124
edits
İslam hüququnda zorlanma: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
→Xarici keçidlər (İngilis dilində)
| [unchecked revision] | [checked revision] |
| (9 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 111: | Line 111: | ||
<b>"Əgər o, atasının sahib olmadığı bir qadın kölənin uşağı idisə və ya qeyri-qanuni əlaqədə olduğu azad bir qadının uşağı idisə"</b>, o, vərəsələrə qoşulmur və mənsub edildiyi şəxs atalıq iddiası etsə belə, miras almır; <b>"çünki anasının azad və ya kölə olmasından asılı olmayaraq, o, zina uşağıdır."</b>}} | <b>"Əgər o, atasının sahib olmadığı bir qadın kölənin uşağı idisə və ya qeyri-qanuni əlaqədə olduğu azad bir qadının uşağı idisə"</b>, o, vərəsələrə qoşulmur və mənsub edildiyi şəxs atalıq iddiası etsə belə, miras almır; <b>"çünki anasının azad və ya kölə olmasından asılı olmayaraq, o, zina uşağıdır."</b>}} | ||
== Məhəmmədin digər qadın əsirləri == | |||
Səhih hədislərdəki rəvayətlərə görə, Məhəmməd ailələrinin və qəbilələrinin qətlə yetirilməsinə rəhbərlik etdikdən dərhal sonra, ən azı iki halda müharibə əsirləri olan Səfiyyə və Cüveyriyəni əsir götürərək, ehtimal ki, öz iradələrinin ziddinə onlarla birlikdə yaşamışdır. | |||
33-cü surə (Əhzab surəsi) iki yerdə Məhəmmədə mövcud arvadları (on ikidən çox evləndiyi üçün burada ona daha çox evlənmək qadağan edilir) və hazırda sahib olduğu və ya gələcəkdə əldə edə biləcəyi hər hansı qadın kölələrlə cinsi əlaqədə olmaq üçün aşkar və birbaşa icazə verir.{{Quote|{{Quran-range|33|50|52}}|Ey Peyğəmbər! Mehrlərini verdiyin arvadlarını, Allahın sənə qənimət olaraq verdiyi <b>və sağ əlinin sahib olduqlarını (qadın kölələri)</b>, səninlə birlikdə hicrət edən əmin qızlarını, bibilərinin qızlarını, dayın qızlarını və xalalarının qızlarını, habelə Peyğəmbər onunla evlənmək istədiyi təqdirdə özünü Peyğəmbərə bağışlayan mömin bir qadını — digər möminlərə deyil, yalnız sənə məxsus bir imtiyaz olaraq — sənə halal etdik. Biz arvadları və sağ əllərinin sahib olduqları (qadın kölələri) barəsində möminlərə nəyi fərz etdiyimizi bilirik ki, bu (imtiyaz) sənə bir çətinlik olmasın. Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir. Onlardan (arvadlarından) istədiyini təxirə sala bilərsən, istədiyini də yanına ala bilərsən. (Müvəqqəti olaraq) kənara qoyduqlarından hansı birini (yenidən yanına almağı) istəsən, sənə heç bir günah yoxdur. Bu, onların sevinmələri, kədərlənməmələri və hamısının sənin onlara verdiyindən razı qalmaları üçün daha uyğundur. Allah qəlbinizdə olanları bilir. Allah Biləndir, Həlimdir. Bundan sonra sənə (başqa) qadınlarla evlənmək və gözəllikləri xoşuna gəlsə belə, onları başqa arvadlarla dəyişdirmək halal deyil; <b>ancaq sağ əlinin sahib olduqları (qadın kölələr) istisnadır</b>. Allah hər şeyə nəzarət edəndir.}}Eyni surənin əvvəlki ayələri göstərir ki, bu qadınlar öz qalalarını tərk etmiş rəqiblərlə aparılan həlledici döyüş zamanı ələ keçirilmiş əsirlər, torpaqlar, evlər və sərvətlər arasında idilər ([https://quran.az/33 Quran 33:20-27]). Təfsirçilərə görə, söhbət Xeybərdən gedir, hərçənd başqa rəvayətlər də mövcuddur. | |||
=== Səfiyyə bint Huyey === | |||
Huyeyin qızı Səfiyyə, Kinanə adlı bir yəhudi rəbbinin (din xadiminin) arvadı idi. Məhəmməd yəhudi kəndi olan Xeybəri fəth etdikdə, rəbbini işgəncəyə məruz qoydurdu və sonra öldürtdü. Səhih Buxaridə yer alan bir rəvayətə görə, Məhəmməd bundan sonra rəbbinin arvadını əsir götürdü. | |||
{{Quote|{{Bukhari|||371|darussalam}}|Əbdüləziz rəvayət edir: | |||
Ənəs dedi: "Allahın Rəsulu Xeybərə hücum edəndə, biz sübh namazını orada, hələ qaranlıq ikən erkən qıldıq. Peyğəmbər atını sürdü, Əbu Talha da həmçinin, mən isə Əbu Talhanın arxasında idim. Peyğəmbər Xeybər küçələrindən sürətlə keçirdi və mənim dizim Peyğəmbərin buduna toxunurdu. O, budunu açdı və mən Peyğəmbərin budunun ağlığını gördüm. O, şəhərə daxil olanda dedi: 'Allahu Əkbər! Xeybər məhv oldu. Biz (döyüşmək üçün) düşmən xalqın yaxınlığına çatdıqda, xəbərdarlıq edilənlərin sabahı nə pis olar!' O, bunu üç dəfə təkrar etdi. İnsanlar işləri üçün çölə çıxdılar və bəziləri: 'Məhəmməd (gəldi)!' dedilər. (Bəzi yoldaşlarımız əlavə etdilər: 'Ordusu ilə birlikdə.') Biz Xeybəri fəth etdik, əsirləri götürdük və qənimətlər toplandı. Dihyə gəlib dedi: 'Ey Allahın Peyğəmbəri! Əsirlərdən mənə bir qadın kölə ver.' Peyğəmbər: 'Get və istənilən bir qadın köləni götür' dedi. O, Səfiyyə bint Huyeyi götürdü. Bir kişi Peyğəmbərin yanına gəlib dedi: 'Ey Allahın Rəsulu! Siz Səfiyyə bint Huyeyi Dihyəyə verdiniz, halbuki o, Qureyzə və Nədir qəbilələrinin baş xanımıdır və o, Sizdən başqa heç kimə yaraşmır.' Peyğəmbər dedi: 'Onu qadınla birlikdə bura gətirin.' Dihyə onunla gəldi və Peyğəmbər onu görəndə Dihyəyə dedi: 'Əsirlərdən ondan başqa istənilən qadın köləni götür.' | |||
