İslam hüququnda zorlanma: Difference between revisions

İslam hüququnda zorlanma (view source)

Revision as of 11:12, 15 March 2026

8,629 bytes added , 15 March

→‎Quran 4:24 - Hətta evli olsalar belə, kölə qadınlarla evlənməyə icazə

(View all pending changes)

[unchecked revision]

Qorqud

119

edits

@@ Line 50: / Line 50: @@
 === Quran 4:24 - Hətta evli olsalar belə, kölə qadınlarla evlənməyə icazə ===
 [https://quran.az/4 Quran 4:22-25], mömin kişilərin evlənməsi qadağan olunan qadınların (məsələn, bacıları və ya bacı/qardaş qızları) siyahısının verildiyi bir hissədir. 24-cü ayədə qeyd olunur ki, "sahib olduğunuz cariyələr" (yəni qullar və ya əsirlər) istisna olmaqla, evli qadınlar da qadağandır.{{Quote|{{Quran-range|4|23|24}}|Analarınız, qızlarınız, bacılarınız, bibiləriniz, xalalarınız, qardaşınızın qızları, bacınızın qızları, sizi əmizdirən analarınız, süd bacılarınız, arvadlarınızın anaları və cinsi əlaqədə olduğunuz arvadlarınızdan olub sizin evinizdəki ögey qızlarınızla evlənmək sizə haram edilmişdir. Əgər onlarla (ögey qızlarınızın anaları ilə) cinsi əlaqədə olmamısınızsa, (qızları ilə evlənmək) sizin üçün günah deyildir. Öz belinizdən gələn oğullarınızın arvadları və iki bacını birlikdə almaq da (sizə haram edilmişdir). Ancaq keçmişdə baş vermiş (bu cür işlər) istisnadır. Şübhəsiz ki, Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir. (Yuxarıdakı ayədə, cinsi əlaqədə olmadığınız arvadlarınızın qızları ilə evlənə bilərsiniz deyə buyurulmuşdur. Burada qəsd olunan məna odur ki, həmin arvadları boşadıqdan sonra onların qızları ilə evlənməkdə hər hansı bir qəbahət yoxdur. Yoxsa həm anası, həm də qızı ilə eyni vaxtda nikahlanmaq caiz deyildir. Bundan əlavə, ayədə digər qohumlarla evliliyə icazə verilsə də hədislərdə qohum olmayanlarla evlənmək tövsiyə olunmuşdur.) <b>(Müharibədə əsir alaraq) sahib olduğunuz cariyələr istisna olmaqla, ərli qadınlar da,</b> Allahın yazısı (əmri) olaraq sizə (haram edilmişdir). Onlardan başqalarını isə namuslu olmaq və zina etməmək şərtilə mallarınızla (mehrini verib) istəməyiniz sizə halal edildi. Onlardan faydalanmağınız əvəzində vacib olan mehrlərini verin! (Mehr) müəyyən edildikdən sonra razılaşmanızda sizə günah yoxdur. Həqiqətən, Allah biləndir, hikmət sahibidir.}}Bu ayə, mehrləri ödənildiyi təqdirdə, möminlərə "sahib olduğunuz cariyələr (kölələr) istisna olmaqla" (zatən əri olan qul qadınlara) evlənməyə icazə verir. Əvvəlki bölmədə qeyd olunan digər ayələr isə göstərir ki, qul sahiblərinin öz qulları ilə cinsi əlaqədə olmaq üçün onlarla evlənmələrinə belə ehtiyac yox idi (Həmçinin aşağıdakı "Ümumi apologetik iddia: Azadlıq və evlilik universal tələb kimi" bölməsinə baxın).
+Növbəti ayə, azad mömin qadınla evlənməyə imkanı çatmayan hər bir möminə, bunun əvəzinə "əllərinizin altında olan mömin (cavan, iffətli) cariyələrdən (kənizlərdən) alsınlar" biri ilə evlənməsini buyurur. Bu, başqasına məxsus olan mömin bir qul qızla evlənmək kimi başa düşülürdü (bu, məntiqlidir, çünki burada cəm şəklində "əllərinizin altında olan" ifadəsinə keçid edilir və tərif etibarilə bir qul sahibi azad qadınla evlənə bilməyəcək qədər yoxsul sayılmazdı).