83
edits
Aişənin yaşı: Difference between revisions
→Bədr və Uhud döyüşləri
| [pending revision] | [pending revision] |
| Line 140: | Line 140: | ||
Şeyx Həddad bu apologetik arqumentə belə cavab verir:{{Quote|<ref name="Haddad" />|Birincisi, bu qadağa yalnız döyüşçülərə aid idi. Bu, nə döyüşdə iştirak etməyən oğlanlara, nə də döyüşdə iştirak etməyən qızlara və qadınlara aid deyildi. İkincisi, Muslimin öz "Səhih" əsərində rəvayət etdiyi kimi, Aişə Bədr döyüşündə heç iştirak etməmiş, sadəcə Mədinədən ayrılan döyüşçülərlə vidalaşmışdır. Uhud günü (hicrətin 3-cü ili), o vaxtlar cəmi on iki və ya on üç yaşında olan Ənəs, on bir yaşlı Aişəni və anası Ümmü Süleymi paltarlarının ətəyini yuxarı qaldıraraq döyüşçülərə su qabları daşıyan gördüyünü xəbər verir; bu, əl-Buxari və Muslim tərəfindən rəvayət edilmişdir.}} | Şeyx Həddad bu apologetik arqumentə belə cavab verir:{{Quote|<ref name="Haddad" />|Birincisi, bu qadağa yalnız döyüşçülərə aid idi. Bu, nə döyüşdə iştirak etməyən oğlanlara, nə də döyüşdə iştirak etməyən qızlara və qadınlara aid deyildi. İkincisi, Muslimin öz "Səhih" əsərində rəvayət etdiyi kimi, Aişə Bədr döyüşündə heç iştirak etməmiş, sadəcə Mədinədən ayrılan döyüşçülərlə vidalaşmışdır. Uhud günü (hicrətin 3-cü ili), o vaxtlar cəmi on iki və ya on üç yaşında olan Ənəs, on bir yaşlı Aişəni və anası Ümmü Süleymi paltarlarının ətəyini yuxarı qaldıraraq döyüşçülərə su qabları daşıyan gördüyünü xəbər verir; bu, əl-Buxari və Muslim tərəfindən rəvayət edilmişdir.}} | ||
== | |||
=== Əsmanın yaşı === | |||
İbn Əbi əz-Zinaddan rəvayət edilən və əz-Zəhəbi də daxil olmaqla bəzi orta əsr alimlərinin əsərlərində qeyd olunan bir daif (zəif) hədisdə bildirilir ki, Aişənin böyük bacısı Əsma ondan on yaş böyük olub.<ref>al-Dhahabi. "Siyar a`lam al-nubala'". IslamWeb. Retrieved 3 September 2018. <q>قال عبد الرحمن بن أبي الزناد : كانت أسماء أكبر من عائشة بعشر" (Əbdürrəhman ibn Əbi əz-Zinad demişdir: Əsma Aişədən on yaş böyük idi.)</q></ref> Bu məlumat, istehzalı şəkildə yenə Hişama istinad edilən və Əsmanın hicrətin 73-cü ilində vəfat edərkən 100 yaşında olması haqqındakı ehtimal olunmayan məlumatla birləşdirilmişdir. Bu hesablamaya əsasən, Aişənin nikahın tamamlandığı (cinsi əlaqə) vaxt (hicrətin 1-ci və ya 2-ci ili) onun on səkkiz və ya on doqquz yaşında olduğu qənaətinə gəlinir (Hicri 1 və ya 2-ci il - (73 - 100) - 10). | |||
Şeyx Həddad və IslamQA veb-saytı, hər ikisi bir-birindən asılı olmayaraq, bu yanaşmanı tənqid edirlər; onlar bunun əksər alimlər tərəfindən zəif hesab edilən tək bir raviyə söykəndiyini bildirir və qeyd edirlər ki, həmin ravidən gələn daha etibarlı bir zəncirə malik hədis bacılar arasındakı yaş fərqi üçün daha geniş bir diapazon verir.<ref name="Haddad" /><ref>Fatwa 124483 - [https://islamqa.info/en/answers/124483/ IslamQA.info]</ref> Hər ikisi həmçinin qeyd edir ki, əz-Zəhəbi də Əsmanın Aişədən "on və ya daha çox" yaş böyük olduğu barədə daha qeyri-müəyyən rəy vermişdir. | |||
=== Təbərinin Əbu Bəkrin övladları və həyat yoldaşları haqqındakı hesabatı (məlumatı) === | |||
Bu iddia, Aişənin İslamdan əvvəlki dövrdə doğulduğunu və buna görə də 14 yaşından kiçik ola bilməyəcəyini əsaslandırmaq üçün ət-Təbərinin "Tarix" (Tarixül-Üməm vəl-Müluk) əsərini yanlış şərh edir.<ref>Onun [yəni Əbu Bəkrin] hər dörd övladı — adlarını artıq qeyd etdiyimiz iki həyat yoldaşından — İslamdan əvvəlki dövrdə (Cahiliyyə dövründə) doğulmuşdular. "Tarixül-Üməm vəl-Müluk", ət-Təbəri, 4-cü cild, səh. 50, ərəbcə, Darül-Fikr, Beyrut, 1979.</ref> | |||