Ənəs əlavə etdi: Peyğəmbər sonra onu azad etdi və onunla evləndi." Sabit Ənəsdən soruşdu: "Ey Əbu Həmzə! Peyğəmbər ona (mehr olaraq) nə ödədi?" O dedi: "Onun özü (azadlığı) mehri idi, çünki Peyğəmbər onu azad etdi və sonra onunla evləndi." Ənəs yenə əlavə etdi: "Yolda olarkən Ümmü Süleym onu nikah (mərasimi) üçün bəzədi və gecə onu gəlin kimi Peyğəmbərin yanına göndərdi. Beləliklə, Peyğəmbər bəy oldu və dedi: 'Kimin nəyi (yeməyi) varsa, gətirsin.' O, (yemək üçün) bir dəri süfrə sərdi; bəziləri xurma, bəziləri isə kərə yağı gətirdi. (Zənnimcə, Ənəs 'səviq'i də qeyd etdi). Beləliklə, onlar 'hays' (bir növ yemək) hazırladılar. Bu, Allahın Rəsulunun vəliməsi (toy ziyafəti) idi."}} | |||
=== Cüveyriyə bint əl-Haris === | |||
Sünən Əbu Davuddan olan bir hədis, Bəni Müstaliq qəbiləsinə edilən qəfil hücumdan sonra Məhəmmədin "çox gözəl" olan Cüveyriyəni necə əsir götürdüyünü və bunun Ayişədə qısqanclığa səbəb olduğunu izah edir.{{Quote|1={{Abu Dawud||3931|darussalam}}|2=Möminlərin anası Ayişə rəvayət edir: | |||
əl-Haris ibn əl-Müstaliqin qızı Cüveyriyə, Sabit ibn Qeys ibn Şammasın (və ya əmisi oğlunun) payına düşmüşdü. O, azadlığını satın almaq üçün (mükatibə) müqaviləsi bağladı. O, çox gözəl və gözoxşayan bir qadın idi. Ayişə dedi: "Sonra o, azadlığının satın alınması üçün kömək istəmək məqsədilə Allahın Rəsulunun (sallallahu aleyhi və səlləm) yanına gəldi. O, qapıda dayanarkən mən ona xoşnudsuzluqla (və ya qısqanclıqla) baxdım. Anladım ki, Allahın Rəsulu da (sallallahu aleyhi və səlləm) ona mənim baxdığım kimi (onun gözəlliyini fərq edərək) baxacaq. | |||
Cüveyriyə dedi: 'Ey Allahın Rəsulu, mən əl-Harisin qızı Cüveyriyəyəm və başıma gələnlər sizə gizli deyil. Mən Sabit ibn Qeys ibn Şammasın payına düşmüşəm və azadlığımı satın almaq üçün müqavilə bağlamışam. Azadlığımı satın almaq üçün sizdən kömək istəməyə gəlmişəm.' Allahın Rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurdu: 'Bundan daha xeyirli olanına meylin varmı?' O soruşdu: 'O nədir, ey Allahın Rəsulu?' Peyğəmbər cavab verdi: 'Sənin əvəzinə azadlıq haqqını mən ödəyəcəyəm və səninlə evlənəcəyəm.' O: 'Bunu edərəm (razıyam)' dedi. | |||
Ayişə dedi: 'İnsanlar Allahın Rəsulunun (sallallahu aleyhi və səlləm) Cüveyriyə ilə evləndiyini eşitdilər. Əllərindəki əsirləri buraxıb onları azad etdilər və dedilər: «Onlar Allahın Rəsulunun (sallallahu aleyhi və səlləm) qohumlarıdır (qohumluq əlaqəsi ilə)». Biz öz xalqına Cüveyriyədən daha çox xeyir-dua (bərəkət) gətirən başqa bir qadın görmədik. Onun sayəsində Bəni əl-Müstaliq qəbiləsindən yüz ailə azad edildi'."}}Başqa bir mətni tərcümə etməyimi və ya bu mənbələrlə bağlı əlavə araşdırma aparmağımı istərdinizmi?{{Quote|{{Bukhari|||2541|darussalam}}|İbn Aun rəvayət edir: | |||
Nafiyə bir məktub yazdım və Nafi məktubuma cavab olaraq bildirdi ki, Peyğəmbər Bəni Müstaliq qəbiləsinə, onlar xəbərsiz olduqları və mal-qaraları su başında suvarıldığı bir vaxtda xəbərdarlıq etmədən qəfil hücum etdi. Onların döyüşçüləri öldürüldü, qadınları və uşaqları isə əsir götürüldü; Peyğəmbər Cüveyriyəni məhz həmin gün əldə etdi. Nafi bildirdi ki, İbn Ömər bu rəvayəti ona danışıb və İbn Ömər özü də həmin ordunun tərkibində olub.}} | |||
== Aybaşı olmayan azyaşlı kölə qızlarla cinsi əlaqədən əvvəl gözləmə müddəti == | |||
