124
edits
İslam hüququnda zorlanma: Difference between revisions
→Xarici keçidlər (İngilis dilində)
| [unchecked revision] | [pending revision] |
| (6 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 144: | Line 144: | ||
İstibra, bir kişinin yeni aldığı bir kölə qadınla cinsi əlaqədə ola bilmədiyi müddət idi. Bu, bir kölə qızın yeni bir sahib tərəfindən alındıqdan qısa müddət sonra hamilə qalacağı təqdirdə, uşağın atası ilə bağlı şübhələrin qarşısını almaq məqsədi daşıyırdı. | İstibra, bir kişinin yeni aldığı bir kölə qadınla cinsi əlaqədə ola bilmədiyi müddət idi. Bu, bir kölə qızın yeni bir sahib tərəfindən alındıqdan qısa müddət sonra hamilə qalacağı təqdirdə, uşağın atası ilə bağlı şübhələrin qarşısını almaq məqsədi daşıyırdı. | ||
İbn Rüşdün "Bidayətül-Müctəhid" (Müctəhidin Başlanğıc Kitabı) əsəri, həm çox gənc, həm də yaşlı olduqları üçün aybaşı olmayan kölələrin istibra müddəti barədə Sünni hüquq məktəblərinin rəylərini ümumiləşdirir. Orada qeyd olunur ki, Malik və Mədinə fəqihlərinin əksəriyyəti yetkinlik yaşına çatmayan kölələr üçün gözləmə müddətini üç ay, Şafi-i və Əbu Hənifə isə bir ay yarım olaraq təyin etmişlər.<ref>İbn Rüşd (tərcüməçi: İmran Əhsan Xan Nyazi) [https://archive.org/details/BidayatAl-mujtahidTheDistinguishedJuristsPrimerVol2/page/n115/mode/2up "Bidayətül-Müctəhid" (Müctəhidin Başlanğıc Kitabı)] II Cild, səhifə 112-113</ref> | |||
"Ər-Risalə" Maliki fiqhinin (hüquqşünaslığının) məşhur risaləsidir. Orada (hələ aybaşı olmayan) uşaq kölə qızlar üçün istibra müddəti üç ay olaraq qeyd edilir. Aybaşı olan kölələr üçün isə istibra müddəti bunun əvəzinə bir aybaşı dövrü ilə ölçülür. | "Ər-Risalə" Maliki fiqhinin (hüquqşünaslığının) məşhur risaləsidir. Orada (hələ aybaşı olmayan) uşaq kölə qızlar üçün istibra müddəti üç ay olaraq qeyd edilir. Aybaşı olan kölələr üçün isə istibra müddəti bunun əvəzinə bir aybaşı dövrü ilə ölçülür. | ||
| Line 154: | Line 154: | ||
Əhməd dedi: “Süfyanın dedikləri mükəmməldir.” | Əhməd dedi: “Süfyanın dedikləri mükəmməldir.” | ||
İshaq dedi: “Onu öpməsində və onunla cinsi təmasda olmasında bir qəbahət yoxdur, çünki o, hamiləlik səbəbindən əvvəlki sahibinə qaytarılmasından qorxulacaq şəxslərdən deyil.”}}Digər bir böyük sünni hüquq məktəbinin banisi olan Şafii, bu vəziyyətdə istibra müddətinin (yuxarıda qeyd edildiyi kimi) bir ay olduğunu bildirmişdir. Müşrik uşaq kölələrlə cinsi əlaqənin yalnız uşaq İslamı qəbul etdikdən sonra (bəzi hallarda buna məcburetmə yolu ilə nail oluna bilər) qanuni olması barədə onun rəyi üçün aşağıdakı müşrik kölələr bölməsinə baxın. | İshaq dedi: “Onu öpməsində və onunla cinsi təmasda olmasında bir qəbahət yoxdur, çünki o, hamiləlik səbəbindən əvvəlki sahibinə qaytarılmasından qorxulacaq şəxslərdən deyil.”}}Digər bir böyük sünni hüquq məktəbinin banisi olan Şafii, bu vəziyyətdə istibra müddətinin (yuxarıda qeyd edildiyi kimi) bir ay yarım olduğunu bildirmişdir. Müşrik uşaq kölələrlə cinsi əlaqənin yalnız uşaq İslamı qəbul etdikdən sonra (bəzi hallarda buna məcburetmə yolu ilə nail oluna bilər) qanuni olması barədə onun rəyi üçün aşağıdakı müşrik kölələr bölməsinə baxın. | ||