Birincisi, ət-Təbərinin öz qeydləri ən azı beş dəfə Aişənin evlilik zamanı təxminən 6-7 yaşında olduğunu və evliliyin 3 il sonra gerçəkləşdiyini xəbər verir.<ref>Mən gətiriləndə Allahın Rəsulu evimizdəki bir taxtın üzərində oturmuşdu. [Anam] məni onun qucağında oturtdu... Sonra kişilər və qadınlar ayağa qalxıb getdilər. Doqquz yaşım olanda Allahın Rəsulu mənimlə öz evimdə evliliyini tamamladı (cinsi əlaqədə oldu). Mənim üçün (vəlimə olaraq) nə bir dəvə, nə də bir qoyun kəsildi. [[The History of al-Tabari|Al-Tabari,]] [[The History of al-Tabari#Volume IX: The Last Years of the Prophet|Vol. 9, p. 131]]</ref><ref>Allahın Rəsulu Aişəni iki dəfə gördü — [birinci dəfə] ona onun həyat yoldaşı olduğu deyiləndə (o vaxt onun altı yaşı var idi), daha sonra isə Mədinəyə gəldikdən sonra onunla evliliyini tamalayanda (cinsi əlaqədə olanda), həmin vaxt onun doqquz yaşı var idi.. [[The History of al-Tabari|Al-Tabari,]] [[The History of al-Tabari#Volume IX: The Last Years of the Prophet|Vol. 9, p. 131]]</ref><ref>[Peyğəmbər] onunla Hicrətdən üç il əvvəl, onun yeddi yaşı olanda evləndi və Şəvval ayında Mədinəyə hicrət etdikdən sonra, o, doqquz yaşında ikən evliliyini tamamladı (cinsi əlaqədə oldu). O [Peyğəmbər] vəfat edəndə Aişənin on səkkiz yaşı var idi.. [[The History of al-Tabari|Al-Tabari,]] [[The History of al-Tabari#Volume IX: The Last Years of the Prophet|Vol. 9, p. 131]]</ref><ref>Peyğəmbər Aişə ilə peyğəmbərliyin [başlanğıcından] onuncu ilində, Hicrətdən üç il əvvəl, Şəvval ayında evləndi. Evliliyi isə Hicrətdən səkkiz ay sonra, yenə Şəvval ayında gerçəkləşdirdi. Onunla evliliyi tamaladığı (cinsi əlaqədə olduğu) gün Aişənin doqquz yaşı var idi. [[The History of al-Tabari|Al-Tabari,]] [[The History of al-Tabari#Volume XXXIX: Biographies of the Prophet.27s Companions and Their Successors|Vol. 39, pp. 171-173]]</ref><ref>Mələk mənim surətimi (şəklimi) aşağı gətirdi; Allahın Rəsulu mənimlə yeddi yaşım olanda evləndi; doqquz yaşım olanda cinsi əlaqə oldu (nikah tamamlandı); o, mənimlə bakirə olduğum halda evləndi və məndən əvvəl başqa heç bir kişi mənimlə bərabər olmamış [[The History of al-Tabari|Al-Tabari,]] [[The History of al-Tabari#Volume VII: The Foundation of the Community|Vol. 7, p. 7]]</ref> | |||
Bundan əlavə, Şeyx Cibril Həddad qeyd olunan ilkin keçidin yanlış şərh edildiyini bildirərək deyir: "Ət-Təbəri heç yerdə 'Əbu Bəkrin dörd övladının hamısının Cahiliyyə dövründə doğulduğunu' xəbər vermir; o, sadəcə Əbu Bəkrin hər iki ana ilə — Quteylə bint Səd və ona cəmi dörd övlad (hərəsinə iki uşaq) doğan Ümmü Ruman ilə — Cahiliyyə dövründə evləndiyini qeyd edir ki, Aişə də Ümmü Rumanın qızıdır."<ref name="Haddad" /> Müvafiq keçidin müxtəlif tərcümələri mövcuddur.<ref>Al-Tabari's words with translation: | |||
تَزَوَجَ أَبُو بَكْرٍ فِي الجَاهِلِيَةِ قُتَيْلَةَ ... فَوَلَدَتْ لَهُ عَبْدَاللهِ وأَسْمَاء، وتَزَوَجَ أَيْضًا فِي الجَاهِلِيَةِ أُمَ رُومَانٍ ... فَوَلَدَتْ لَهُ عَبْدَالرَحْمَنِ وعَائِشَةض، فَكُلُ هَؤُلاءِ الأَرْبَعَةِ مِن أَوْلَادِهِ وُلِدُوا مِنْ زَوْجَتِيْهِ اللّتَيْن سَمَيْنَاهُمَا فِي الجَاهِلِيَة. Cahiliyyə dövründə Əbu Bəkr Quteylə ilə evləndi... o, Abdullanı və Əsmanı dünyaya gətirdi. O, həmçinin Cahiliyyə dövründə Ümmü Rumanla da evləndi... o da Əbdürrəhmanı və Aişəni dünyaya gətirdi. Beləliklə, onun hər dörd övladı Cahiliyyə dövründə adlarını çəkdiyimiz bu iki həyat yoldaşından doğulmuşdular. | |||
Təbəri, "Tarixül-Üməm vəl-Müluk", 2-ci cild, səh. 351. | |||
See similar translations [https://www.islamiqate.com/3188/what-are-the-arguments-aisha-was-years-when-married- here] and [https://islamistruth.wordpress.com/wp-content/uploads/2010/09/the-age-of-aishah_s-marriage-between-historians-and-hadith-scholars.pdf here]</ref> | |||
== İstinaflar == | |||
<references /> | |||