İslam hüququnun bütün məktəbləri tərəfindən uşaqların məcburi nikahına icazə verildiyi və bəzilərinin nikahın tamamlanması üçün yetkinlik yaşına çatmanı tələb etmədiyi nisbətən yaxşı məlum olsa da<ref>[[İslam hüququnda uşaq evliliyi|Uşaq evliliyi]] İslam hüququnun bütün məktəbləri tərəfindən yalnız icazə verilən bir hal deyil, həm də bir atanın yetkinlik yaşına çatmamış uşaqlarını və ya [[İslam hüququnda köləlik|kölə qadınlarını]] kiminləsə [[Məcburi evlilik|evlənməyə məcbur edə]] biləcəyi bir sistem idi (Maliki və bəzi Hənəfi alimlərinə görə o, hətta kişi kölələrini də buna məcbur edə bilərdi). Maliki və Şafii hüquq məktəblərinə görə, nikah hətta yetkinlik yaşına çatmış bakirə qızlara da məcburi şəkildə qəbul etdirilə bilərdi. Bu məqamların təfərrüatları üçün keçidləri izləyin. Uşaq evliliyi və məcburi evlilik, təcavüzün baş verə biləcəyi aşkar kontekstlərdir.</ref> (bunların hamısı bu gün əksər müasir müsəlman ölkələrində qeyri-qanunidir), yetkinlik yaşına çatmamış kölə qızlarla cinsi əlaqəyə də icazə verildiyi daha az məlumdur. | |||
Bu nöqtədə yenidən qeyd etmək vacibdir ki, bu gün İslam alimlərinin əksəriyyəti köləliyi müasir kontekstdə artıq icazəli hesab etmir. Köləlik 19-cu və 20-ci əsrlərdə bütün dünyadakı müsəlman çoxluqlu ölkələrdə qanunla qadağan edilib (baxmayaraq ki, 2020-ci illərin əvvəllərinə olan məlumata görə, insan haqları qruplarının əhalinin 20%-nin, o cümlədən uşaqların hələ də köləlikdə olduğunu təxmin etdiyi Mavritaniya kimi bir neçə yerdə qeyri-qanuni olaraq hələ də davam edir<ref name="Mauritania" />). Müasir müsəlmanlar bu keçmiş təcrübələri öyrəndikdə, ümumiyyətlə, hər kəs qədər dəhşətə gələrlər. | |||
İstibra, bir kişinin yeni aldığı bir kölə qadınla cinsi əlaqədə ola bilmədiyi müddət idi. Bu, bir kölə qızın yeni bir sahib tərəfindən alındıqdan qısa müddət sonra hamilə qalacağı təqdirdə, uşağın atası ilə bağlı şübhələrin qarşısını almaq məqsədi daşıyırdı. | |||
İbn Rüşdün "Bidayətül-Müctəhid" (Müctəhidin Başlanğıc Kitabı) əsəri, həm çox gənc, həm də yaşlı olduqları üçün aybaşı olmayan kölələrin istibra müddəti barədə Sünni hüquq məktəblərinin rəylərini ümumiləşdirir. Orada qeyd olunur ki, Malik və Mədinə fəqihlərinin əksəriyyəti yetkinlik yaşına çatmayan kölələr üçün gözləmə müddətini üç ay, Şafi-i və Əbu Hənifə isə bir ay yarım olaraq təyin etmişlər.<ref>İbn Rüşd (tərcüməçi: İmran Əhsan Xan Nyazi) [https://archive.org/details/BidayatAl-mujtahidTheDistinguishedJuristsPrimerVol2/page/n115/mode/2up "Bidayətül-Müctəhid" (Müctəhidin Başlanğıc Kitabı)] II Cild, səhifə 112-113</ref> | |||
"Ər-Risalə" Maliki fiqhinin (hüquqşünaslığının) məşhur risaləsidir. Orada (hələ aybaşı olmayan) uşaq kölə qızlar üçün istibra müddəti üç ay olaraq qeyd edilir. Aybaşı olan kölələr üçün isə istibra müddəti bunun əvəzinə bir aybaşı dövrü ilə ölçülür. | |||
"Ər-Risalə" Maliki fiqhinin (hüquqşünaslığının) məşhur risaləsidir. Orada (hələ aybaşı olmayan) uşaq kölə qızlar üçün istibra müddəti üç ay olaraq qeyd edilir. Aybaşı olan kölələr üçün isə istibra müddəti bunun əvəzinə bir aybaşı dövrü ilə ölçülür.{{Quote|[https://www.iium.edu.my/deed/lawbase/risalah_maliki/book33.html The Risala] 33:5|İstibra, mülkiyyəti dəyişən kölə qız vəziyyətində tətbiq olunur. Bu, bir aybaşı dövrüdür. Mülkiyyət satış, hədiyyə edilmə, əsir götürülmə və ya hər hansı digər yolla dəyişir. Əgər qadın yeni sahibin ixtiyarına keçdikdən sonra, lakin sahibi onu satın almazdan əvvəl aybaşı olubsa və bu müddətdə kənara çıxmayıbsa, istibra gözləməsinə ehtiyac yoxdur. <b>Satıldığı təqdirdə uşaq üçün istibra müddəti, artıq aybaşı olmayan qadınlarda olduğu kimi üç aydır.</b> Heç vaxt cinsi əlaqədə olmamış qadın üçün istibra yoxdur.}}Əhməd ibn Hənbəl digər bir böyük hüquq məktəbinin (məzhəbinin) banisi idi. Burada Əbu Davud, İbn Hənbəlin yetkinlik yaşına çatmamış kölə qızlar üçün istibra müddəti barədə soruşulduqda verdiyi cavabı belə nəql edir:{{Quote|''Chapters on Marriage and Divorce: Responses of Ibn Ḥanbal and Ibn Rāhwayh'' (Nikah və Talaq haqqında Fəsillər: İbn Hənbəl və İbn Rahveyhin Cavabları) 2-ci Fəsil (Əbu Davud) §59-61, Susan Spektorski tərəfindən tərcümə edilmişdir, University of Texas Press, 1993<ref name="Spectorsky">''Chapters on Marriage and Divorce'' (Nikah və Talaq haqqında Fəsillər), insanların Əhməd ibn Hənbəl və dostu İshaq bin Rahveyhə müxtəlif fiqh sualları ilə bağlı verdikləri "cavabların" məcmusudur. Kitab əslində bir yerdə üç fərqli topludur: birincisi məşhur hədis alimi Əbu Davuddan, ikincisi Əhmədin oğlu Abdullahdan, sonuncusu isə Əhmədin tələbələrindən biri olan əl-Kausajdandır. Bu üç fərqli toplu Nyu-York Şəhər Universitetinin Queens Kollecinin təqaüdçü professoru Susan A. Spektorski tərəfindən toplanmış və tərcümə edilmişdir.