Bu rəylər, yuxarıda başqa bir bölmədə müzakirə olunan İbn Həcərin "bir çox Səhabənin təcrübəsi"nin bakirə və yetkinlik yaşına çatmamış qızlar üçün istibra gözləməmək olduğu barədəki bəyanatı ilə ziddiyyət təşkil edir. O, İbn Əbi Şeybə (vəfatı miladi 849) tərəfindən toplanmış və tabiunlara (səhabələrdən sonrakı ikinci nəsil) aid edilən bəzi rəvayətlərə bənzər rəvayətləri nəzərdə tutmuş ola bilər. İbn Əbi Şeybənin "əl-Müsənnəf" əsərinin bir fəsli, İkrimə və məşhur qazı İyas b. Müaviyədən gələn bu rəvayətlər də daxil olmaqla, bir sıra əlaqəli rəvayətləri qeyd edir:{{Quote|1=[https://archive.org/details/waq110421/06_110426/page/n125/mode/1up?view=theater Musannaf Ibn Abi Shaybah 16906 və 16907] (İngilis dilinə tərcümə və əlavə müzakirə üçün baxın[https://theislamissue.wordpress.com/2019/06/01/child-sex-slavery/ here]|2=(16906) Vaki <– Əli bin əl-Mübarək <– Yəhya bin Əbi Kəsir <– İkrimə: | Bu rəylər, yuxarıda başqa bir bölmədə müzakirə olunan İbn Həcərin "bir çox Səhabənin təcrübəsi"nin bakirə və yetkinlik yaşına çatmamış qızlar üçün istibra gözləməmək olduğu barədəki bəyanatı ilə ziddiyyət təşkil edir. O, İbn Əbi Şeybə (vəfatı miladi 849) tərəfindən toplanmış və tabiunlara (səhabələrdən sonrakı ikinci nəsil) aid edilən bəzi rəvayətlərə bənzər rəvayətləri nəzərdə tutmuş ola bilər. İbn Əbi Şeybənin "əl-Müsənnəf" əsərinin bir fəsli, İkrimə və məşhur qazı İyas b. Müaviyədən gələn bu rəvayətlər də daxil olmaqla, bir sıra əlaqəli rəvayətləri qeyd edir:{{Quote|1=[https://archive.org/details/waq110421/06_110426/page/n125/mode/1up?view=theater Musannaf Ibn Abi Shaybah 16906 və 16907] (İngilis dilinə tərcümə və əlavə müzakirə üçün baxın[https://theislamissue.wordpress.com/2019/06/01/child-sex-slavery/ here]|2=(16906) Vaki <– Əli bin əl-Mübarək <– Yəhya bin Əbi Kəsir <– İkrimə: | ||
| Line 185: | Line 185: | ||
Şafinin bu məsələyə yanaşması bir qədər fərqlidir. Əsir götürülmüş yetkin məcusi və ya bütpərəst qadınlardan bəhs edərkən, o, onları zorla dinini dəyişdirmə məsələsini qaldırmadan, İslamı qəbul etməyincə onlarla heç bir cinsi əlaqəyə icazə verilmədiyini müdafiə edir. Əgər qadın əsirlər yetkinlik yaşına çatmayıblarsa, lakin valideynlərindən biri ilə birlikdə əsir götürülüblərsə, hökm eynidir. <b>Lakin, əgər qız uşağı valideynləri olmadan əsir götürülübsə və ya valideynlərindən biri İslamı qəbul edibsə, o, müsəlman hesab olunur və İslamı qəbul etməyə məcbur edilir</b> (<i>nahkumu lahā bihukm al-Islām wa nujbiruhā ‘alayhi</i>). <b>Bu baş verdikdən sonra onunla cinsi əlaqədə olmaq qanunidir.</b>}} | Şafinin bu məsələyə yanaşması bir qədər fərqlidir. Əsir götürülmüş yetkin məcusi və ya bütpərəst qadınlardan bəhs edərkən, o, onları zorla dinini dəyişdirmə məsələsini qaldırmadan, İslamı qəbul etməyincə onlarla heç bir cinsi əlaqəyə icazə verilmədiyini müdafiə edir. Əgər qadın əsirlər yetkinlik yaşına çatmayıblarsa, lakin valideynlərindən biri ilə birlikdə əsir götürülüblərsə, hökm eynidir. <b>Lakin, əgər qız uşağı valideynləri olmadan əsir götürülübsə və ya valideynlərindən biri İslamı qəbul edibsə, o, müsəlman hesab olunur və İslamı qəbul etməyə məcbur edilir</b> (<i>nahkumu lahā bihukm al-Islām wa nujbiruhā ‘alayhi</i>). <b>Bu baş verdikdən sonra onunla cinsi əlaqədə olmaq qanunidir.</b>}} | ||