{{Quote|{{Quran|4|25}}|İçinizdən azad mömin qadınlarla evlənməyə maddi imkanı olmayanlar <b>sahib olduğunuz (əllərinizin altında olan) mömin (cavan, iffətli) cariyələrdən (kənizlərdən) alsınlar</b>. Allah sizin imanınızı (əqidənizi) daha yaxşı bilir. Hamınız bir-birinizdənsiniz. (Azad kişi və qul, azad qadın və cariyə hamısı Adəm nəslindəndir. Onlar hamısı Allah bəndələri olduqları üçün yaradılış etiqad baxımından aralarında vəhdət, birlik mövcuddur. Buna görə də cariyələrə həqarətlə baxmayın). İffətini qoruyub saxlayan, zinakarlıq etməyən və aşnası olmayan cariyələrlə sahiblərindən icazə alıb evlənin və onların mehrlərini qəbul olunmuş qaydada verin! Əgər onlar (ərə getdikdən sonra) zina edərlərsə, cəzaları azad qadınlara verilən əzabın yarısı qədərdir. Bu (kənizlərlə evlənmək), (ehtiras, şəhvət üzündən) zina etməkdən qorxanlarınız üçündür. Əgər səbr edərsinizsə, sizin üçün daha yaxşı olar. Həqiqətən, Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!}}Ayədə qeyd olunur ki, (evlənmək üçün) qızın ailəsindən (sahiblərindən) icazə alınmalıdır, lakin Quranın başqa yerlərində sahibinə onunla cinsi əlaqədə olmaq hüququnun verildiyi nəzərə alınarsa, bu razılığın məcburiyyətdən kənar bir seçim olması qaçınılmaz idi. Ola bilsin ki, belə bir düzənləmənin potensial məcburi xarakterini nəzərə alaraq, eyni ayə evlilik zamanı müəyyən davranışlara görə (ənənəvi olaraq zina kimi şərh olunur) qadına veriləcək cəzanı yarıya qədər azaldır.
+Müslim və Əbu Davudun kolleksiyalarındakı səhih hədislər əvvəlki ayə ([https://quran.az/4/24?t=2 Quran 4:24]) ilə verilən icazənin ənənəvi arxa fonunu izah edir: Məhəmmədin bəzi döyüşçüləri, müşriklərin (Allaha şərik qoşanların) məğlub edilmiş kişiləri ilə artıq evli olan əsir qadınlarla cinsi əlaqədə olmaqda tərəddüd edirdilər.{{Quote|{{Abu Dawud||2155|darussalam}}|Əbu Səid əl-Xudri demişdir: “Allahın Elçisi (ﷺ) Hüneyn döyüşü münasibətilə Övtasa hərbi səfər göndərdi. Onlar düşmənlə qarşılaşıb döyüşdülər. Onlara qalib gəlib əsir götürdülər. <b>Allahın Elçisinin (ﷺ) bəzi səhabələri müşrik ərləri olduğu üçün əsir qadınlarla əlaqədə olmaqda tərəddüd edirdilər.</b> Beləliklə, uca Allah: ‘Sağ əllərinizin sahib olduqları (əsirlər) istisna olmaqla, evli qadınlar da sizə (haramdır)’ Quran ayəsini nazil etdi. Bu o deməkdir ki, gözləmə müddətləri (iddə) bitdikdən sonra onlarla əlaqə onlara halaldır”.}}Səhih Müslümdəki hədis bu mövzuya həsr olunmuş bir fəsildə yer alır; fəsil belə adlanır: "Fəsil: Əsir götürülən qadının hamilə olmadığı müəyyənləşdikdən sonra onunla cinsi əlaqədə olmaq icazəlidir və '''əgər onun əri varsa, əsir düşdüyü zaman nikahı ləğv edilmiş sayılır'''".<ref>{{Citation|chapter=(9) Fəsil: Əsir götürülən qadının hamilə olmadığı müəyyənləşdikdən sonra onunla cinsi əlaqədə olmaq icazəlidir və əgər onun əri varsa, əsir düşdüyü zaman nikahı ləğv edilmiş sayılır.|title=Sahih Muslim (Book of Suckling)|url=https://sunnah.com/muslim/17}} onun ehtiva etdiyi üç hədisə baxın: {{Muslim||1456a|reference}}, {{Muslim||1456b|reference}}, və {{Muslim||1456d|reference}}</ref>{{Quote|{{Muslim||1456a|reference}}|Əbu Səid əl-Xudri (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir ki, Hüneyn döyüşü zamanı Allahın Elçisi (ﷺ) Övtasa bir ordu göndərdi, düşmənlə qarşılaşdı və onlarla döyüşdü. Onlara qalib gəlib əsirlər götürdükdən sonra, Allahın Elçisinin (sallallahu aleyhi və səlləm) səhabələri ərlərinin müşrik olması səbəbindən əsir qadınlarla cinsi əlaqədə olmaqdan çəkinirmiş kimi göründülər. Bundan sonra Uca Allah bununla bağlı belə nazil etdi:
+<b>"Və sağ əllərinizin sahib olduqları istisna olmaqla, artıq evli olan qadınlar da (sizə haramdır) (4:24)"</b> (yəni, onların iddə [gözləmə] müddəti başa çatdıqda onlar üçün halal idilər).}}Bütün Quran müfəssirlərinin ən görkəmlisi olan İbn Kəsir 4:24-cü ayə ilə bağlı bunları demişdir:{{Quote|1=[https://tafsir.app/ibn-katheer/4/24 Tafsir Ibn Kathir 4:24]|2=Bu ayə o deməkdir ki, 'həmçinin [sizə qadağandır] – sağ əllərinizin sahib olduqları istisna olmaqla, artıq evli olan qadınlar'. Sizə artıq evli olan qadınlarla evlənmək qadağan edilmişdir; yalnız sağ əllərinizin sahib olduqları, yəni müharibə yolu ilə əldə etdikləriniz istisnadır. Çünki hamilə olmadıqlarından əmin olduqdan sonra [yəni "iddə" gözləmə müddəti tamamlandıqda] belə qadınlar sizə halaldır. İmam Əhməd qeyd etmişdir ki, Əbu Səid əl-Xudri belə demişdir: “Biz Övtas bölgəsindən artıq evli olan bəzi qadınları əsir götürdük və ərləri olduğu üçün onlarla cinsi əlaqədə olmağı xoşlamadıq. Beləliklə, bu barədə Peyğəmbərdən soruşduq və bu ayə nazil oldu: ‘Həmçinin (qadağan olanlar) – sağ əllərinizin sahib olduqları istisna olmaqla, evli qadınlardır’. Müvafiq olaraq, biz bu qadınlarla cinsi əlaqədə olduq. [hərfi mənada: ‘bu ayələrin nəticəsində onların (kafirlərin) arvadları bizə halal oldu’]”. Bu, ət-Tirmizi, ən-Nəsai, İbn Cərir və Müslimin öz “Səhih”ində topladığı mətndir.}}Eynilə, Təfsir əl-Cəlaleyn (hər ikisi nüfuzlu alim sayılan iki Cəlal – Cəlaləddin əl-Məhəlli və Cəlaləddin əs-Süyuti tərəfindən hazırlanmış Quran təfsiri) əsərində deyilir:{{Quote|1=[https://tafsir.app/jalalayn/4/24 Tafsir al-Jalalayn 4:24]|2=Və həmçinin, ərli qadınlar da – istər azad müsəlman qadınlar olsun, istərsə də başqaları – ərlərindən ayrılmadıqca onlarla evlənmək sizə qadağandır; əsir götürülmüş [qul] qızlar – sağ əllərinizin sahib olduqları istisnadır. Düşmən düşərgəsində ərləri olsa belə, hamilə olmadıqları müəyyənləşdikdən [bir heyz dövrü tamamlandıqdan] sonra onlarla cinsi əlaqədə ola bilərsiniz; bu, Allahın sizin üçün müəyyən etdiyi hökmüdür.}}İbn əl-Münzir (v. 930), Sünni fiqhinə dair məşhur ensiklopediyasında hüquqi konsensusu (icmanı) belə xülasə etmişdir: əri olmadan əsir götürülən qadının nikahı avtomatik olaraq ləğv edilmiş sayılır (o, daha sonra arvad və ərin birlikdə əsir götürüldüyü hallar barədə fərqli rəyləri qeyd edir).{{Quote|Ibn al Mundhir, ''Al-Awsat min al-Sunan wa al-Ijma' wa al-Ikhtilaf'', 11/292<ref>[https://shamela.ws/book/1568/5623# Al-Awsat min al-Sunan wa al-Ijma' wa al-Ikhtilaf, 11/292]</ref>|All those from the people of knowledge whom we remember, have unanimously agreed that if a woman from the captives falls into the possession of a man, and she has a husband residing in the land of war, then the marriage to her husband is dissolved, and it becomes permissible for her owner to have intercourse with her after the waiting period.}}İslam hüququna görə, əgər bir qul qadın əsir düşdükdən sonra evlənirdisə, sahibinin onunla cinsi əlaqədə olmaq hüququ yox idi. Bəzi erkən dövr müsəlman alimləri hesab edirdilər ki, qullar arasında və ya qulla azad bir şəxs arasında baş tutan qul nikahları, mülkiyyət hüququ başqasına keçdikdə avtomatik olaraq pozulur; çünki yeni sahib həm də cinsi əlaqə hüququnu satın alırdı, lakin iki kişinin eyni qadın üzərində qanuni əlaqə hüququ ola bilməzdi. Daha sonra isə belə bir konsensus (icma) formalaşdı ki, mülkiyyət hüququ başqasına keçdikdə belə, nikah və qanuni cinsi əlaqə hüququ – ərin azad və ya qul olmasından asılı olmayaraq – yalnız qul qadınla onun əri arasında qalır.<ref>Kecia Ali, "Marriage and Slavery in Early Islam", Massachussets: Harvard University Press, 2010, pp. 154-159</ref>
 == İstinadlar ==