119
edits
İslam hüququnda zorlanma: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
→İslam hüququnda zorlamaya görə cəzalar və onun müasir kontekstlərdə tətbiqi
| [unchecked revision] | [unchecked revision] |
| Line 17: | Line 17: | ||
İslam hüququnun formalaşma dövrünün sonuna qədər belə bir konsensus (icma) yaranmışdı ki, zorlama ''Zina''nın (qeyri-qanuni cinsi əlaqə) bir növü kimi təsnif edilməlidir; bu halda məcbur edilən qadın cəzadan azad edilir, zorlayan kişi isə ''hədd'' cəzası ilə cəzalandırılır.<ref name="HinaAzam">Hina Azam [http://www.jstor.org/stable/23645194 RAPE AS A VARIANT OF FORNICATION (ZINĀ) IN ISLAMIC LAW: AN EXAMINATION OF THE EARLY LEGAL REPORTS], Journal of Law and Religion, vol. 28, no. 2, 2012, pp. 441–66</ref> Bu cəza — eynilə adi zinada olduğu kimi — (əgər evlidirsə) daşqalaq edilərək öldürülmə, (əgər subaydırsa) şallaqlanmadır. Zorlayan şəxsi cəzalandırmaq üçün dörd etibarlı müsəlman kişi şahid (''beyyinə'') və ya təqsirkarın etirafı tələb olunur.<ref name="Al Hakam 2022">{{cite web | title=Rape in Islamic law: Establishing the crime and upholding the rights of the innocent | website=Al Hakam | date=23 January 2022 | url=https://www.alhakam.org/rape-in-islam/ | access-date=2 January 2023}}</ref><ref>{{Cite book|first=R. |last= Peters | year= 2012 | title=Encyclopaedia of Islam | edition= 2nd|publisher=Brill |editor=P. Bearman |editor2=Th. Bianquis |editor3=C.E. Bosworth |editor4=E. van Donzel |editor5=W.P. Heinrichs|chapter=Zinā or Zināʾ}}</ref> Hüquqşünaslar zorlama qurbanı üçün heç bir cəzanın olmadığı barədə həmfikir idilər. Əgər ortada ad çəkilən bir təqsirkar yoxdursa, qadının zorlandığına dair sözü qəbul edilir. Əgər o, konkret bir şəxsin adını çəkərək onu zorlamada ittiham edərsə, lakin bu iddianı sübut edə bilməzsə, Maliki məzhəbi qadının böhtan (''qəzf'') atdığına görə 80 şallaqdan ibarət hədd cəzasına məruz qalacağını qəbul edirdi; lakin iddianı dəstəkləyən bəzi dolayı sübutlar olarsa, hakim onu bu cəzadan azad edə bilərdi. Maliki hüquqşünasları hətta hesab edirdilər ki, subay bir qadın hamilə qalarsa, zorlandığını desə belə, zina üçün nəzərdə tutulan hədd cəzası ilə cəzalandırılmalıdır; ancaq onun fiziki vəziyyətində məcburiyyət əlamətləri olarsa və ya bir şahid onun kömək üçün qışqırdığını eşidibsə, o, cəzadan azad edilirdi. Bunun əksinə olaraq, Hənəfi məzhəbi üçün qadının sadəcə zorlandığını deməsi cəzadan yayınmaq üçün kifayət idi. Hənəfilər, hər hansı bir şübhə olduqda hədd cəzalarının tətbiq edilməməsi prinsipinə əsaslanaraq bildirirdilər ki, subay qadının hamilə qalması zinanın sübutu deyil.<ref>Position paper by Karamah (Muslim Women Lawyers for Human Rights) [https://karamah.org/zina-rape-and-islamic-law-an-islamic-legal-analysis-of-the-rape-laws-in-pakistan/ Zina, Rape, and Islamic Law: An Islamic Legal Analysis of the Rape Laws in Pakistan](2011)</ref><ref>İmam Malikin rəyi ilə bağlı buradakı iki hədisdən ikincisinə baxın:{{Muwatta|41||16}}</ref> | İslam hüququnun formalaşma dövrünün sonuna qədər belə bir konsensus (icma) yaranmışdı ki, zorlama ''Zina''nın (qeyri-qanuni cinsi əlaqə) bir növü kimi təsnif edilməlidir; bu halda məcbur edilən qadın cəzadan azad edilir, zorlayan kişi isə ''hədd'' cəzası ilə cəzalandırılır.