== Müasir baxışlar == | |||
İslam mənbələrinin qul azad etməyi hamılıqla fəzilətli bir əməl kimi tərifləməsi faktını nəzərə alaraq, bu gün əksər İslam alimləri köləliyin ən azı müvəqqəti ləğvi ilə razılaşsalar da, ilahi qanunların daimi və dönməz şəkildə dəyişdirilməsi ideyası ilə çox az adam razılaşır. Nəticə etibarilə, kölələrlə bağlı hüquqi hökmlər və müvafiq şəraitdə (məsələn, "legitim [[xilafət]]" idarəçiliyi altında) qul sahib olmağın texniki cəhətdən icazəli olması faktı hələ də qalmaqdadır; Səudiyyə Ərəbistanında yerləşən və dünyanın ən populyar İslam fətva saytı olan mənbədən götürülmüş aşağıdakı fətva da buna misaldır.{{Quote|1= | |||
{{citation|url=https://islamqa.info/en/answers/13737/what-is-the-ruling-on-intimacy-with-slave-women | archiveurl=https://archive.fo/16upP| chapter= Fətva No. 13737: Qul qadınlarla intim münasibətin hökmü nədir?|publisher= Islam Q&A|date=18 Mart 2004|editor=Muhammad Salih al-Munajjid}}|2=Ağanın öz qadın qulu ilə intim münasibətinin icazəli olub-olmaması barədə sualınıza gəlincə, cavab budur ki, Allah buna icazə vermişdir. }}Eynilə, şəriətin bütün hökmlərində olduğu kimi, ailə münasibətlərini tənzimləyən əsas hökmlər də dəyişməzdir. Hətta bu gün belə, hansısa səviyyədə nikahdaxili zorakılığa icazə verməyən və digər vasitələrlə yanaşı, imkanı olan, lakin istəksiz həyat yoldaşını cinsi fəaliyyətə məcbur etmək üçün [[İslam hüququnda arvadın döyülməsi|arvadı döyməyə]] ümumi icazə verməyən etibarlı bir İslam avtoriteti tapmaq çətindir.{{Quote|{{citation|url= https://islamqa.info/en/answers/99756/his-wife-is-not-very-interested-in-intercourse-so-he-resorts-to-masturbation|chapter= Fətva No. 99756: Həyat yoldaşı intim münasibətə çox maraq göstərmədiyi üçün o, mastürbasiyaya əl atır| publisher= Islam Q&A|date=22 İyul 2007|editor=Muhammad Salih al-Munajjid|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204173121/https://islamqa.info/en/answers/99756/his-wife-is-not-very-interested-in-intercourse-so-he-resorts-to-masturbation}}|Əgər əri onu yatağına çağırarsa, arvadı ona tabe olmağa borcludur və əgər imtina edərsə, günah işləmiş sayılır. Çünki əl-Buxari (3237) və Müslimin (1436) Əbu Hüreyrədən (Allah ondan razı olsun) rəvayət etdikləri hədisdə Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur: “Əgər bir kişi arvadını yatağına çağırsa və qadın gəlməsə, kişi də ona qəzəbli halda yatsa, mələklər səhərə qədər o qadına lənət edərlər.”}}Digərləri isə bu məsələlərdə müasir dəyərlərin tərəfində dururlar. Xalid Əbu əl-Fədl, müasir İslami baxışların köləlik və cinsi istismarla bağlı anlayışını ümumiləşdirən görkəmli islahatçı alimdir:{{Quote|Xalid Əbu əl-Fədl, "Böyük Oğurluq: İslamı Ekstremistlərin Əlindən Almaq"<ref name="alFadl">Khaled Abou al-Fadl, ''The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists'', HarperOne, 2009, s. 255</ref>|Məsələn, ən yüksək rütbəli puritan (sələfi) hüquqşünaslardan birinin son vaxtlar atdığı həqiqətən də vahiməli və narahatlıq doğuran addımı nəzərdən keçirin. Səudiyyəli hüquqşünas Şeyx Saleh əl-Fövzan, İslamda köləliyin nəinki qanuni olduğunu, hətta Səudiyyə Ərəbistanında qanuniləşdirilməli olduğunu iddia etdiyi bir "fətva" (hüquqi rəy) verdi. Əl-Fövzan daha da irəli gedərək, köləliyi pisləyən və qadağan edən İslam alimlərini cahillikdə və kafirlikdə ittiham etdi. Bu fətva xüsusilə narahatlıq doğuran və təhlükəlidir, çünki o, Körfəz bölgəsində və xüsusən də Səudiyyə Ərəbistanında "ev işçiləri" adlandırılan şəxslərin alverini və cinsi istismarını faktiki olaraq qanuniləşdirir.<BR /> | |||
