Hicab: Difference between revisions

← Older edit

Hicab (view source)

Revision as of 16:17, 6 April 2026

16,052 bytes added , 6 April

no edit summary

[unchecked revision]

[checked revision]

Qorqud

212

edits

@@ Line 81: / Line 81: @@
 Qeyd edək ki, Səhih əl-Buxari tərcüməçisinin hədislərin sonunda hicabı "gözlər istisna olmaqla, bədənin tam örtülməsi" kimi müəyyən etməyə çalışan şərhi ərəbcə mətndə yoxdur. Bundan əlavə, ərəbcə mətndə bu hədislərdə hicab "ayələri" (cəm halda) deyil, ən çox hicab "ayəsi" (tək halda) qeyd olunur. Bu, Məhəmmədin zövcələrinin ictimai nəzərlərdən gizlədilməsinə aid olan Q. 33:53-ə istinad edir (bu, aşağıdakı növbəti bölmədəki əlaqəli hədislərlə daha aydın görünür).{{quote |{{Bukhari|||146|darussalam}}|Aişədən rəvayət olunur:
-Peyğəmbərin arvadları gecələr təbii ehtiyaclarını qarşılamaq üçün əl-Mənasiyə (Mədinədəki Baqi qəbiristanlığı yaxınlığında geniş, açıq bir yer) gedərdilər. Ömər Peyğəmbərə: "Qoy arvadların örtünsünlər",— deyərdi, lakin Allahın Rəsulu bunu etməzdi. Bir gecə Peyğəmbərin arvadı Səvdə bint Zəm'a işa (yatsı) vaxtı çölə çıxdı; o, ucaboylu bir qadın idi. Ömər ona müraciət edərək: "Səni tanıdım, ey Səvdə!"— dedi. O, bunu əl-Hicab ayələrinin (müsəlman qadınların örtünməsi) nazil olmasını çox istədiyi üçün demişdi. Beləliklə, Allah "əl-Hicab" ayələrini (gözlər istisna olmaqla bədənin tam örtülməsini) nazil etdi.}}
+Peyğəmbərin arvadları gecələr təbii ehtiyaclarını qarşılamaq üçün əl-Mənasiyə (Mədinədəki Baqi qəbiristanlığı yaxınlığında geniş, açıq bir yer) gedərdilər. Ömər Peyğəmbərə: "Qoy arvadların örtünsünlər",— deyərdi, lakin Allahın Rəsulu bunu etməzdi. Bir gecə Peyğəmbərin arvadı Səvdə bint Zəm'a işa (yatsı) vaxtı çölə çıxdı; o, ucaboylu bir qadın idi. Ömər ona müraciət edərək: "Səni tanıdım, ey Səvdə!"— dedi. O, bunu əl-Hicab ayələrinin (müsəlman qadınların örtünməsi) nazil olmasını çox istədiyi üçün demişdi. Beləliklə, Allah "əl-Hicab" ayələrini (gözlər istisna olmaqla bədənin tam örtülməsini) nazil etdi.}}{{quote |{{Bukhari|||6240|darussalam}}|Aişədən (Peyğəmbərin arvadı) rəvayət olunur:
+Ömər bin əl-Xəttab Allahın Rəsuluna: "Qoy arvadların örtünsünlər",— deyərdi, lakin o, bunu etməzdi. Peyğəmbərin arvadları gecələr təbii ehtiyaclarını qarşılamaq üçün yalnız əl-Mənasiyə çıxardılar. Bir dəfə Zəm'anın qızı Səvdə çölə çıxdı; o, ucaboylu bir qadın idi. Ömər bin əl-Xəttab bir məclisdə olarkən onu gördü və: "Səni tanıdım, ey Səvdə!"