</ref>|Mən Əhmədin on yaşlı qız üçün istibra haqqında soruşulduğunu eşitdim və o, bunun vacib olduğunu düşünürdü. Əhmədin belə dediyini eşitdim: “On yaşındakı bir qız hamilə qala bilər.” Mən dinləyərkən kimsə Əhmədə dedi: “Hətta aybaşı üçün çox gənc (sağira) olsa belə?” O dedi: “Əgər o [çox] gəncdirsə, yəni hələ süd əmirsə, o zaman istibra gözləməyin heç bir hüquqi nəticəsi yoxdur.”}}İbn Hənbəlin oğlu Abdullah da atasının bu məsələ ilə bağlı rəylərini, eləcə də aybaşı olmayan (hələ yetkinlik yaşına çatmamış) kölə qızlara cinsi toxunuşlarla bağlı baxışlarını nəql etmişdir. İbn Hənbəl üç aydan sonra bunlardan hər hansı birinə icazə verirdi:{{Quote|''Chapters on Marriage and Divorce: Responses of Ibn Ḥanbal and Ibn Rāhwayh'' (Nikah və Talaq haqqında Fəsillər: İbn Hənbəl və İbn Rahveyhin Cavabları) 3-cü Fəsil (Abdullah) §138-9, Susan Spektorski tərəfindən tərcümə edilmişdir, University of Texas Press, 1993<ref name="Spectorsky" />|Mən dedim: “Aybaşı olacaq yaşda olmayan bir kölə qadın alan kişi haqqında nə deyirsiniz?” O dedi: “Üç ay ərzində onunla cinsi əlaqədə olmaqdan çəkinir.” ... Atama dedim: “O, yetkinlik yaşına çatmamış kölə qadını ilə cinsi əlaqədən başqa yaxın təmasda ola bilərmi?” O dedi: “Üç ay ərzində onunla cinsi əlaqədən çəkinənə qədər xeyr.” [...] | |||
Atamdan aybaşı üçün çox gənc olan bir kölə qadın alan kişi haqqında soruşdum. “O, nə qədər müddət onunla cinsi əlaqədə olmaqdan çəkinməlidir?” O dedi: “Üç ay.” Atama dedim: “Bəs cinsi əlaqədən başqa yaxın təmas necə? Məsələn, ona toxuna və ya öpə bilərmi?” O dedi: “Mən bunu etməməsini üstün tuturam. O, istibra gözləməlidir, çünki əmin ola bilmirəm ki, əgər o, qıza toxunsa və ya öpsə və qız hamilə olsa, bu hərəkəti qeyri-qanuni şəkildə etmiş olmaz.”}}Süfyan, İbn Hənbəl və İshaqın müəllimi idi. Burada hər üçünün rəyləri Əhmədin tələbəsi əl-Kausaj tərəfindən nəql olunur:{{Quote|''Chapters on Marriage and Divorce: Responses of Ibn Ḥanbal and Ibn Rāhwayh'' (Nikah və Talaq haqqında Fəsillər: İbn Hənbəl və İbn Rahveyhin Cavabları) 4-cü Fəsil (əl-Kausaj) §224, Susan Spektorski tərəfindən tərcümə edilmişdir, University of Texas Press, 1993<ref name="Spectorsky" />|Mən dedim: “Alimlər (əhl əl-ilm) arasında rəyinə müraciət edilənlərdən biri olan Süfyan deyirdi ki, bir kişi cinsi əlaqə üçün çox gənc hesab edilən kiçik bir kölə qız satın aldıqda, onun iddə gözləməsi vacib deyil. O dedi: ‘Bir kişi cinsi əlaqə üçün çox gənc olan bir kölə qız aldıqda, mənim üstün tutduğum budur ki, yeni sahibi sünnəyə [kölə qadınlarla bağlı] uyğun olaraq onun adından bir istibra müddəti gözləyənə qədər nə onu öpməli, nə də onunla cinsi təmasda olmalıdır.’” | |||
Əhməd dedi: “Süfyanın dedikləri mükəmməldir.” | |||
İshaq dedi: “Onu öpməsində və onunla cinsi təmasda olmasında bir qəbahət yoxdur, çünki o, hamiləlik səbəbindən əvvəlki sahibinə qaytarılmasından qorxulacaq şəxslərdən deyil.”}}Digər bir böyük sünni hüquq məktəbinin banisi olan Şafii, bu vəziyyətdə istibra müddətinin (yuxarıda qeyd edildiyi kimi) bir ay yarım olduğunu bildirmişdir. Müşrik uşaq kölələrlə cinsi əlaqənin yalnız uşaq İslamı qəbul etdikdən sonra (bəzi hallarda buna məcburetmə yolu ilə nail oluna bilər) qanuni olması barədə onun rəyi üçün aşağıdakı müşrik kölələr bölməsinə baxın. | |||
Bu rəylər, yuxarıda başqa bir bölmədə müzakirə olunan İbn Həcərin "bir çox Səhabənin təcrübəsi"nin bakirə və yetkinlik yaşına çatmamış qızlar üçün istibra gözləməmək olduğu barədəki bəyanatı ilə ziddiyyət təşkil edir. O, İbn Əbi Şeybə (vəfatı miladi 849) tərəfindən toplanmış və tabiunlara (səhabələrdən sonrakı ikinci nəsil) aid edilən bəzi rəvayətlərə bənzər rəvayətləri nəzərdə tutmuş ola bilər. İbn Əbi Şeybənin "əl-Müsənnəf" əsərinin bir fəsli, İkrimə və məşhur qazı İyas b. Müaviyədən gələn bu rəvayətlər də daxil olmaqla, bir sıra əlaqəli rəvayətləri qeyd edir:{{Quote|1=[https://archive.org/details/waq110421/06_110426/page/n125/mode/1up?view=theater Musannaf Ibn Abi Shaybah 16906 və 16907] (İngilis dilinə tərcümə və əlavə müzakirə üçün baxın[https://theislamissue.wordpress.com/2019/06/01/child-sex-slavery/ here]|2=(16906) Vaki <– Əli bin əl-Mübarək <– Yəhya bin Əbi Kəsir <– İkrimə: | |||