<ref name="HinaAzam">Hina Azam [http://www.jstor.org/stable/23645194 RAPE AS A VARIANT OF FORNICATION (ZINĀ) IN ISLAMIC LAW: AN EXAMINATION OF THE EARLY LEGAL REPORTS], Journal of Law and Religion, vol. 28, no. 2, 2012, pp. 441–66</ref> Bu cəza — eynilə adi zinada olduğu kimi — (əgər evlidirsə) daşqalaq edilərək öldürülmə, (əgər subaydırsa) şallaqlanmadır. Zorlayan şəxsi cəzalandırmaq üçün dörd etibarlı müsəlman kişi şahid (''beyyinə'') və ya təqsirkarın etirafı tələb olunur.<ref name="Al Hakam 2022">{{cite web | title=Rape in Islamic law: Establishing the crime and upholding the rights of the innocent | website=Al Hakam | date=23 January 2022 | url=https://www.alhakam.org/rape-in-islam/ | access-date=2 January 2023}}</ref><ref>{{Cite book|first=R. |last= Peters | year= 2012 | title=Encyclopaedia of Islam | edition= 2nd|publisher=Brill |editor=P. Bearman |editor2=Th. Bianquis |editor3=C.E. Bosworth |editor4=E. van Donzel |editor5=W.P. Heinrichs|chapter=Zinā or Zināʾ}}</ref> Hüquqşünaslar zorlama qurbanı üçün heç bir cəzanın olmadığı barədə həmfikir idilər. Əgər ortada ad çəkilən bir təqsirkar yoxdursa, qadının zorlandığına dair sözü qəbul edilir. Əgər o, konkret bir şəxsin adını çəkərək onu zorlamada ittiham edərsə, lakin bu iddianı sübut edə bilməzsə, Maliki məzhəbi qadının böhtan (''qəzf'') atdığına görə 80 şallaqdan ibarət hədd cəzasına məruz qalacağını qəbul edirdi; lakin iddianı dəstəkləyən bəzi dolayı sübutlar olarsa, hakim onu bu cəzadan azad edə bilərdi. Maliki hüquqşünasları hətta hesab edirdilər ki, subay bir qadın hamilə qalarsa, zorlandığını desə belə, zina üçün nəzərdə tutulan hədd cəzası ilə cəzalandırılmalıdır; ancaq onun fiziki vəziyyətində məcburiyyət əlamətləri olarsa və ya bir şahid onun kömək üçün qışqırdığını eşidibsə, o, cəzadan azad edilirdi. Bunun əksinə olaraq, Hənəfi məzhəbi üçün qadının sadəcə zorlandığını deməsi cəzadan yayınmaq üçün kifayət idi. Hənəfilər, hər hansı bir şübhə olduqda hədd cəzalarının tətbiq edilməməsi prinsipinə əsaslanaraq bildirirdilər ki, subay qadının hamilə qalması zinanın sübutu deyil.<ref>Position paper by Karamah (Muslim Women Lawyers for Human Rights) [https://karamah.org/zina-rape-and-islamic-law-an-islamic-legal-analysis-of-the-rape-laws-in-pakistan/ Zina, Rape, and Islamic Law: An Islamic Legal Analysis of the Rape Laws in Pakistan](2011)</ref><ref>İmam Malikin rəyi ilə bağlı buradakı iki hədisdən ikincisinə baxın:{{Muwatta|41||16}}</ref> | ||