— dedi. Ömər bunu örtünmə (qadınların örtünməsi) ilə bağlı bəzi ilahi əmrlərin gəlməsini çox istədiyi üçün demişdi. Beləliklə, Allah örtünmə ayəsini (əl-Hicab; gözlər istisna olmaqla bədənin tam örtülməsini) nazil etdi. (Bax: Hədis № 148, Cild 1)}}{{quote| {{Muslim||2170d|reference}}|Aişə rəvayət edir ki, Allahın Rəsulunun (sallallahu aleyhi və səlləm) arvadları gecənin qaranlığında təbii ehtiyaclarını qarşılamaq üçün (Mədinənin kənarındakı) açıq sahələrə çıxardılar. Ömər bin əl-Xəttab: "Allahın Rəsulu, arvadlarından örtünməsini istə",— deyərdi, lakin Allahın Rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm) bunu etməzdi. Bir gecə qaranlıqda Allahın Rəsulunun (sallallahu aleyhi və səlləm) arvadı, Zəm'anın qızı Səvdə çölə çıxdı. O, uca boylu bir qadın idi. Ömər: "Səvdə, səni tanıdıq",— deyə onu səslədi. (O, bunu örtünməyə dair ayələrin nazil olacağı ümidi ilə etmişdi.) Aişə dedi: "Bundan sonra Uca və Şanlı Allah örtünməyə dair ayələri nazil etdi".}}
+==== Allah Ömərlə razılaşır ====
+Səvdə ilə bağlı baş vermiş hadisədən və Ömərin Məhəmmədə verdiyi tövsiyələrin vəhydən birbaşa əvvəl gəldiyi bir sıra digər hadisələrdən sonra, Ömər bir çox hallarda Allahın onunla razılaşmaq üçün gəldiyini (vəhy göndərdiyini) bəyan etmişdir.
+Qeyd edək ki, aşağıdakı hədislərin tərcüməsi qeyri-dəqiqdir. Bu hədislərin ərəbcə mətni cəm deyil, tək halda "örtük" (hicab) və tək halda "ayə" sözünə istinad edir; yəni, bu hədisin müxtəlif versiyaları ziyarətçilər ilə Məhəmmədin arvadları arasındakı pərdəyə (əl-hicab) aid olan Quran 33:53 ayəsinin nazil olmasına işarə edir.{{quote | {{Bukhari|||4483|darussalam}}|Ənəsdən rəvayət olunur:
+Ömər dedi: "Üç şeydə Allahla razılaşdım" və ya "Rəbbim üç şeydə mənimlə razılaşdı. Mən dedim: 'Ey Allahın Rəsulu! Kaş ki, İbrahimin məqamını namazgah edəydin.' Həmçinin dedim: 'Ey Allahın Rəsulu! Sənin yanına yaxşı və pis insanlar gəlir! Kaş ki, möminlərin analarına örtünməyi əmr edəydin.' Beləliklə, əl-Hicab (yəni qadınların örtünməsi) haqqında ilahi ayələr nazil oldu. Öyrəndim ki, Peyğəmbər bəzi arvadlarını məzəmmət edib; mən də onların yanına daxil olub dedim: 'Ya (Peyğəmbəri narahat etməyi) dayandırmalısınız, ya da Allah Öz Rəsuluna sizdən daha xeyirli arvadlar verəcək.' Onun arvadlarından birinin yanına gəldikdə, o mənə dedi: 'Ey Ömər! Allahın Rəsulunun öz arvadlarına nəsihət edəcək bir şeyi yoxdurmu ki, sən onlara nəsihət etməyə çalışırsan?'" Bunun üzərinə Allah bu ayəni nazil etdi:
+"Əgər o sizi boşasa, ola bilsin ki, Rəbbi ona sizin əvəzinizə sizdən daha yaxşı, müsəlman (Allaha təslim olan) arvadlar versin..." (66:5)}}{{quote |{{Bukhari|||4790|darussalam}}|Ömərdən rəvayət olunur:
+Mən dedim: "Ey Allahın Rəsulu! Sənin yanına yaxşı və pis insanlar daxil olur, ona görə də təklif edirəm ki, möminlərin analarına (yəni arvadlarına) örtünməyi (hicab gözləməyi) əmr edəsən." Bundan sonra Allah əl-Hicab ayələrini nazil etdi.}}{{quote | {{Muslim||2399|reference}}|İbn Ömər, Ömərin belə dediyini rəvayət edir: "Rəbbim üç məqamda mənimlə (mənim hökmlərimlə) razılaşdı. İbrahimin məqamı, örtünmə (hicab) və Bədr əsirləri məsələsində."}}
