi asan) olması barədə Quran anlayışını sual altına qoyur.{{Quote|{{Quran|16|66}}|Şübhəsiz, heyvanlarda da sizin üçün bir ibrət vardır. Belə ki, sizə onların qarınlarındakı '''ifrazat ilə qan arasından çıxan''', içənlərin '''boğazından rahatlıqla keçən xalis''' bir süd içirdirik.}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Həmçinin bax ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140940:rev-140941 --> </table>

Qorqud https://wikiislamica.net/index.php?title=Qurandak%C4%B1_elmi_x%C9%99talar&diff=140940&oldid=prev 2026-04-14T10:05:53Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Bütün varlıqlar cütlər halında yaradılıb</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 10:05, 14 April 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l183">Line 183:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 183:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda bildirilir ki, insan embrionunun sümükləri əvvəlcə formalaşır, sonra isə ətlə örtülür. Bunun əksinə olaraq, müasir elm göstərmişdir ki, əzələlər və gələcək sümüklərin qığırdaq &quot;modelləri&quot; eyni vaxtda və paralel şəkildə formalaşmağa başlayır. Hətta əzələlər, qığırdaq modellərinin həqiqi sümüklə əvəz olunmağa başlamasından daha əvvəl formalaşmağa başlayır.{{Quote|{{Quran|23|14}}|Daha sonra nütfədən laxtalanmış qan yaratdıq, sonra o qandan bir parça ət yaratdıq, sonra o bir parça ətdən sümüklər yaratdıq, sonra da sümükləri ət ilə örtdük. Sonra da onu başqa bir məxluq tək xəlq etdik. Yaradanların ən yaxşısı olan Allah nə qədər xeyirxahdır!}}Quran yenə də yunan həkimi Qalenin fikirləri ilə paralellik təşkil edir, hansı ki o belə deyir:{{Quote|1=Qalen, &#039;&#039;On semen&#039;&#039;, səh.101|2=Və artıq hamiləliyin üçüncü mərhələsi gəlib çatdı. Təbiət bütün orqanların xarici cizgilərini formalaşdırdıqdan və nütfə maddəsi istifadə olunub qurtardıqdan sonra, təbiətin orqanları dəqiq şəkildə strukturlaşdırmaq və bütün hissələri tamamlamaq vaxtı gəlir. Beləliklə, o, bütün sümüklərin üzərində və ətrafında ətin böyüməsini təmin etdi.}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda bildirilir ki, insan embrionunun sümükləri əvvəlcə formalaşır, sonra isə ətlə örtülür. Bunun əksinə olaraq, müasir elm göstərmişdir ki, əzələlər və gələcək sümüklərin qığırdaq &quot;modelləri&quot; eyni vaxtda və paralel şəkildə formalaşmağa başlayır. Hətta əzələlər, qığırdaq modellərinin həqiqi sümüklə əvəz olunmağa başlamasından daha əvvəl formalaşmağa başlayır.{{Quote|{{Quran|23|14}}|Daha sonra nütfədən laxtalanmış qan yaratdıq, sonra o qandan bir parça ət yaratdıq, sonra o bir parça ətdən sümüklər yaratdıq, sonra da sümükləri ət ilə örtdük. Sonra da onu başqa bir məxluq tək xəlq etdik. Yaradanların ən yaxşısı olan Allah nə qədər xeyirxahdır!}}Quran yenə də yunan həkimi Qalenin fikirləri ilə paralellik təşkil edir, hansı ki o belə deyir:{{Quote|1=Qalen, &#039;&#039;On semen&#039;&#039;, səh.101|2=Və artıq hamiləliyin üçüncü mərhələsi gəlib çatdı. Təbiət bütün orqanların xarici cizgilərini formalaşdırdıqdan və nütfə maddəsi istifadə olunub qurtardıqdan sonra, təbiətin orqanları dəqiq şəkildə strukturlaşdırmaq və bütün hissələri tamamlamaq vaxtı gəlir. Beləliklə, o, bütün sümüklərin üzərində və ətrafında ətin böyüməsini təmin etdi.}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</del>=== Bütün varlıqlar cütlər halında yaradılıb <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</del>===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== Bütün varlıqlar cütlər halında yaradılıb ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda bütün varlıqların cütlər halında yaradıldığı bildirilir. Lakin müasir elm aşkar etmişdir ki, hər bir canlı erkək və dişi cinsi əlaqəsi vasitəsilə çoxalmır və ya törəmir.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Quranda bütün varlıqların cütlər halında yaradıldığı bildirilir. Lakin müasir elm aşkar etmişdir ki, hər bir canlı erkək və dişi cinsi əlaqəsi vasitəsilə çoxalmır və ya törəmir.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key wikiislam-mw_:diff::1.12:old-140939:rev-140940 --> </table>

Qorqud