Yetkinlik yaşına çatmamış, hətta ondan da kiçik bir kölə qız alan kişi haqqında. O dedi: “İstibra gözləməzdən əvvəl ona toxunmaqda bir qəbahət yoxdur.”<BR /> | |||
(16907) Zeyd bin Hübab <– Həmmad bin Sələmə <– İyas bin Müaviyə: | |||
Yetkinlik yaşına çatmamış bir kölə qız gətirən kişi haqqında, onun kimilərlə cinsi əlaqədə olunmazmı? O dedi: “İstibra gözləmədən onunla cinsi aktı yerinə yetirməkdə bir qəbahət yoxdur.”}}Bu bölmədə istifadə olunan mənbələrin ekran görüntüləri [https://web.archive.org/web/20220125095756/https://www.reddit.com/r/exmuslim/comments/sca71q/evidence_pedophilia_and_forced_marriages_in_islam/ burada] (arxiv) mövcuddur. | |||
== Kölələrin və müharibə əsirlərinin zorlanmasına qoyulan məhdudiyyətlər == | |||
=== Cinsi əlaqə zamanı fiziki zərərdən qaçınmaq === | |||
Kölənin iddə müddətinin bitməsini və ya İslamı qəbul etməsini gözləmək kimi müvəqqəti tələblərdən başqa, insanın öz kölələri və ya həyat yoldaşları ilə cinsi əlaqədə olmasına qoyulan yeganə məhdudiyyət, bu prosesdə onların fiziki zərər görməməsidir.<ref name="Brown2019page283" /> Bununla belə, bu qayda hər kəsə istənilən vaxt zərər yetirməyi (zərər/ḍarar) qadağan edən ümumi prinsipdən irəli gəlir; hüquqşünasların rəyinə görə, əgər qadınlar cinsi yaxınlıqdan imtina edərlərsə və ya digər icbari vəzifələrdə itaətsizlik göstərərlərsə, kişilərə fiziki intizam forması kimi öz həyat yoldaşlarını və kölələrini döymək səlahiyyəti verilir.<ref name="Brown2014" /> | |||
Praktiki baxımdan, bu halda "zərər verməmək" prinsipinin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, kişi öz həyat yoldaşları və ya kölələri nüfuz edilməyə (penetrasiyaya) dözmək üçün fiziki cəhətdən çox kiçikdirlərsə (məsələn, [[İslam hüququnda uşaq evliliyi|çox gənc qızlar]] olduqda) və ya nüfuz edilmənin sağalmanı ləngidəcəyi və ya xəsarəti artıracağı dərəcədə ağır xəstə və ya yaralıdırlarsa, onları buna məcbur etməməlidir. Burada "mənəvi iztirab" şəklində olan zərər nəzərə alınmır və kişilərə, əgər bu cür daha az ağır vasitələr ciddi fiziki xəsarətlərin qarşısını almağa kömək edəcəksə, çox gənc, xəstə və ya yaralı kölələrdən onların iradəsi əleyhinə nüfuz etmədən (penetrasiya olmadan) digər yollarla cinsi olaraq faydalanmağa icazə verilir. | |||
=== İddə müddətinin başa çatmasını və ya doğuşu gözləmək === | |||
Əbu Davudda yer alan və Dar-us-Salam tərəfindən "səhih" olaraq dərəcələndirilən bir hədisdə, köləni əldə etdikdən sonra gözlənilən iddə müddəti "bir heyz dövrü" kimi təsvir edilir. Bu müddət ərzində yeni sahib, kölənin hamilə olub-olmadığını dəqiqləşdirmək və atalığın qarışmaması üçün cinsi təmasdan çəkinməlidir.{{Quote|{{Abu Dawud||2157|darussalam}}|Əbu Səid əl-Xudri, Övtasda əsir götürülənlərlə bağlı Peyğəmbərdən (ﷺ) aşağıdakı kəlamı nəql etmişdir: Hamilə qadınla uşağını dünyaya gətirənə qədər, hamilə olmayan qadınla isə bir aybaşı dövrü keçənə qədər cinsi əlaqədə olmaq olmaz.}}Tirmizi-də yer alan və Dar-us-Salam tərəfindən "səhih" olaraq dərəcələndirilən digər bir hədisdə izah edilir ki, əgər kölə hamilədirsə.{{Quote|{{Al Tirmidhi||3|19|1564}}|Ümmü Həbibə bint İrbad bin Sariyədən rəvayət olunur: | |||
Atası ona nəql etmişdir ki, Allahın Rəsulu (ﷺ) əsir qadınlarla bətnlərindəkini dünyaya gətirənə qədər cinsi əlaqədə olmağı qadağan etmişdir.}} | |||
=== Yetkin müşrik kölələrin, lazım gəldikdə məcburiyyət yolu ilə belə, İslamı qəbul etməsini gözləmək === | |||
Məhəmməd peyğəmbərin adamlarının Övtas yürüşü zamanı əsir götürdükləri müşrik qadınlarla cinsi əlaqədə olduqları görülsə də, fəqihlərin əksəriyyəti sonradan bunun [https://quran.az/2/221?t=1 Bəqərə surəsi 221-ci ayə] ilə qadağan edildiyinə hökm etmişlər (ayə yalnız müşrik qadınlarla evlənməyi qadağan edir, lakin alimlər bunun kölələrlə cinsi əlaqəyə də aid olduğu qənaətinə gəlmişlər). Müsəlman, xristian və ya yəhudi kölələrlə cinsi əlaqə isə bu məhdudiyyətdən təsirlənməmişdir.<ref>{{Citation|url=https://www.islamweb.net/en/fatwa/272452/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201227215257/https://www.islamweb.net/en/fatwa/272452/|title=Ruling on sexual intercourse with one's polytheistic slave-woman|date=November 14, 2014|publisher=Islamweb.net}}</ref> | |||