Köləliklə bağlı mövqe iyirminci əsrin böyük hissəsində həll edilmişdi: köləlik qanunsuz və qeyri-əxlaqi hesab olunurdu və istisnasız olaraq bütün müsəlman ölkələri bu təcrübəni qanunsuz elan etmişdi. Ən əsası odur ki, müsəlman alimlərin əksəriyyəti köləliyin Qurani-Kərim əxlaqı və İslam inancının etik hədəfləri ilə bir araya sığmadığı barədə ağlabatan bir nəticəyə gəlmişdilər. Qısacası, köləliyin qadağan edilməsi artıq bağlanmış bir məsələ hesab olunurdu.}} | |||
== Müasir revizionist baxışlar və onlara dair tənqidlər == | |||
=== Azadlıq və evlilik üçün tələb olunan cinsi əlaqə şərti === | |||
[https://quran.az/4 4:23-24]-cü ayələr bəzən bir kişinin kölə qadınla cinsi əlaqədə olması üçün ilk növbədə onu azad etməli və onunla evlənməli olduğu fikrinə sübut kimi təqdim olunur. Ayədə müsəlman kişinin evlənməsinə icazə verilən qadın növləri sadalanır və variantlardan biri kimi azad edib evlənə biləcəyi kölə qadınlar göstərilir. 4:23-24-cü ayələrdə nikahdan kənar kölələrdən bəhs edilməsə də, bir neçə digər ayə (məsələn, [https://quran.az/23 Quran 23:1-6] və [https://quran.az/70 Quran 70:29-30]) sahibinin arvadları ilə kölələri arasındakı cinsi əlçatanlıq fərqini açıq şəkildə qeyd edərək, evli olmadığı kölələrlə cinsi əlaqəyə aydın istinad edir. Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrinin Bənu əl-Mustaliq qəbiləsindən olan əsirləri fidyə müqabilində azad etməzdən əvvəl (hansı ki, bu ssenari onların evli olmamasını qaçılmaz edir) zorlaması faktı da bu fikri təsdiqləyir.<ref>{{Bukhari|||4138|darussalam}}, {{Muslim||1438a|reference}},{{Muwatta|29||95}}, {{Abudawud||2172|darussalam}}, və {{Bukhari|||2229|darussalam}}</ref> | |||
Bundan əlavə, İslam hüquqşünasları tərəfindən öz ağasının uşaqlarından birini dünyaya gətirən kölələr üçün istifadə edilən və hamılıqla təsdiq olunmuş "Umm Vələd" (hərfi mənada "uşaq anası") hüquqi kateqoriyası mövcuddur. Uşaq doğulduğu andan azaddır, ana isə sahibinin vəfatından sonra azad olur. "Umm Vələd" hüquqi cəhətdən azad anadan fərqlənir, çünki o, hələ də kölə hesab edilir. Doğrudan da, Səhih Müslümdəki bir hədisə görə, "Umm Vələd" konsepsiyası görünür hələ peyğəmbərin dövründə də mövcud olub; Məhəmməd peyğəmbərin həmin hədisdə səhabənin evli olmadığı kölə qızla cinsi əlaqədə olmasını bəyənməsi faktı məsələyə daha da aydınlıq gətirir.{{Quote|{{Muslim||1438g|reference}}|Əbu Səid əl-Xudri (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir ki, Allah Rəsulunun (ﷺ) yanında əzl barədə söhbət düşdü və o buyurdu: | |||
"Bunu niyə edirsiniz?" Dedilər: "Elə adam var ki, həyat yoldaşı uşaq əmizdirir və o, qadınla cinsi əlaqədə olarsa (qadının hamilə qalmasından) ehtiyat edir, çünki bunu istəmir. <b>Və digər bir şəxs də var ki, onun kölə qızına qarşı cinsi əlaqəsi var, lakin o, qızın hamilə qalmasını və beləliklə Umm Vələd olmasını istəmir</b>". Bunun üzərinə o (Müqəddəs Peyğəmbər) buyurdu: "Bunu etməsəniz belə, heç bir zərəri yoxdur, çünki bu (uşağın doğulması) əvvəlcədən təqdir olunmuş bir şeydir". İbn Aun dedi: "Mən bu hədisi Həsənə danışdım, o isə dedi: 'Allaha and olsun ki, sanki bu sözlərdə (əzlə görə) bir tənbeh var'".}} | |||
