85
edits
Aişənin yaşı: Difference between revisions
no edit summary
| [pending revision] | [pending revision] |
No edit summary |
|||
| Line 117: | Line 117: | ||
İlkin etiraz budur ki, İslam hədis standartlarına görə səhih (etibarlı) sayılsa da, Aişənin evlilik yaşına dair hədislərin ötürülməsi bir ravidən — Hişam b. Urvədən (o da atası Urvə b. əz-Zübeyrdən, yəni Aişənin bacısı oğlundan) keçir; o, bu hədisi Mədinədə deyil, yalnız İraqa köçdükdən sonra rəvayət edib; İbn Xiraşın (vəfatı miladi 896) dediyinə görə, İmam Malik (Mədinədə) Hişamın İraqda rəvayət etdiyi (dəqiqləşdirilməmiş) hədislərə görə ona qəzəbli olub; Yəqub b. Şeybənin (vəfatı 875, əz-Zəhəbinin istinadına görə) bildirdiyinə görə, Hişam oraya köçdükdən sonra atasından rəvayət edərkən vasitəçi raviləri qeyd etməməklə (tədlis) etibarsızlaşıb; əl-Həsən b. əl-Qəttanın (vəfatı 1231) iddiasına görə, o, qocalıqda zehni qarışıqlıq yaşayıb; yaxud da əz-Zəhəbinin dediyinə görə (hansı ki, əl-Qəttanın zehni qarışıqlıq iddiasını rədd edir), qocalıqda onun yaddaşı zəifləyib.<ref>Bax: Dr. Little-nin dissertasiyası, səh. 7-8; həmçinin İbn Xiraş və əz-Zəhəbidən gətirilən sitatlar üçün səh. 435, 450-51.</ref> | İlkin etiraz budur ki, İslam hədis standartlarına görə səhih (etibarlı) sayılsa da, Aişənin evlilik yaşına dair hədislərin ötürülməsi bir ravidən — Hişam b. Urvədən (o da atası Urvə b. əz-Zübeyrdən, yəni Aişənin bacısı oğlundan) keçir; o, bu hədisi Mədinədə deyil, yalnız İraqa köçdükdən sonra rəvayət edib; İbn Xiraşın (vəfatı miladi 896) dediyinə görə, İmam Malik (Mədinədə) Hişamın İraqda rəvayət etdiyi (dəqiqləşdirilməmiş) hədislərə görə ona qəzəbli olub; Yəqub b. Şeybənin (vəfatı 875, əz-Zəhəbinin istinadına görə) bildirdiyinə görə, Hişam oraya köçdükdən sonra atasından rəvayət edərkən vasitəçi raviləri qeyd etməməklə (tədlis) etibarsızlaşıb; əl-Həsən b. əl-Qəttanın (vəfatı 1231) iddiasına görə, o, qocalıqda zehni qarışıqlıq yaşayıb; yaxud da əz-Zəhəbinin dediyinə görə (hansı ki, əl-Qəttanın zehni qarışıqlıq iddiasını rədd edir), qocalıqda onun yaddaşı zəifləyib.<ref>Bax: Dr. Little-nin dissertasiyası, səh. 7-8; həmçinin İbn Xiraş və əz-Zəhəbidən gətirilən sitatlar üçün səh. 435, 450-51.</ref> | ||
Ənənəvi İslam nöqteyi-nəzərindən, Aişənin evlilik yaşına dair bu hədislərin rəvayət zəncirlərinin (isnadlarının) bir çoxunda<ref>[[Qur'an, Hadith and Scholars:Aisha#Aisha.27s Age at Consummation and Marriage|Quran, Hadith, and Scholars on Aisha's Age at Consummation and Marriage]]</ref> Hişam iştirak etmir (məsələn, Səhih Müslim 1422c<ref>Aişə (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) onunla yeddi yaşı olanda evlənmiş, doqquz yaşı olanda isə o, bir gəlin kimi onun evinə aparılmışdır və (həmin vaxt) oyuncaqları onun yanında idi; Allahın Rəsulu (Peyğəmbər) vəfat edəndə isə onun on səkkiz yaşı var idi. | |||
{{Muslim||1422c|reference}}</ref>). Bu digər rəvayət zəncirlərindən bəzilərinin təfərrüatlarını "IslamQA" saytındakı məqalənin birinci hissəsində tapmaq olar. | |||
Şeyx Həddad, bu rəvayətlərin əksəriyyətinin yalnız Hişam tərəfindən nəql edilməsi ilə bağlı etiraza belə cavab vermişdir: "Bunu birbaşa Aişədən rəvayət edən on birdən çox Tabein nümayəndəsini (nüfuzlu şəxsi) yoxlayın; hələ eyni xəbəri rəvayət edən digər böyük Səhabələri və ya Aişədən başqasından rəvayət edən digər böyük Tabeinləri saymıram."<ref name="Haddad" /> | |||
Eynilə, bu məlumatın mədinəlilər tərəfindən rəvayət edilməməsi ilə bağlı etiraza gəlincə, Şeyx Həddad belə cavab vermişdir:{{Quote|<ref name="The 500" />|əz-Zühri də bunu Urvədən, o da Aişədən rəvayət edir; hər ikisi böyük Mədinəli alim olan Abdullah ibn Zəkvan da eyni şəkildə rəvayət edir. Həmçinin, "Müsnəd"də və İbn Sədin "Təbaqat"ında bunu ondan (Aişədən) nəql edən Tabein Yəhya əl-Ləxmi də belədir. Mədinənin yeddi imamından biri olan İmam əl-Qasım ibn Məhəmməddən, o da Aişədən rəvayət edən Əbu İshaq Səd ibn İbrahim də həmçinin. Bu hadisəyə dair bütün rəvayətlər nəql edilmişdir. Yuxarıda qeyd olunan dörd Mədinəli Tabein ravisinə əlavə olaraq, Xorasandan Süfyan ibn Üyeynə və Fələstinin Təbəriyyə şəhərindən Abdullah ibn Məhəmməd ibn Yəhya da bunu rəvayət edirlər.}} | |||
== İstinadlar == | == İstinadlar == | ||