+==== Ömər payı artırır ====
+Ömərin Məhəmmədin arvadlarının örtünməsi ilə bağlı istəyi yerinə yetirildikdən sonra, o, hədəf olaraq geyim tələblərinin qadınların tamamilə tanınmaz hala gəlməsi dərəcəsinə qədər artırılmasını qarşısına məqsəd qoydu. Bu məqsədlə, Səvdə təbii ehtiyacını qarşılamaq üçün bayıra çıxarkən Ömər yenidən onu izlədi; bu dəfə ona bildirdi ki, "kök və iri cüssəli qadın" olduğu üçün yeni vacib edilmiş örtük (hicab) onun kimliyini gizlətməyə kifayət etmir. Yenidən utandırılan Səvdə evə qayıdaraq baş verənlər barədə Məhəmmədə məlumat verdi. Həmin vaxt bir tikə ət yeyən və görünür, bu müdaxilədən narahat olan Məhəmməd dərhal Allahdan vəhy aldı; bu vəhy Səvdəyə Ömərin bu dəfəki tələblərinin qarşılanmayacağını bildirirdi. Müvafiq olaraq, Səvdəyə məlumat verildi ki, Ömərin narahat etməsinə baxmayaraq, onun təbii ehtiyaclarını qarşılamaq üçün bayıra çıxmasına icazə veriləcək.{{quote |{{Bukhari|||4795|darussalam}}|Aişədən rəvayət olunur:
+Səvdə (Peyğəmbərin arvadı) (bütün müsəlman qadınlar üçün) örtünmək (hicab) vacib edildikdən sonra təbii ehtiyacını qarşılamaq üçün çölə çıxdı. O, kök və iri cüssəli bir qadın idi və onu əvvəllər tanıyan hər kəs tanıya bilirdi. Ömər bin əl-Xəttab onu gördü və dedi: "Ey Səvdə! Allaha and olsun ki, sən özünü bizdən gizlədə bilmirsən; ona görə də çölə çıxarkən tanınmamaq üçün bir yol düşün." Allahın Rəsulu mənim evimdə şam yeməyi yeyərkən və əlində ətli bir sümük varkən Səvdə geri qayıtdı. O, içəri girib dedi: "Ey Allahın Rəsulu! Təbii ehtiyacımı qarşılamaq üçün çölə çıxmışdım, Ömər mənə belə-belə dedi." O anda Allaha ona (Peyğəmbərə) vəhy göndərdi; vəhy halı bitdikdə sümük hələ də onun əlində idi, onu yerə qoymamışdı. O, (Səvdəyə) belə dedi: "Sizə (qadınlara) ehtiyaclarınız üçün çölə çıxmağa icazə verildi."}}{{quote | {{Muslim||2170a|reference}}|Aişə rəvayət edir ki, Səvdə (Allah ondan razı olsun) qadınlar üçün örtünmə (hicab) buyurulduqdan sonra belə, təbii ehtiyacını qarşılamaq üçün (çölə) çıxmışdı. O, iri cüssəli, qadınlar arasında boyu ilə seçilən bir xanım idi və onu tanıyan kəsdən özünü gizlədə bilmirdi. Ömər bin əl-Xəttab onu gördü və dedi: "Səvdə, Allaha and olsun ki, sən bizdən gizlənə bilmirsən. Ona görə də çölə çıxanda diqqətli ol." Aişə dedi: "Səvdə geri döndü. Allahın Rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm) həmin vaxt mənim evimdə şam yeməyi yeyirdi və əlində bir sümük var idi. Səvdə gəlib dedi: 'Ey Allahın Rəsulu, mən çölə çıxdım və Ömər mənə belə-belə dedi'." Aişə rəvayət edir: "Peyğəmbərə vəhy gəldi və sonra vəhy halı bitdi; sümük hələ də onun əlində idi, onu yerə qoymamışdı və o dedi: 'Ehtiyaclarınız üçün çölə çıxmağınıza sizə icazə verildi'."