Erkən dövr fiqh alimləri bu məhdudiyyətdən yan keçmək üçün bir yol hazırladılar, bura müşrik olan daha gənc əsirlərin zorlanmasına icazə verilməsi də daxil idi:{{Quote|{{citation| last=Fridman | first=Yohanan| title=İslamda Tolerantlıq və Məcburiyyət: Müsəlman Ənənəsində Dinlərarası Münasibətlər (Tolerance and Coercion in Islam: Interfaith Relations in the Muslim Tradition)|publisher=Kembric Universiteti Nəşriyyarı|ISBN=9780511497568|pages=107-108|date=Avqust 2009|series=Kembric İslam Sivilizasiyası Araşdırmaları|url=https://www.cambridge.org/core/books/tolerance-and-coercion-in-islam/603974A9EFEDC7FBD00B38D0845AECAA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614220208/https://www.cambridge.org/core/books/tolerance-and-coercion-in-islam/603974A9EFEDC7FBD00B38D0845AECAA}}|Gemini-ın cavabı: | |||
Əl-Xallalın (v. h. 311 / m. 923) "Cami" əsərində yer alan bir məlumata görə, İbn Hənbəl belə hesab edirdi: | |||
<b>əgər məcusi və bütpərəst qadınlar əsir götürülərsə, onlar İslamı qəbul etməyə məcbur edilirlər; əgər qəbul etsələr, onlarla cinsi əlaqə icazəlidir</b> və onlardan (həmçinin) xidmətçi kimi istifadə oluna bilər. Əgər İslamı qəbul etməsələr, onlardan xidmətçi kimi istifadə olunur, lakin cinsi əlaqə üçün istifadə olunmurlar (<i>wa idhā subhīna (sic) al-majūsiyyāt wa ‘abadat al awthān ujbirna 'alā al-Islām fa-in asl ama wutiʼna ma 'stukhdimna wa in lam yuslimna 'stukhdimna wa lam yūtaʼna'</i>). | |||
Bu keçiddə ehtiva olunan ziddiyyət aşkar görünür: naməlum məcburedici tədbirlərə baxmayaraq, bəzi qadınlar İslamı qəbul etməkdən imtina edirdilər və nəticədə sahibləri onların xidmətlərindən tam şəkildə yararlana bilmirdilər. Əgər İslamı qəbul etməyin yeganə yolu iman bəyanını (şəhadəti) tələffüz etməkdirsə, müqavimət göstərən qadının dinini dəyişməsi mümkün olmaya bilər: kimisə şəhadəti söyləməyə məcbur etmək hər zaman mümkün deyil. <b>Həsən əl-Bəsrinin səlahiyyətinə istinadən nəql edilən bir rəvayətə görə, müsəlmanlar öz məqsədlərinə nail olmaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə edirdilər: onlar məcusi kölə qadını Kəbəyə tərəf çevirir, ona şəhadət gətirməyi və dəstəmaz almağı əmr edirdilər. Onun sahibi isə qadın onun evində bir heyz dövrü keçirdikdən sonra onunla cinsi əlaqəyə girirdi.</b> Digərləri hesab edirlər ki, sahibi hər hansı bir cinsi əlaqədən əvvəl kölə qadına namaz qılmağı, təmizlənməyi və cinsiyyət üzvlərini təraş etməyi öyrətməlidir. Qızın bu prosesdə iştirakı minimaldır və bu ifadə, qızın mümkün qədər tez bir zamanda cinsi əlaqə üçün uyğun hala gəlməsi üçün dinini dəyişmə tələblərinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldılması kimi şərh edilə bilər. Erkən dövr hədisçiləri arasında yalnız <b>bir neçəsi bundan daha irəli gedərək, məcusi bir kölə qadınla, ən azı zahiri bir din dəyişdirmə (konversiya) görüntüsündə israr etmədən cinsi əlaqəyə icazə verməyə meylli idilər.</b> | |||
Şafinin bu məsələyə yanaşması bir qədər fərqlidir. Əsir götürülmüş yetkin məcusi və ya bütpərəst qadınlardan bəhs edərkən, o, onları zorla dinini dəyişdirmə məsələsini qaldırmadan, İslamı qəbul etməyincə onlarla heç bir cinsi əlaqəyə icazə verilmədiyini müdafiə edir. Əgər qadın əsirlər yetkinlik yaşına çatmayıblarsa, lakin valideynlərindən biri ilə birlikdə əsir götürülüblərsə, hökm eynidir. <b>Lakin, əgər qız uşağı valideynləri olmadan əsir götürülübsə və ya valideynlərindən biri İslamı qəbul edibsə, o, müsəlman hesab olunur və İslamı qəbul etməyə məcbur edilir</b> (<i>nahkumu lahā bihukm al-Islām wa nujbiruhā ‘alayhi</i>). <b>Bu baş verdikdən sonra onunla cinsi əlaqədə olmaq qanunidir.</b>}} | |||
== Müasir baxışlar == | |||
İslam mənbələrinin qul azad etməyi hamılıqla fəzilətli bir əməl kimi tərifləməsi faktını nəzərə alaraq, bu gün əksər İslam alimləri köləliyin ən azı müvəqqəti ləğvi ilə razılaşsalar da, ilahi qanunların daimi və dönməz şəkildə dəyişdirilməsi ideyası ilə çox az adam razılaşır. Nəticə etibarilə, kölələrlə bağlı hüquqi hökmlər və müvafiq şəraitdə (məsələn, "legitim [[xilafət]]" idarəçiliyi altında) qul sahib olmağın texniki cəhətdən icazəli olması faktı hələ də qalmaqdadır; Səudiyyə Ərəbistanında yerləşən və dünyanın ən populyar İslam fətva saytı olan mənbədən götürülmüş aşağıdakı fətva da buna misaldır.{{Quote|1= | |||
