147
edits
İslam hüququnda köləlik: Difference between revisions
→Cinsi razılığın olmaması və kölə nikahları
| [unchecked revision] | [unchecked revision] |
| Line 74: | Line 74: | ||
=== Quran === | === Quran === | ||
Quran möminlərə həm öz zövcələri, həm də "sağ əllərinin sahib olduğu kəslər" ilə cinsi əlaqədə olmağa icazə verir. Aşağıda göstərilən ayələrdə bu iki qrup bir-birindən açıq şəkildə fərqləndirilir ki, bu da ənənəvi baxış tərəfdarları tərəfindən bəzi İslam modernistlərinin "möminlər əsir qadınlarla yalnız onlarla evləndikdən sonra cinsi əlaqədə ola bilərlər" iddiasını təkzib etmək üçün istifadə olunur. Bundan əlavə, bir ayə peyğəmbərin özünə müharibə qənimətindən payına düşən əsirlər üzərində bu cür hüquqları açıq şəkildə tanıyır:{{Quote|{{Quran-range|23|1|6}}|Həqiqətən, möminlər nicat tapmışlar; O kəslər ki, namazlarında xüşu içindədirlər, (“Xüşu” sözünü İslam alimlərinin bir qismi “Allah qorxusu və sevgisi ilə Ona təzim etmək və bu hislə təvazökarlıq göstərmək” kimi izah etmişlər. Bəzilərinə görə isə, bununla yanaşı, namazda sükunət və sağa-sola baxmamaq kimi əməlləri də ehtiva edir.) O kəslər ki, boş söz və hərəkətlərdən üz çevirərlər, O kəslər ki, zəkatı verərlər, O kəslər ki, ayıb yerlərini (zinadan) qoruyarlar, <b>Ancaq zövcələri, yaxud əllərinin altındakılar (cariyələri) bundan istisnadır.</b> Şübhəsiz, (buna görə) onlar qınanmazlar.}}''[https://web.archive.org/web/20260311150246/https://v2.azleks.az/dictionary/cariye Cariyə] pulla alınıb-satılan kölə, zövcə isə arvad deməkdir.''{{Quote|{{Quran-range|70|29|30}}|O kəslər ki, iffətlərini qoruyarlar. Ancaq həyat yoldaşları və ya cariyələri bundan istisnadır. Çünki onlar (buna görə) qınanmazlar.}} | Quran möminlərə həm öz zövcələri, həm də "sağ əllərinin sahib olduğu kəslər" ilə cinsi əlaqədə olmağa icazə verir. Aşağıda göstərilən ayələrdə bu iki qrup bir-birindən açıq şəkildə fərqləndirilir ki, bu da ənənəvi baxış tərəfdarları tərəfindən bəzi İslam modernistlərinin "möminlər əsir qadınlarla yalnız onlarla evləndikdən sonra cinsi əlaqədə ola bilərlər" iddiasını təkzib etmək üçün istifadə olunur. Bundan əlavə, bir ayə peyğəmbərin özünə müharibə qənimətindən payına düşən əsirlər üzərində bu cür hüquqları açıq şəkildə tanıyır:{{Quote|{{Quran-range|23|1|6}}|Həqiqətən, möminlər nicat tapmışlar; O kəslər ki, namazlarında xüşu içindədirlər, (“Xüşu” sözünü İslam alimlərinin bir qismi “Allah qorxusu və sevgisi ilə Ona təzim etmək və bu hislə təvazökarlıq göstərmək” kimi izah etmişlər. Bəzilərinə görə isə, bununla yanaşı, namazda sükunət və sağa-sola baxmamaq kimi əməlləri də ehtiva edir.) O kəslər ki, boş söz və hərəkətlərdən üz çevirərlər, O kəslər ki, zəkatı verərlər, O kəslər ki, ayıb yerlərini (zinadan) qoruyarlar, <b>Ancaq zövcələri, yaxud əllərinin altındakılar (cariyələri) bundan istisnadır.</b> Şübhəsiz, (buna görə) onlar qınanmazlar.