}}Başqa bir hədisdə Ömərin hicab (pərdə) hökmünü Məhəmmədin evindəki arvadlarından başqa digər qadınlara da necə tətbiq etməyə çalışdığı qeyd olunur (eyni rəvayət {{Bukhari|||6085|darussalam}}-də də yer alır).{{Quote|{{Muslim||2396|reference}}|Səd b. Vəqqas rəvayət edir ki, bir neçə Qureyş qadını Allahın Rəsulu (ﷺ) ilə söhbət edərkən və səslərini onun səsindən yuxarı qaldırarkən, Ömər içəri girmək üçün icazə istədi. Ömər icazə istəyəndə onlar ayağa qalxıb tələsik pərdə arxasına keçdilər. Allahın Rəsulu (ﷺ) gülümsəyərək ona icazə verdi. Bunun üzərinə Ömər dedi:
+"Ey Allahın Rəsulu, Allah səni ömür boyu xoşbəxt eləsin." Allahın Rəsulu (ﷺ) buyurdu: "Yanımda olan bu qadınlara təəccüblənirəm; sənin səsini eşidən kimi dərhal pərdə arxasına keçdilər." Bunun üzərinə Ömər dedi: "Ey Allahın Rəsulu, səndən qorxmaları onların daha çox haqqıdır." Sonra Ömər (qadınlara müraciətlə) dedi: "Ey özlərinin düşməni olanlar, məndən qorxursunuz, amma Allahın Rəsulundan (ﷺ) qorxmursunuz?" Onlar dedilər: "Bəli, sən Allahın Rəsulu (ﷺ) ilə müqayisədə sərt və rəhmsizsən." Bunun üzərinə Allahın Rəsulu (may peace be upon him) buyurdu: "Canım əlində Olana and olsun ki, əgər şeytan yolda səninlə qarşılaşsaydı, mütləq sənin yolundan fərqli bir yola üz tutardı."}}
+=== Ömər azad qadınlar kimi cilbab geyindiyi üçün bir kölə qadını vurdu ===
+Bir rəvayət Ömərin kəskin fikirlərini, həmçinin ümumilikdə mömin qadınların özlərini (digərlərindən) fərqləndirmələri və narahat edilməmələri üçün cilbab geyinmələrinin buyurulduğu [https://quran.az/33/59 Quran 33:59] ayəsinin mövzusu ilə əlaqələndirir.{{Quote|1=[https://archive.org/details/FP152371/04_152374/page/n353/mode/1up?view=theater Musannaf Ibn Abi Shaybah 6382 and 6383] (hər ikisi [https://archive.org/details/WAQ25781WAQ/erwaa6/page/n201/mode/2up?view=theater by al-Albani] və [https://archive.org/details/FP152371/04_152374/page/n353/mode/1up?view=theater by Sa'd al Shathri] tərəfindən səhih kimi dəyərləndirilib)|2=Ənəs ibn Malikdən rəvayət olunur:
+Ömər örtük (hicab) taxmış bir kölə qadın gördü və onu vurdu. O dedi: "Azad qadınlara bənzəmə."<BR /><BR />
+Ənəs ibn Malikdən rəvayət olunur:
+Bir kölə qadın Ömər ibn əl-Xəttabın yanına gəldi. Ömər onu mühacirlərdən və ya ansardan bəziləri vasitəsilə tanıyırdı. Qadın onu örtən bir cilbab (üst geyimi) geyinmişdi. Ömər ondan soruşdu: "Sən azad edilmisən?" Qadın: "Xeyr,"— dedi. Ömər dedi: "Bəs bu cilbab nədir? Onu başından aşağı sal. Cilbab yalnız mömin qadınlar arasından olan azad qadınlar üçündür." Qadın tərəddüd etdi. Buna görə də Ömər qamçı ilə onun üzərinə gəldi və o, örtüyü başından atana qədər başına vurdu.}}