Hüquqşünaslar zorlayan şəxsin qurbana kompensasiya olaraq eyni zamanda mehr (başlıq pulu) ödəyib-ödəməməsi barədə ixtilafdadırlar. Bəzi müasir hüquqşünasların mübahisəli mövqeyi ondan ibarətdir ki, zorlayanlara qarşı [https://quran.az/5/33 Quranın 5:33]-cü ayəsində təsvir olunan qanunsuzlar üçün nəzərdə tutulmuş hədd cəzası (''Hirabə həddi'') tətbiq edilməlidir. Digərləri isə deyirlər ki, zorlama hakim tərəfindən ''Təzir'' (hakimin ixtiyarında olan) cəzası tətbiq edilən bir hüquq pozuntusu kimi qiymətləndirilə bilər (məsələn, Pakistanda olduğu kimi). Bu yanaşmalar, zorlayan şəxsin etirafı olmadıqda, ona qarşı zina hədd cəzasını tətbiq etmək üçün tələb olunan dörd şahidlik qeyri-praktik sübut tələbindən yayınmağa imkan verir. Yeri gəlmişkən, zina üçün dörd şahid tələbi, görünür, [[Aişənin yaşı|Aişə]] zina ilə ittiham olunduqda Məhəmməd tərəfindən tətbiq edilmişdir.<ref> | Hüquqşünaslar zorlayan şəxsin qurbana kompensasiya olaraq eyni zamanda mehr (başlıq pulu) ödəyib-ödəməməsi barədə ixtilafdadırlar. Bəzi müasir hüquqşünasların mübahisəli mövqeyi ondan ibarətdir ki, zorlayanlara qarşı [https://quran.az/5/33 Quranın 5:33]-cü ayəsində təsvir olunan qanunsuzlar üçün nəzərdə tutulmuş hədd cəzası (''Hirabə həddi'') tətbiq edilməlidir. Digərləri isə deyirlər ki, zorlama hakim tərəfindən ''Təzir'' (hakimin ixtiyarında olan) cəzası tətbiq edilən bir hüquq pozuntusu kimi qiymətləndirilə bilər (məsələn, Pakistanda olduğu kimi). Bu yanaşmalar, zorlayan şəxsin etirafı olmadıqda, ona qarşı zina hədd cəzasını tətbiq etmək üçün tələb olunan dörd şahidlik qeyri-praktik sübut tələbindən yayınmağa imkan verir. Yeri gəlmişkən, zina üçün dörd şahid tələbi, görünür, [[Aişənin yaşı|Aişə]] zina ilə ittiham olunduqda Məhəmməd tərəfindən tətbiq edilmişdir.<ref>{{Quran-range|24|4|17}} və [[Zina#Zina üçün nəzərdə tutulan cəza|Zina]] səhifəsinə baxın</ref> Zinanın hədd cəzasının zorlayanlara tətbiq edildiyi bəzi digər müasir məhkəmələrdə, qadın zorlanma iddiasını həmin sübut standartı ilə sübut edə bilmədikdə böhtan atma (''qəzf'') ittihamı ilə üzləşmək riski daşıyır<ref>Dr Azman Mohd Noor, [http://irep.iium.edu.my/16877/1/PUNISHMENT_FOR_RAPE_IN_ISLAMIC_LAW.pdf Punishment for rape in Islamic Law], Malayan Law Journal Articles [2009] 5 MLJ cxiv</ref> və zorlayanlar cəzasız qalır.<ref>{{Citation|url=https://www.dawn.com/news/1016271/a-license-to-rape|title=A license to rape|author=Murtaza Haider|publication-date=June 5, 2003|newspaper=Dawn}}</ref> Hamiləlik cinsi əlaqənin baş verməsinin sübutu kimi istifadə olunur və zorlanma və ya cinsi zorakılıq barədə məlumat verən qadınlar qeyri-qanuni cinsi əlaqəni (zina) etiraf etmiş hesab oluna və bunun əvəzinə məhz buna görə təqib edilə bilərlər.<ref>[https://www.hrw.org/news/2022/04/29/saudi-arabia-forthcoming-penal-code-should-protect-rights Saudi Arabia: Forthcoming Penal Code Should Protect Rights] - Human Rights Watch 29 April 2022</ref> Bir sıra səs-küylü hadisələr səbəbindən, zinaya görə təqib olunma riski bu gün bəzi müsəlman ölkələrində qadınların zorlanma barədə məlumat verməsi qarşısında güclü bir çəkindirici amil yaradır.<ref>{{cite web | title=Judged for more than her crime | website=deathpenaltyworldwide.org | date=September 2018 | publisher=Cornell Law School| page=13| url=https://www.deathpenaltyworldwide.org/wp-content/uploads/2019/12/Judged-More-Than-Her-Crime.pdf | access-date=28 December 2022}}</ref> | ||
== Hədislərdə nəql olunan zorlama cəzaları == | == Hədislərdə nəql olunan zorlama cəzaları == | ||