}}''[https://web.archive.org/web/20260311150246/https://v2.azleks.az/dictionary/cariye Cariyə] pulla alınıb-satılan kölə, zövcə isə arvad deməkdir.''{{Quote|{{Quran-range|70|29|30}}|O kəslər ki, iffətlərini qoruyarlar. Ancaq həyat yoldaşları və ya cariyələri bundan istisnadır. Çünki onlar (buna görə) qınanmazlar.}}{{Quote|{{Quran|33|50}}|<b>Ey Peyğəmbər! Şübhəsiz, mehrlərini verdiyin zövcələrini, Allahın sənə qənimət olaraq verdiyi cariyələri,</b> əmin qızlarını, bibilərinin qızlarını, dayın qızlarını, səninlə birlikdə hicrət etmiş xalalarının qızlarını və Peyğəmbər evlənmək istədiyi təqdirdə özünü Peyğəmbərə bağışlayan hər hansı bir mömin qadını sənə halal etdik. Bu, digər möminlərə deyil, sadəcə sənə məxsusdur. <b>Biz sənə çətinlik olmasın deyə onların zövcələri və cariyələri barəsində onlara (möminlərə) nəyi fərz etdiyimizi yaxşı bilirik.</b> Allah bağışlayandır, rəhmlidir.}}Quran ləyaqətli kölələr üçün nikahların təşkil edilməsini əmr edir:{{Quote|{{Quran|24|32}}|Aranızda olan subay kişiləri və ərsiz qadınları, əməlisaleh kölə və kənizlərinizi evləndirin. Əgər onlar kasıbdırlarsa, Allah öz lütfü ilə onları varlı edər. Allah (lütfü ilə) Genişdir, Biləndir!}}Bir ayə möminlərə artıq əri olan əsir qadınlarla evlənməyə icazə verir. Ənənəvi olaraq, bu ayənin bir döyüşdən sonra nazil olduğu bildirilir; həmin döyüşdən sonra Məhəmmədin adamları müşrik ərləri olan əsir qadınlarla cinsi əlaqədə olub-ola bilməyəcəkləri barədə tərəddüd edirdilər (bax: Səhih Müslim 1456a). Müşriklər Allaha şərik qoşanlar idilər (tez-tez "bütpərəstlər" və ya "çoxallahlılar" kimi tərcümə olunur).{{Quote|{{Quran-range|4|22|24}}|Keçmişdə olanlar istisna olmaqla, artıq atalarınızın evlənmiş olduğu qadınlarla evlənməyin! Həqiqətən, bu çox çirkin və iyrənc işdir, pis bir yoldur. Analarınız, qızlarınız, bacılarınız, bibiləriniz, xalalarınız, qardaşınızın qızları, bacınızın qızları, sizi əmizdirən analarınız, süd bacılarınız, arvadlarınızın anaları və cinsi əlaqədə olduğunuz arvadlarınızdan olub sizin evinizdəki ögey qızlarınızla evlənmək sizə haram edilmişdir. Əgər onlarla (ögey qızlarınızın anaları ilə) cinsi əlaqədə olmamısınızsa, (qızları ilə evlənmək) sizin üçün günah deyildir. Öz belinizdən gələn oğullarınızın arvadları və iki bacını birlikdə almaq da (sizə haram edilmişdir). Ancaq keçmişdə baş vermiş (bu cür işlər) istisnadır. Şübhəsiz ki, Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir. (Yuxarıdakı ayədə, cinsi əlaqədə olmadığınız arvadlarınızın qızları ilə evlənə bilərsiniz deyə buyurulmuşdur. Burada qəsd olunan məna odur ki, həmin arvadları boşadıqdan sonra onların qızları ilə evlənməkdə hər hansı bir qəbahət yoxdur. Yoxsa həm anası, həm də qızı ilə eyni vaxtda nikahlanmaq caiz deyildir. Bundan əlavə, ayədə digər qohumlarla evliliyə icazə verilsə də hədislərdə qohum olmayanlarla evlənmək tövsiyə olunmuşdur.) <b>(Müharibədə əsir alaraq) sahib olduğunuz cariyələr istisna olmaqla, ərli qadınlar da,</b> Allahın yazısı (əmri) olaraq sizə (haram edilmişdir). Onlardan başqalarını isə namuslu olmaq və zina etməmək şərtilə mallarınızla (mehrini verib) istəməyiniz sizə halal edildi. Onlardan faydalanmağınız əvəzində vacib olan mehrlərini verin! (Mehr) müəyyən edildikdən sonra razılaşmanızda sizə günah yoxdur. Həqiqətən, Allah biləndir, hikmət sahibidir.