{{citation|url=https://islamqa.info/en/answers/13737/what-is-the-ruling-on-intimacy-with-slave-women | archiveurl=https://archive.fo/16upP| chapter= Fətva No. 13737: Qul qadınlarla intim münasibətin hökmü nədir?|publisher= Islam Q&A|date=18 Mart 2004|editor=Muhammad Salih al-Munajjid}}|2=Ağanın öz qadın qulu ilə intim münasibətinin icazəli olub-olmaması barədə sualınıza gəlincə, cavab budur ki, Allah buna icazə vermişdir. }}Eynilə, şəriətin bütün hökmlərində olduğu kimi, ailə münasibətlərini tənzimləyən əsas hökmlər də dəyişməzdir. Hətta bu gün belə, hansısa səviyyədə nikahdaxili zorakılığa icazə verməyən və digər vasitələrlə yanaşı, imkanı olan, lakin istəksiz həyat yoldaşını cinsi fəaliyyətə məcbur etmək üçün [[İslam hüququnda arvadın döyülməsi|arvadı döyməyə]] ümumi icazə verməyən etibarlı bir İslam avtoriteti tapmaq çətindir.{{Quote|{{citation|url= https://islamqa.info/en/answers/99756/his-wife-is-not-very-interested-in-intercourse-so-he-resorts-to-masturbation|chapter= Fətva No. 99756: Həyat yoldaşı intim münasibətə çox maraq göstərmədiyi üçün o, mastürbasiyaya əl atır| publisher= Islam Q&A|date=22 İyul 2007|editor=Muhammad Salih al-Munajjid|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204173121/https://islamqa.info/en/answers/99756/his-wife-is-not-very-interested-in-intercourse-so-he-resorts-to-masturbation}}|Əgər əri onu yatağına çağırarsa, arvadı ona tabe olmağa borcludur və əgər imtina edərsə, günah işləmiş sayılır. Çünki əl-Buxari (3237) və Müslimin (1436) Əbu Hüreyrədən (Allah ondan razı olsun) rəvayət etdikləri hədisdə Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur: “Əgər bir kişi arvadını yatağına çağırsa və qadın gəlməsə, kişi də ona qəzəbli halda yatsa, mələklər səhərə qədər o qadına lənət edərlər.”}}Digərləri isə bu məsələlərdə müasir dəyərlərin tərəfində dururlar. Xalid Əbu əl-Fədl, müasir İslami baxışların köləlik və cinsi istismarla bağlı anlayışını ümumiləşdirən görkəmli islahatçı alimdir:{{Quote|Xalid Əbu əl-Fədl, "Böyük Oğurluq: İslamı Ekstremistlərin Əlindən Almaq"<ref name="alFadl">Khaled Abou al-Fadl, ''The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists'', HarperOne, 2009, s. 255</ref>|Məsələn, ən yüksək rütbəli puritan (sələfi) hüquqşünaslardan birinin son vaxtlar atdığı həqiqətən də vahiməli və narahatlıq doğuran addımı nəzərdən keçirin. Səudiyyəli hüquqşünas Şeyx Saleh əl-Fövzan, İslamda köləliyin nəinki qanuni olduğunu, hətta Səudiyyə Ərəbistanında qanuniləşdirilməli olduğunu iddia etdiyi bir "fətva" (hüquqi rəy) verdi. Əl-Fövzan daha da irəli gedərək, köləliyi pisləyən və qadağan edən İslam alimlərini cahillikdə və kafirlikdə ittiham etdi. Bu fətva xüsusilə narahatlıq doğuran və təhlükəlidir, çünki o, Körfəz bölgəsində və xüsusən də Səudiyyə Ərəbistanında "ev işçiləri" adlandırılan şəxslərin alverini və cinsi istismarını faktiki olaraq qanuniləşdirir.<BR /> | |||
Köləliklə bağlı mövqe iyirminci əsrin böyük hissəsində həll edilmişdi: köləlik qanunsuz və qeyri-əxlaqi hesab olunurdu və istisnasız olaraq bütün müsəlman ölkələri bu təcrübəni qanunsuz elan etmişdi. Ən əsası odur ki, müsəlman alimlərin əksəriyyəti köləliyin Qurani-Kərim əxlaqı və İslam inancının etik hədəfləri ilə bir araya sığmadığı barədə ağlabatan bir nəticəyə gəlmişdilər. Qısacası, köləliyin qadağan edilməsi artıq bağlanmış bir məsələ hesab olunurdu.}} | |||
== Müasir revizionist baxışlar və onlara dair tənqidlər == | |||
=== Azadlıq və evlilik üçün tələb olunan cinsi əlaqə şərti === | |||