=== Zorlanmanı qadağan etmək məqsədi ilə iffətə təşviq === | |||
Subay kişilərə iffətli olmağı, kölə sahiblərinə isə "cariyələrinizi fahişəliyə məcbur etməyin" deyə buyuran 24:33-cü ayə ([https://quran.az/24/33 Quran 24:33]), bəzən cinsi əlaqənin yalnız nikah daxilində icazəli olduğu və kölə sahiblərinin öz kölə qızlarını hər hansı bir cinsi əlaqəyə məcbur edə bilməyəcəyi fikrinə sübut kimi təqdim olunur.{{Quote|1={{Quran|24|33}}|2=<b>Qoy evlənməyə imkanı olmayanlar, Allah öz lütfü ilə onları varlandırana qədər, ismətlərini qorusunlar.</b> Sahib olduğunuz kölələrdən (özünün azad olmasına dair sizdən) yazılı məktub istəyənlərə, – əgər onlarda bir xeyir görürsünüzsə – istədikləri məktubu yazıb verin. Allahın sizə verdiyi maldan onlara da verin. Əgər kənizləriniz ismətlərini qorumaq istəsələr, <b>fani dünya malı əldə edəcəksiniz deyə onları zinakarlığa məcbur etməyin</b>. Kim onları (bu işə) məcbur etsə, (bilsin ki), onlar məcbur edildikdən sonra Allah( onları )bağışlayar və Rəhm edər.}}Quranın Azərbaycan dilinə olan tərcüməsində '''əl-biğā’''' (ٱلْبِغَآءِ) sözü "[https://quran.com/24/33 fahişəlik]" əvəzinə "zina" və ya "zinakarlıq" kimi çevrilib. Ümumiyyətlə, bir çox termin tərcümə əvəzinə ərəb və ya farsmənşəli sözlərlə əvəz olunub. Məsələn, arvad əvəzinə zövcə, aybaşı əvəzinə heyz, kölə əvəzinə cariyə və ya kəniz və s. | |||
İffətli olmaq Quran boyu nəsihət edilir və təkrarən "cinsiyyət üzvlərini" öz zövcələri (hansı ki, dördə qədər ola bilər) və "sağ əllərinin sahib olduqları" (yəni sayısız ola biləcək kölə qadınlar) istisna olmaqla, hər kəsdən qoruyan kimsənin vərdişi kimi müəyyən edilir (məsələn, [https://quran.az/23/6 Quran 23:6], [https://quran.az/33/50 Quran 33:50], [https://quran.az/33/52 Quran 33:52] və [https://quran.az/70/30 Quran 70:30]). Aydın görünür ki, Quran müəllifinin fikrincə, subay bir kişi texniki olaraq qeyri-məhdud sayda qadınla cinsi əlaqə də olsa belə, əgər həmin qadınlar onun kölələridirsə, o, iffətli hesab edilə bilər. | |||
Ayənin kölə sahiblərinə "cariyələrinizi zinakarlığa məcbur etməyin" deyə buyuran hissəsi ənənəvi olaraq ən sadə mənasında başa düşülüb: bu, kölə sahiblərinin "vasitəçi" (qadınbazlıq edən) rolunu oynamasını və kölə qadınların alverini qadağan edir — qeyri-qanuni cinsi əlaqə üzərində qurulan belə bir fəaliyyət əlbəttə ki, qadağandır və bu cür başa düşüldükdə ayə yeni bir məna kəsb etmir. Bu ayənin qəbul edilən digər bir mənası isə odur ki, əgər bir kölə qadın özünün (və ya uşağının) azadlığını istəyirsə, ağası ona buna nail olmaq üçün bəzi hüquqi vasitələr verməlidir; əks halda, o, həmin azadlığı satın almaq üçün lazım olan vəsaiti qazanmaq üçün özünü fahişəliyə məcbur hiss edə bilər (ənənəvi təfsirlər həmçinin ağanın öz köləsini azadlıq şərti olaraq fahişəliyə məcbur etməsi kimi arzuolunmaz ehtimalı da qeyd edirlər). Kölə qızın xalqının qırıldığı və ya əsir alındığı (onu vəsaitdən məhrum qoyan) bir müharibədə yaxud basqında əsir düşmə ehtimalı nəzərə alınarsa, onda belə bir meyilin olması daha ağlabatandır və buna görə də ayə, bir kölə qızın belə bir davranışa sürüklənəcəyi təqdirdə Allahın bağışlayan olacağını deyərək yekunlaşır. Daha sadə mənada isə, əgər ağası onu fahişəliyə məcbur edərsə, Allah onun iradəsindən kənar olan bu işə görə onu bağışlayacaqdır.