}}Növbəti ayə yoxsul möminlərə iman gətirmiş kölə qadınlarla evlənməyə icazə verir.{{Quote|{{Quran|4|25}}|<b>Sizlərdən kimin azad mömin qadınlarla evlənməyə maddi imkanı yoxdursa, onda sahib olduğunuz mömin cariyələrlə evlənsinlər.</b> Allah sizin imanınızı daha yaxşı bilir. Siz bir-birinizdənsiniz (hamınız Adəmin nəslindənsiniz). Elə isə, iffətli olmaları, zina etməmələri və aşnası olmaması şərtilə sahiblərindən icazə alıb mehrlərini müvafiq qaydada verməklə onlarla evlənin. Əgər ərə getdikdən sonra zina edərlərsə, onların (cəzası) azad qadınlara verilən cəzanın yarısı qədərdir. Bu (cariyə ilə evlənmə icazəsi), sizdən zinaya düşməkdən qorxan kimsələr üçündür. Səbir etməyiniz isə sizin üçün daha xeyirlidir. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir.}} | ||
=== İslam hüququnda === | |||
Professor Keçia Alinin sözlərinə görə, İslamda tarixən seks, boşalmadan əvvəl geri çəkilmə (''əzl'') və ya başqası ilə evləndirilmə üçün kölə qadının razılığı zəruri hesab edilmirdi.<ref>{{Cite web|first=Kecia |last=Ali | publication-date=January 20, 2017 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-journal-of-middle-east-studies/article/concubinage-and-consent/F8E807073C33F403A91C1ACA0CFA47FD | title=Concubinage and Consent|publisher=Cambridge University Press|access-date=October 20, 2021}}</ref> Erkən hüquqi hədislər və fəqih rəyləri kölə qadınların zorlanmasına görə cəzaları ehtiva edir, lakin bunlar açıq şəkildə kölə qadının sahibindən başqa birinin onu cinsi əlaqəyə məcbur etdiyi hallara istinad edir; bu hal mülkiyyət cinayəti kimi qiymətləndirilir ki, buna görə də qadının dəyərinin düşməsi müqabilində sahibinə təzminat ödənilir və cinayətkar ''hədd'' cəzası ilə üzləşirdi (bax: İslam Hüququnda Zorlama). | |||
Professor Conatan A. K. Braun bu mövzu haqqında geniş yazılar yazmışdır:{{Quote|Conatan A. K. Braun (2019) ''Köləlik və İslam'', səh. 281-282<ref>Jonathan A.C. Brown (2019) ''Slavery & Islam'', London: Oneworld Publications, Chapter 7, pp. 281-282, ISBN 978-1-78607-635-9</ref>|Əvvəl də qeyd edildiyi kimi, Şəriətə görə nikah və kişinin qadın kölə üzərində mülkiyyət hüququ cinsi əlaqənin qanuni sayıldığı iki münasibət növü idi. Nikahda, zövcənin cinsi əlaqəyə razılığı nikah müqaviləsinin özündən irəli gələn bir şərt kimi qəbul edilirdi. Kəniz (kölə-məşuqə) vəziyyətində isə ağanın sözügedən qadın üzərində mülkiyyət hüququna görə razılıq əhəmiyyət kəsb etmirdi. Keçia Alinin qeyd etdiyi kimi, İslamın formalaşma əsrlərinə aid İslam hüquq kitablarında kölə qadınlardan razılıq alınması tələbinə dair heç bir sübut yoxdur. | |||
[...] | |||
<br /> | |||