+== Hicab bir pərdə və ya fiziki maneə kimi ==
+Ərəbcə yenə də hicab adlandırılan digər bir örtünmə növü isə fiziki maneələr vasitəsilə həyata keçiriləndir. Yuxarıda [https://quran.az/33/53?t=4 Quran 33:53] ayəsi ilə bağlı müzakirə edildiyi kimi, bu terminin ilkin mənası da məhz bu idi. İslam hüquq məktəbləri (məzhəblər) fərdi geyim forması olan hicaba əlavə olaraq fiziki maneələrin vacibliyi və istifadəsi barədə fərqli fikirlərdə olsalar da, fiziki maneələrin tətbiqi İslam dünyasının böyük hissəsində istisnadan ziyada bir qayda halını almışdır və hətta Qərbdəki diaspor mühitlərində də tez-tez qarşıya çıxır.
+Kişi və qadınların bir arada olduğu hər yerdə fiziki maneələrin ümumi tətbiqinə əlavə olaraq, daha spesifik bir təcrübə olan "ev hicabı" da mövcuddur. Evə gələn kişi və qadın qonaqların ayrılması ideyası həm Məhəmmədin evindəki bu təcrübəni təsvir edən hədis rəvayətlərindən, həm də Quran 33:53 ayəsindəki buna dair işarədən qaynaqlanır. Hədislərə görə, "ev hicabı" ilə bağlı ayrıca vəhy də müəyyən bir vəziyyətdən ilhamlanaraq nazil olmuşdur. Burada söhbət ondan gedir ki, Məhəmmədin qonaqları var idi və o, qonaqların şam yeməyindən sonra onun arvadları ilə söhbət etmək üçün ləngimələrindən narahat olmuşdu.{{quote |{{Bukhari|||4791|darussalam}}; see also {{Bukhari|||4792|darussalam}}|Ənəs bin Malikdən rəvayət olunur:
+Allahın Rəsulu Zeynəb bint Cəhş ilə evlənəndə insanları yeməyə dəvət etdi. Onlar yemək yedilər və oturub söhbət etməyə davam etdilər. Sonra Peyğəmbər sanki qalxmağa hazırlaşırmış kimi (onlara işarə etdi), lakin onlar qalxmadılar. O, (onun bu hərəkətinə reaksiya olmadığını) görəndə ayağa qalxdı, oturan üç nəfərdən başqa digərləri də ayağa qalxdılar. Peyğəmbər evinə girmək üçün geri qayıtdı, lakin yenidən uzaqlaşdı. Sonra həmin şəxslər də getdilər, bunun üzərinə mən yola düşüb Peyğəmbərin yanına getdim ki, onların getdiyini ona xəbər verim; o da gəlib evinə girdi. <b>Mən də onunla birlikdə içəri girmək istədim, lakin o, mənimlə özü arasına bir pərdə çəkdi. Sonra Allah bu ayəni nazil etdi: </b>
+<b>"Ey iman gətirənlər! Peyğəmbərin evlərinə daxil olmayın..." (33:53)</b>}}{{quote |{{Bukhari|||4793|darussalam}}; see also {{Bukhari|||4794|darussalam}} & {{Bukhari|||5166|darussalam}}|Ənəsdən rəvayət olunur:
+Peyğəmbərin Zeynəb bint Cəhş ilə evlənməsi münasibətilə çörək və ətdən ibarət ziyafət verildi. İnsanları (ziyafətə) dəvət etmək üçün mən göndərildim, beləcə insanlar (qrup-qrup) gəlməyə başladılar; onlar yeyib sonra gedirdilər. Başqa bir qrup gəlir, yeyir və gedirdi. Beləliklə, dəvət edəcək heç kəs tapmayana qədər insanları çağırmağa davam etdim. Sonra dedim: "Ey Allahın Peyğəmbəri! Dəvət etməyə heç kimi tapmıram." O buyurdu: "Qalan yeməyi yığışdırın." Sonra üç nəfərlik bir qrup evdə qalıb söhbət etməyə başladı. Peyğəmbər çıxıb Aişənin otağına tərəf getdi və dedi: "Allahın salamı və rəhməti üzərinizə olsun, ey ev əhli!" Aişə cavab verdi: "Allahın salamı və rəhməti sənin də üzərinə olsun. Zövcəni necə gördün? Allah sənə bərəkət versin." Sonra o, digər bütün arvadlarının otaqlarına getdi və onlara Aişəyə dediklərini dedi, onlar da ona Aişənin dediyi kimi cavab verdilər. Sonra Peyğəmbər geri döndü və həmin üç nəfərin hələ də evdə oturub söhbət etdiyini gördü. Peyğəmbər çox utancaq bir insan idi, <b>ona görə də (ikinci dəfə) çölə çıxdı və Aişənin otağına tərəf getdi. İnsanların getdiyini ona xəbər verib-vermədiyimi xatırlamıram. Beləliklə, o geri döndü və qapıdan içəri girən kimi mənimlə özü arasına pərdə çəkdi və bundan sonra Hicab ayəsi nazil oldu.</b>}}{{quote | {{Bukhari|||6238|darussalam}}|Ənəs bin Malikdən rəvayət olunur:
+Peyğəmbər Mədinəyə hicrət etdiyi vaxt onun on yaşı var idi. O əlavə etdi: "Mən on il (ömrünün son hissəsində) Allahın Rəsuluna xidmət etdim və Hicab əmrinin (Peyğəmbərə) hansı hadisə üzərinə nazil olduğu barədə insanlardan daha çox məlumatlıyam. Ubey bin Kəb bu barədə məndən soruşardı. Bu, (ilk dəfə) Allahın Rəsulunun Zeynəb bint Cəhş ilə evlənməsi zamanı nazil olmuşdur. Səhər tezdən Peyğəmbər onunla təzə bəy idi və insanları dəvət etdi; onlar yeməklərini yeyib getdilər, lakin onlardan bir qrup Allahın Rəsulunun yanında qaldı və oturuşlarını uzatdılar. Allahın Rəsulu ayağa qalxıb çölə çıxdı, mən də onunla birlikdə Aişənin otağının qapı ağzına qədər getdim. Allahın Rəsulu həmin insanların artıq getdiyini zənn edib geri döndü, mən də onunla bərabər geri döndüm; o, Zeynəbin yanına daxil olanda onların hələ də orada oturduğunu və hələ getmədiklərini gördü. Peyğəmbər yenidən çölə çıxdı, mən də onunla birlikdə Aişənin otağının qapı ağzına qədər getdim, sonra o, həmin insanların artıq getmiş olmalı olduqlarını düşünüb geri döndü, mən də onunla birlikdə döndüm və gördüm ki, həmin adamlar artıq gediblər. <b>Həmin vaxt Hicabla bağlı ilahi ayə nazil oldu və Peyğəmbər mənimlə özü (ailəsi) arasına bir pərdə çəkdi.</b>"}}
+== Həmçinin bax ==
+{{Translation-links-azerbaijani|[[Hijab|İngilis]]}}
+== Xarici keçidlər ==
+* [https://www.washingtonpost.com/posteverything/wp/2016/04/13/why-dress-codes-cant-stop-sexual-assault/ Nəyə görə geyim qaydaları cinsi təcavüzün qarşısını ala bilmir] - Washington Post (ingiliscə)
 == İstinadlar ==
+<references />
+[[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]]