<ref>Xüsusi olaraq [https://tafsir.app/qurtubi/24/33 Tafsir Qurtubi 24:33]-ə baxın; həmçinin baxın [https://tafsir.app/tabari/24/33 Tafsir al-Tabari 24:33], [https://tafsir.app/ibn-katheer/24/33 Tafsir Ibn Kathir 24:33], və [https://tafsir.app/24/33 Tafsirs 24:33]</ref> | |||
=== Qənimətlərin bölüşdürülməsi sisteminin pozulması kimi zorlanma === | |||
==== əş-Şafiidən sitat ==== | |||
İslam hüququnun Şafii məzhəbinin banisi İmam əş-Şafiinin "əl-Ümm" əsərindən olan bir sitat, bəzən kölə sahiblərinə öz kölə qadınlarını zorlamağı qadağan etməsi kimi yanlış təqdim olunur.<ref name=":0">{{Citation|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112021758/https://www.call-to-monotheism.com/does_islam_permit_muslim_men_to_rape_their_slave_girls_|url=https://www.call-to-monotheism.com/does_islam_permit_muslim_men_to_rape_their_slave_girls_|author=Bəssam Zavadi|publisher=Təktanrıçılığa Çağırış|chapter="İslam müsəlman kişilərə öz kölə qızlarını zorlamağa icazə verirmi?"}}</ref>{{Quote|1={{citation|author=al-Shafi'i|title=al-Umm|volume=3|page=253}}|2="Əgər bir kişi bir kölə qızı zorla ələ keçirərsə, sonra onu zorla ələ keçirdikdən sonra onunla cinsi əlaqədə olarsa və (bu əməlin haram olması barədə) cahilliyi ilə bağlı bir üzrü yoxdursa, onda kölə qız ondan alınacaq, o, cərimə ödəməli olacaq və qeyri-qanuni cinsi əlaqəyə görə cəza alacaqdır."}}Bununla belə, aydındır ki, buradakı "zorla ələ keçirmək" ifadəsi kişinin kölə qıza sahib olma üsuluna istinad edir, sonrakı cinsi əlaqə aktının təsviri deyil. Doğrudan da, bu sitat "qəsb" (mülkiyyətin mənimsənilməsi) adlı bölmədən götürülmüşdür. İslam hüququna görə, bütün müharibə və basqın qənimətlərinin beşdə biri (Xums — hərfi mənada "beşdə bir" adlanır), o cümlədən vəsait toplamaq üçün satıla bilən əsirlər ictimai xərclər üçün ayrılmalıdır. Əlinin bir hadisədə etdiyi iddia edildiyi kimi, bu ictimai paydan bir əsiri götürmək və zorlamaq, oğurluq və zina (qeyri-qanuni cinsi əlaqə) hesab olunur. Bu, eləcə də başqasının köləsini götürmək və zorlamaq, əlbəttə ki, qadağandır və cəzalandırılır. Həqiqətən də, əş-Şafii özünün çoxcildlik "əl-Ümm" adlı hüquqi əsərinin qalan hissəsində zövcələrin və kölələrin cinsi öhdəlikləri ilə bağlı qanunları diqqətlə nəzərdən keçirir və heç bir yerdə bu kontekstlərdə qadının zorlanmasının cəzalandırılmalı olduğunu bildirmir. | |||
==== Malikdən sitat ==== | |||