Şəriətdə razılıq o halda mühüm idi ki, siz razılığı əhəmiyyət kəsb edən fərdlər sinfinə aid olasınız: azad qadınlar və yetkinlik yaşına çatmış kişilər (hətta kişi kölələr belə Hənbəli və Şafei məktəblərinə görə öz iradələri əleyhinə evləndirilə bilməzdilər; Hənəfi məktəbində isə bu qayda mukataba — azadlıq müqaviləsi olan kölələrə də şamil edilirdi). Yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün razılıq önəmli deyildi. Bu, həmçinin ağaları tərəfindən ərə verilə bilən və ya ağasının istədiyi təqdirdə onunla cinsi əlaqədə ola biləcəyi (qadının evli olmaması və ya öz azadlığını satın almaq üçün müqavilə bağlamaması şərtilə) kölə qadınlara da aid idi.}}Zövcələr kimi, kölə qadınların da əgər sahibi ilə cinsi əlaqə onlara fiziki zərər yetirirdisə, məhkəməyə şikayət etmək hüququ var idi (təfərrüatlar üçün "[[İslam hüququnda zorlanma]]" bölməsinə baxın). Lakin Braun bu məqamla bağlı qeyd edir ki, "Həm zövcələr, həm də kölələr məhkəmələrə və ya icma üzvlərinə müraciət etmək üçün eyni imkanlara sahib idilər. Bununla belə, zövcələrdən fərqli olaraq, kölələr mahiyyət etibarilə öz sahiblərindən başqa bütün dəstək şəbəkələrindən kəsilmiş halda olurdular".<ref>Elə orda. səh. 132</ref> | |||
Cozef Şaxt İslam hüququna dair dərsliyində kölə nikahları haqqında belə yazmışdır: "Kölənin nikahı sahibinin icazəsini tələb edir; o, həmçinin köləni (kişi və ya qadın) öz iradəsinin ziddinə olaraq evləndirə bilər. [...] Subay qadın kölə bir kəniz kimi kişi sahibinin ixtiyarındadır, lakin kişi kölə ilə qadın sahibi arasında buna bənzər bir müddəa tətbiq olunmur."<ref>Joseph Schact, [https://archive.org/details/INTRODUCTIONISLAMICLAWSchacht/page/n133/mode/2up An Introduction to Islamic Law], Oxford University Press, 1982 (first published 1964), p. 127</ref> | |||
Keçia Ali özünün "Erkən İslamda Nikah və Köləlik" kitabında izah edir ki, kölə qadınların öz sahibləri tərəfindən sahibinin istədiyi hər hansı bir şəxslə evlənməyə məcbur edilə biləcəyi barədə konsensus (icma) var idi (ancaq sahibi kölə olduğu müddətdə qadının özü ilə evlənə bilməzdi, lakin yuxarıda müzakirə edildiyi kimi, həmin qadın ''umm vələd'' statusu ala bilərdi). Kişi kölələrə gəldikdə isə, Maliki məktəbi və əksər Hənəfilər sahiblərinin öz kişi kölələrini onların razılığı olmadan evləndirə biləcəyi qənaətində idilər. Bunun əksinə olaraq, Şafei məktəbi bunun kişi kölənin razılığı olmadan edilə bilməyəcəyini müdafiə edirdi.<ref>Keçia Ali, "Erkən İslamda Nikah və Köləlik", Massaçusets: Harvard Universiteti Nəşriyyatı, 2010, səh. 39-40</ref> Ağa öz qadın köləsinin nikahını ləğv edə və onun icazəsi olmadan boşanmasını rəsmiləşdirə bilərdi; lakin eramızın 9-cu əsrindən etibarən fəqihlər qərara gəldilər ki, kişi kölənin nikahı sahibi tərəfindən onun icazəsi olmadan pozula bilməz (hərçənd bütün fəqihlər onun ən başda evlənməsi üçün sahibinin icazəsinin zəruri olduğu barədə həmrəy idilər).<ref>Elə orda. səh. 153-5</ref>{{Quote|Kecia Ali, Erkən İslamda evlilik və köləlik, səh. 39-40<ref>Kecia Ali, [https://archive.org/details/marriage-and-slavery-in-early-islam/page/39/mode/2up Marriage and Slavery in Early Islam], Massachussets: Harvard University Press, 2010, pp. 39-40</ref>|Müsəlman hüququ hər iki cinsdən olan kölələrə öz sahiblərinin icazəsi ilə evlənməyə icazə verirdi və mövcud rəvayətlər onların bunu etdiklərini göstərir. Onlar digər kölələrlə və ya azad şəxslərlə qanuni şəkildə evlənə bilərdilər, lakin heç vaxt öz ağaları və ya xanımları ilə evlənə bilməzdilər. Kişilər öz qadın kölələri ilə yalnız həmin kölələr subay olduğu müddətdə cinsi əlaqədə ola bilərdilər. Qadın kölələr üçün cinsi eksklüzivlik (müstəsnalıq) tətbiq etmək cəhdi antik dövrdə nadir hal idi; əslində, qadın kölə olmaq, ümumiyyətlə, cinsi eksklüzivlik iddiasına malik olmamaq demək idi. Lakin müsəlman fəqihlərinə görə, kölələrin münasibətləri ilahi nəzarət dairəsinə daxil idi: kölələr üçün nikah onların Allah tərəfindən müəyyən edilmiş mənəvi davranış sərhədlərini aşmamasını təmin etmək vasitəsi idi. Bununla belə, kölələrin evlənməsinə icazə vermək sahiblərinin nüfuzunu, onların əməyindən istifadə etmək və hərəkətlərinə nəzarət etmək hüquqlarını təhlükəyə atmaq riski daşıyırdı. Sahiblərin nəzarəti nikahların qurulmasını və pozulmasını tənzimləmək, habelə ailə vəziyyətindən asılı olmayaraq ağaların kölə əməyinə nəzarət etmək hüquqlarını təkidlə vurğulamaq vasitəsilə yenidən təsdiqlənirdi.<BR /> | |||
[...]<BR /> | |||
Azad kişilər üçün yetkinlik yaşı nikahla bağlı hüquqi fəaliyyət dairəsini müəyyən edirdi, lakin yetkinlik statusu kölə edilmiş kişilər üçün fərq yarada da bilərdi, yaratmaya da. Yetkinlik yaşına çatmamış oğul övladları kimi, yetkin olmayan kişi kölələrin də qeyri-iradi (razılığı olmadan) evləndirilməsi universal şəkildə qəbul edilirdi, hərçənd bu mövzu nadir hallarda müzakirə olunurdu və ehtimal ki, az rast gəlinirdi. Ağanın öz kişi köləsini həddi-büluğa çatmadan evləndirməkdən əldə edəcəyi qazanc az idi; halbuki qadın köləni evləndirmək ağaya həm əldə edilən mehir üzərində hüquq, həm də qadının həyat yoldaşından olan hər hansı övladı üzərində mülkiyyət hüququ verirdi. Bəs yetkin bir kişi kölə evlənməyə məcbur edilə bilərdimi? Bu nöqtədə fəqihlər ixtilaf etmişlər. Yetkin bir kölənin "kişiliyi" — əgər azad olsaydı, ona öz nikah taleyi üzərində tam və yeganə nəzarət imkanı verəcəkdi — onun kölə statusu ilə ziddiyyət təşkil edirdi. Malik və tərəfdarları sahibinə öz kişi köləsini onun razılığı olmadan evləndirməyə icazə verirdilər; bu məsələdə kişi kölələr qadın kölələr, bakirə qızlar və yetkin olmayan oğullar kimi idilər. Köləlik, razılıq məsələsində kişini ya "qadınlaşdırır", ya da "uşaqlaşdırırdı". Formalaşma dövrü Hənəfi mətnləri kişi kölələrin razılıqları olmadan evləndirilə biləcəyini açıq şəkildə müzakirə etmir, sonrakı mətnlər isə ikiyə bölünür, hərçənd üstünlük təşkil edən rəy məcburetmənin lehinədir. Həm Hənəfi, həm də Maliki rəsmiləri hesab edirdilər ki, qadın kölədə olduğu kimi, kişi kölənin də nikahının etibarlı olması üçün sahibinin icazəsi zəruridir; əgər kişi kölə icazə almadan evlənərdisə, ağası ya nikahı poza bilər, ya da baş vermiş fakta görə onu təsdiqləyə bilərdi.<br> | |||