İslam hüququnun Maliki məzhəbinin banisi İmam Malikin "Muvatta" əsərindən olan bir sitat da bəzən bu mənada yanlış təqdim olunur.<ref name=":0" /> "əl-Ümm" əsərindən götürülmüş sitatda olduğu kimi, "Muvatta"dan olan bu sitat da eynilə yalnız oğurlanmış kölələrə aiddir və şəxsin öz kölələrinə və arvadlarına aidiyyatı yoxdur. Kölə qızların zorlanmasına görə cərimələr həmişə ağaya ödənilirdi[2]. Və eynilə İmam əş-Şafii kimi, Malik də həmin mətnin bir neçə digər yerində köləliyin hüquqi təcrübələrini ətraflı şəkildə izah edir.<ref>Hina Əzəm, "İslam Hüququnda Cinsi Zorakılıq: Mahiyyət, Sübut və Prosedur" (Sexual Violation in Islamic Law: Substance, Evidence, and Procedure) Nyu-York: Kembric Universiteti Nəşriyyatı, 2015, səh. 104</ref>{{Quote|1={{Muwatta|36||14}}|2=Malik mənə İbn Şihabdan rəvayət etdi ki, Əbdülməlik ibn Mərvan zorlayan şəxsin zorlanan qadına mehrini (evlilik haqqını) ödəməli olduğu barədə hökm vermişdir. Yəhya dedi ki, Malikin belə dediyini eşitmişdir: "Bizim cəmiyyətimizdə bakirə və ya qeyri-bakirə olmasından asılı olmayaraq, bir qadını zorlayan kişi haqqında görülən iş budur ki, əgər qadın azaddırsa, o, qadının tayı olanların mehri qədər ödəniş etməlidir. Əgər qadın kölədirsə, kişi onun dəyərindən nə qədər əskiltmişdirsə, onu ödəməlidir. Belə hallarda "hədd" cəzası zorlayan şəxsə tətbiq edilir, zorlanan qadına isə heç bir cəza verilmir. Əgər zorlayan şəxs kölədirsə, bu, onun ağasının əleyhinədir (yəni məsuliyyət ağanın üzərinə düşür), bir şərtlə ki, ağa köləni təslim etmək istəsin".}} | |||
==== Xəlifə Ömər ilə bağlı hədis ==== | |||
əl-Beyhəqinin "Sünən" əsərindəki bir hədis, Xəlifə Ömərin əsir bir qadını zorladığına görə Diraarı cəzalandırmasını təsvir edir və bu, bəzən kölələrlə cinsi əlaqədə olmağa icazə verilməməsinə dair sübut kimi təqdim olunur.<ref name=":0" />{{Quote|1={{citation|title=Sünən əl-Beyhəqi|volume=2|author=əl-Beyhəqi|page=263|chapter=Hədis 18685}}|2= | |||
Əbu əl-Hüseyn bin əl-Fədl əl-Qatan, Abdullah bin Cəfər bin Darestvehdən, o, Yaqub bin Süfyandan, o, əl-Həssab bin Rabidən, o, Abdullah bin əl-Mübarəkdən, o, Kəhmasdan, o da Harun bin əl-Asamdan rəvayət edir ki, o demişdir: Ömər bin əl-Xəttab (Allah ondan razı olsun) Xalid bin əl-Vəlidi bir ordu ilə göndərdi, Xalid də Diraar bin əl-Əzvarı bir bölüklə göndərdi və onlar Bəni Əsəd qəbiləsinə məxsus bir bölgəyə hücum etdilər. Onlar gözəl bir gəlini əsir götürdülər; Diraarın ondan xoşu gəldi və yoldaşlarından qadını ona bağışlamalarını istədi, onlar da bunu etdilər. Sonra o, qadınla cinsi əlaqədə oldu, tapşırığını yerinə yetirdikdən sonra isə peşmanlıq hiss etdi, Xalidin yanına gedərək etdiyi barədə ona danışdı. Xalid dedi: "Mən sənə icazə verirəm və bunu sənə halal etdim". O isə dedi: "Xeyr, sən Ömərə məktub yazana qədər (olmaz)". (Sonra Ömərə məktub göndərdilər) və Ömər cavab verdi ki, o (Diraar) daşqalaq edilməlidir. Ömərin məktubu çatana qədər Diraar artıq vəfat etmişdi. (Xalid) dedi: "Allah Diraarı rüsvay etmək istəmədi".}}İmam əş-Şafiidən gətirilən sitatda olduğu kimi, bu da demək olar ki, tamamilə müharibə qənimətlərinin bölgüsü sisteminin pozulmasına aiddir. Diraarın əsir qızla cinsi əlaqədə olması qeyri-qanuni idi və onun əsir statusuna və ya razılığının olmamasına görə deyil, qənimətləri bölüşdürmək məsuliyyəti daşıyan xəlifənin (bu halda Ömərin) göstərişi ilə həmin qız ona ayrılmadan qızla cinsi əlaqəyə girdiyinə görə daşqalaq edilməyə layiq görülmüşdü. Nə əsir olma faktı, nə də razılıq məsələsi cəzada bir amil kimi qeyd edilmir. Həqiqətən də, yuxarıda müzakirə olunan başqa bir hədisdə Ömər, arvadının buna mane olmağa çalışmasından sonra bir kişiyə öz kölə qızı ilə cinsi əlaqədə olmağı tapşırır. | |||