Şafei isə — yetkin olmayan qeyri-bakirə qızlarda olduğu kimi, hər bir hüquqi iddianın qorunmasına önəm verərək — hər iki məntəqədə fərqli mövqe tuturdu. O, ağanın kölənin nikahını fakt baş verdikdən sonra təsdiqləməsini qadağan edirdi. Lakin müqavilənin etibarlılığı üçün yalnız ağanın icazəsi deyil, həm də kölənin açıq razılığı həyati əhəmiyyət kəsb edirdi: əgər tərəflərdən biri əvvəlcədən razılıq verməmişdisə, müqavilə batil sayılırdı. Şafei üçün cinsiyyət faktoru köləliklə kəsişərək kişi kölənin iradə dairəsini müəyyən edirdi. Bir kölə kimi o, ağasının icazəsi olmadan evlənə bilməzdi, lakin bir kişi kimi evlənməyə məcbur edilə bilməzdi. Şafeiyə görə, müəyyən bir sarsılmaz "kişilik" xüsusiyyəti yetkin kişi kölənin cinsi öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu itirməsinə mane olurdu; o, kişi köləni daim məcburetməyə məruz qalan qadın kölə ilə açıq şəkildə qarşı-qarşıya qoyur.<br> | |||
Kişi kölə və azad qadından fərqli olaraq, cinsi və nikahla bağlı öz müqəddəratını təyinetmə hüququ kölə edilmiş qadın üçün heç vaxt mümkün deyildi. Sahibinin mülkiyyət hüququ ona qadınla qanuni cinsi əlaqə imkanı verirdi və əgər sahibi onu evləndirərdisə, həmin hüquq qadının ərinə keçirdi.}}Məhəmmədin adamlarının Övtas səfəri zamanı əsir götürdükləri müşrik qadınlarla cinsi əlaqədə olduqları görünsə də ({{Muslim||1456a|reference}}), fəqihlərin əksəriyyəti sonradan bunun [https://quran.az/2/221?t=1 Bəqərə surəsinin 221-ci] ayəsi ilə qadağan edildiyinə hökm vermişlər (ayə yalnız müşrik qadınlarla nikahı qadağan edir, lakin alimlər bunun kölələrlə cinsi əlaqəyə də şamil olunduğu qənaətinə gəlmişlər). Müsəlman, xristian və ya yəhudi kölələrlə cinsi əlaqə isə bu məhdudiyyətdən təsirlənməmişdir.<ref>{{Citation|url=https://www.islamweb.net/en/fatwa/272452/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201227215257/https://www.islamweb.net/en/fatwa/272452/|title=Ruling on sexual intercourse with one's polytheistic slave-woman|date=November 14, 2014|publisher=Islamweb.net}}</ref> | |||
Erkən dövr fiqh alimləri bu məhdudiyyətdən yan keçmək üçün müəyyən üsullar hazırlamışdılar; bura məcusilər (zərdüştilər) və ya müşrik olan gənc əsirlərin zorlanmasına icazə verilməsi də daxil idi:{{Quote|{{citation| last=Friedmann | first=Yohanan| title=Tolerance and Coercion in Islam: Interfaith Relations in the Muslim Tradition|publisher=Cambridge University Press|ISBN=9780511497568|pages=107-108|date=August 2009|series=Cambridge Studies in Islamic Civilization|url=https://www.cambridge.org/core/books/tolerance-and-coercion-in-islam/603974A9EFEDC7FBD00B38D0845AECAA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614220208/https://www.cambridge.org/core/books/tolerance-and-coercion-in-islam/603974A9EFEDC7FBD00B38D0845AECAA}}|Əl-Xəllalın (vəfatı h. 311 / m. 923) "Cami" əsərində yer alan bir hesabata görə, <b>İbn Hənbəl belə hesab edirdi ki:</b> | |||
<b>"Məcusilər (zərdüştilər) və bütpərəst qadınlar əsir götürülərsə, onlar İslama məcbur edilirlər; əgər qəbul etsələr, onlarla cinsi əlaqə icazəlidir</b> və onlardan xidmətçi kimi də istifadə oluna bilər. Əgər İslamı qəbul etməsələr, onlardan xidmətçi kimi istifadə olunur, lakin cinsi əlaqə üçün istifadə edilmirlər" (va idhā subhīna (sic) al-majūsiyyāt va ‘abadat al avthān ujbirna 'alā al-İslām fa-in asl ama vutiʼna ma 'stukhdimna va in lam yuslimna 'stukhdimna va lam yūtaʼna). | |||
Bu parçadakı daxili ziddiyyət aydındır: göstərilən qeyri-müəyyən məcburetmə tədbirlərinə baxmayaraq, sözügedən qadınların bəziləri dinini dəyişməkdən imtina edirdi və nəticədə sahibləri onların xidmətlərindən tam istifadə edə bilmirdilər. Əgər İslamı qəbul etməyin yeganə yolu şəhadət kəlməsini tələffüz etməkdirsə, müqavimət göstərən qadının dinini dəyişməsi mümkün olmaya bilər: kimisə şəhadəti söyləməyə məcbur etmək hər zaman mümkün deyil. <b>Həsən əl-Bəsrinin avtoritetinə əsaslanan bir rəvayətə görə, müsəlmanlar öz məqsədlərinə nail olmaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə edirdilər: onlar məcusi kölə qızı Kəbəyə tərəf çevirir, ona şəhadət gətirməyi və dəstəmaz almağı əmr edirdilər. Bundan sonra qız sahibinin evində bir heyz dövrü keçirdikdən sonra sahibi onunla cinsi əlaqədə olurdu.</b> Digərləri isə hesab edirlər ki, sahibi hər hansı cinsi əlaqədən əvvəl kölə qıza namaz qılmağı, təmizlənməyi və cinsiyyət nahiyəsini təraş etməyi öyrətməlidir. Qızın bu prosedurdakı iştirakı minimaldır və bu ifadələr dinini dəyişmə tələblərinin əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salınması kimi şərh edilə bilər ki, beləliklə qız mümkün qədər tez cinsi əlaqə üçün uyğun hala gəlsin. Erkən hədis raviləri arasında yalnız <b>çox az adam bundan daha irəli gedərək, məcusi kölə qızla ən azı zahiri bir din dəyişdirmə formasında israr etmədən cinsi əlaqəyə icazə verməyə meylli idi.</b> | |||
Şafeinin məsələyə yanaşması bir qədər fərqlidir. Əsir götürülmüş yetkin məcusi və ya bütpərəst qadınlardan bəhs edərkən, o, onları zorla dinini dəyişdirmək məsələsini qaldırmadan, İslamı qəbul etməyincə onlarla cinsi əlaqəyə icazə verilmədiyini müdafiə edir. Əgər əsir qadınlar yetkinlik yaşına çatmayıblarsa, lakin valideynlərindən ən azı biri ilə birlikdə əsir götürülüblərsə, hökm eynidir. <b>Lakin əgər qız valideynləri olmadan əsir götürülübsə və ya valideynlərindən biri İslamı qəbul edibsə, o, müsəlman hesab olunur və onu İslamı qəbul etməyə məcbur edirlər</b> (nahkumu lahā bihukm al-İslām va nujbiruhā ‘alayhi). <b>Bu baş verdikdən sonra onunla cinsi əlaqə qanunidir.</b>}} | |||
== Həmçinin bax == | == Həmçinin bax == | ||