==== Şafiinin cinsi əlaqədə məcburiyyət olmadan həzz alma haqqında sitatı ==== | |||
əş-Şafiinin "əl-Ümm" əsərindən bir hissə, bəzən İslam saytlarında mühüm bir hüquqşünas tərəfindən ümumilikdə cinsi razılıq prinsipinin müəyyən edilməsi kimi təklif olunur. Lakin belə bir ümumiləşdirmə kontekst baxımından əsaslandırılmır; çünki söhbət nikah münasibətlərindən, xüsusən də ərin öz arvadının cinsi ehtiyaclarını qarşılamaq öhdəliyindən (lakin buna məcbur edilməməsindən) gedir. Budur, Professor Keçia Əlinin şərhləri və tərcüməsi:{{Quote|Keçia Əli tərəfindən sitat gətirilən Şafiinin "əl-Ümm" əsəri, "Erkən İslamda Nikah və Köləlik" (Marriage and Slavery in Early Islam), səh. 119<ref>Kecia Ali,"Marriage and Slavery in Early Islam", Massachussets: Harvard University Press, 2010, p.119</ref>|Digər zövcələrə qarşı ədalət məsələsi gündəmdə olmadıqda, əş-Şafii arvadın müəyyən miqdarda cinsi əlaqə tələbini açıq şəkildə rədd edir: | |||
<blockquote>O dedi: Beləliklə, əgər qadın onunla təkdirsə [yəni kişinin başqa arvadı yoxdursa] və ya kişinin cinsi əlaqədə olduğu bir kölə qızı varsa, kişiyə Uca Allaha ehtiram əlaməti olaraq [öz öhdəliklərini yerinə yetirmək] və cinsi əlaqə baxımından qadına zərər verməmək əmr edilir, lakin o, bunun konkret bir miqdarına borclu deyil (va lam yufraḍ ʿalayhi minhu shayʾbi ʿaynihi). Əksinə, o, yalnız qadının onsuz qətiyyən keçinə bilməyəcəyi şeyləri — dolanışıq, yaşayış yeri və geyimi təmin etməyə, həmçinin onu ziyarət etməyə (yaʾwī) borcludur. Bununla belə, cinsi əlaqə həzz məsələsidir və heç kim buna məcbur edilə bilməz. | |||
</blockquote> | |||
əş-Şafii özünün bu birtərəfli yanaşmasının fərqində deyil. O, "cinsi əlaqə həzz məsələsidir və heç kim buna məcbur edilə bilməz" deyərkən açıq-aşkar yalnız kişiləri nəzərdə tutur. Onun üçün qadınların cinsi cəhətdən əlçatan olması onların təminatının bir şərti və ziyarət hüquqlarının ilkin şərtidir: "əgər onlardan [arvadlarından] hər hansı biri onunla cinsi əlaqədə olmaqdan imtina edərsə, o, itaətsizlik etmiş sayılır və öz iddiasından (haqqından) imtina etmiş olur".}}Professor Conatan A. K. Braun (Jonathan A. C. Brown) həmin hökmə istinad edərək qeyd edir: "Şafii özü — məzhəbinin görkəmli simaları tərəfindən sədaqətlə izlənilən bir hökmdə — ərdən öz arvadı və ya kölə kənizi ilə cinsi əlaqədə olmağı tələb etmirdi, çünki 'cinsəllik bir həzz məkanıdır və heç kim bunu etməyə məcbur edilməməlidir'."<ref name="Brown2019page283" /> | |||
== Xarici keçidlər (İngilis dilində) == | |||
*{{external link|url= http://womanstats.wordpress.com/2013/01/16/the-high-rape-scale-in-saudi-arabia/|title= The High Rape-Scale in Saudi Arabia|publisher= WomanStats Project (blog)|author= |date= January 16, 2013|archiveurl= http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwomanstats.wordpress.com%2F2013%2F01%2F16%2Fthe-high-rape-scale-in-saudi-arabia%2F&date=2013-07-13|deadurl=no}} | |||
*[https://theislamissue.wordpress.com/2019/06/15/islamweb-endorses-rape/ IslamWeb endorses rape] - The Islam Issue | |||
== Həmçinin bax == | |||
* [[İslam hüququnda köləlik]] | |||
== İstinadlar == | == İstinadlar == | ||