[https://quran.az/4 4:23-24]-cü ayələr bəzən bir kişinin kölə qadınla cinsi əlaqədə olması üçün ilk növbədə onu azad etməli və onunla evlənməli olduğu fikrinə sübut kimi təqdim olunur. Ayədə müsəlman kişinin evlənməsinə icazə verilən qadın növləri sadalanır və variantlardan biri kimi azad edib evlənə biləcəyi kölə qadınlar göstərilir. 4:23-24-cü ayələrdə nikahdan kənar kölələrdən bəhs edilməsə də, bir neçə digər ayə (məsələn, [https://quran.az/23 Quran 23:1-6] və [https://quran.az/70 Quran 70:29-30]) sahibinin arvadları ilə kölələri arasındakı cinsi əlçatanlıq fərqini açıq şəkildə qeyd edərək, evli olmadığı kölələrlə cinsi əlaqəyə aydın istinad edir. Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrinin Bənu əl-Mustaliq qəbiləsindən olan əsirləri fidyə müqabilində azad etməzdən əvvəl (hansı ki, bu ssenari onların evli olmamasını qaçılmaz edir) zorlaması faktı da bu fikri təsdiqləyir.<ref>{{Bukhari|||4138|darussalam}}, {{Muslim||1438a|reference}},{{Muwatta|29||95}}, {{Abudawud||2172|darussalam}}, və {{Bukhari|||2229|darussalam}}</ref> | |||
Bundan əlavə, İslam hüquqşünasları tərəfindən öz ağasının uşaqlarından birini dünyaya gətirən kölələr üçün istifadə edilən və hamılıqla təsdiq olunmuş "Umm Vələd" (hərfi mənada "uşaq anası") hüquqi kateqoriyası mövcuddur. Uşaq doğulduğu andan azaddır, ana isə sahibinin vəfatından sonra azad olur. "Umm Vələd" hüquqi cəhətdən azad anadan fərqlənir, çünki o, hələ də kölə hesab edilir. Doğrudan da, Səhih Müslümdəki bir hədisə görə, "Umm Vələd" konsepsiyası görünür hələ peyğəmbərin dövründə də mövcud olub; Məhəmməd peyğəmbərin həmin hədisdə səhabənin evli olmadığı kölə qızla cinsi əlaqədə olmasını bəyənməsi faktı məsələyə daha da aydınlıq gətirir.{{Quote|{{Muslim||1438g|reference}}|Əbu Səid əl-Xudri (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir ki, Allah Rəsulunun (ﷺ) yanında əzl barədə söhbət düşdü və o buyurdu: | |||
"Bunu niyə edirsiniz?" Dedilər: "Elə adam var ki, həyat yoldaşı uşaq əmizdirir və o, qadınla cinsi əlaqədə olarsa (qadının hamilə qalmasından) ehtiyat edir, çünki bunu istəmir. <b>Və digər bir şəxs də var ki, onun kölə qızına qarşı cinsi əlaqəsi var, lakin o, qızın hamilə qalmasını və beləliklə Umm Vələd olmasını istəmir</b>". Bunun üzərinə o (Müqəddəs Peyğəmbər) buyurdu: "Bunu etməsəniz belə, heç bir zərəri yoxdur, çünki bu (uşağın doğulması) əvvəlcədən təqdir olunmuş bir şeydir". İbn Aun dedi: "Mən bu hədisi Həsənə danışdım, o isə dedi: 'Allaha and olsun ki, sanki bu sözlərdə (əzlə görə) bir tənbeh var'".}} | |||
=== Zorlanmanı qadağan etmək məqsədi ilə iffətə təşviq === | |||
Subay kişilərə iffətli olmağı, kölə sahiblərinə isə "cariyələrinizi fahişəliyə məcbur etməyin" deyə buyuran 24:33-cü ayə ([https://quran.az/24/33 Quran 24:33]), bəzən cinsi əlaqənin yalnız nikah daxilində icazəli olduğu və kölə sahiblərinin öz kölə qızlarını hər hansı bir cinsi əlaqəyə məcbur edə bilməyəcəyi fikrinə sübut kimi təqdim olunur.{{Quote|1={{Quran|24|33}}|2=<b>Qoy evlənməyə imkanı olmayanlar, Allah öz lütfü ilə onları varlandırana qədər, ismətlərini qorusunlar.</b> Sahib olduğunuz kölələrdən (özünün azad olmasına dair sizdən) yazılı məktub istəyənlərə, – əgər onlarda bir xeyir görürsünüzsə – istədikləri məktubu yazıb verin. Allahın sizə verdiyi maldan onlara da verin. Əgər kənizləriniz ismətlərini qorumaq istəsələr, <b>fani dünya malı əldə edəcəksiniz deyə onları zinakarlığa məcbur etməyin</b>. Kim onları (bu işə) məcbur etsə, (bilsin ki), onlar məcbur edildikdən sonra Allah( onları )bağışlayar və Rəhm edər.}}Quranın Azərbaycan dilinə olan tərcüməsində '''əl-biğā’''' (ٱلْبِغَآءِ) sözü "[https://quran.com/24/33 fahişəlik]" əvəzinə "zina" və ya "zinakarlıq" kimi çevrilib. Ümumiyyətlə, bir çox termin tərcümə əvəzinə ərəb və ya farsmənşəli sözlərlə əvəz olunub. Məsələn, arvad əvəzinə zövcə, aybaşı əvəzinə heyz, kölə əvəzinə cariyə və ya kəniz və s. | |||
İffətli olmaq Quran boyu nəsihət edilir və təkrarən "cinsiyyət üzvlərini" öz zövcələri (hansı ki, dördə qədər ola bilər) və "sağ əllərinin sahib olduqları" (yəni sayısız ola biləcək kölə qadınlar) istisna olmaqla, hər kəsdən qoruyan kimsənin vərdişi kimi müəyyən edilir (məsələn, [https://quran.az/23/6 Quran 23:6], [https://quran.az/33/50 Quran 33:50], [https://quran.az/33/52 Quran 33:52] və [https://quran.az/70/30 Quran 70:30]). Aydın görünür ki, Quran müəllifinin fikrincə, subay bir kişi texniki olaraq qeyri-məhdud sayda qadınla cinsi əlaqə də olsa belə, əgər həmin qadınlar onun kölələridirsə, o, iffətli hesab edilə bilər. | |||
Ayənin kölə sahiblərinə "cariyələrinizi zinakarlığa məcbur etməyin" deyə buyuran hissəsi ənənəvi olaraq ən sadə mənasında başa düşülüb: bu, kölə sahiblərinin "vasitəçi" (qadınbazlıq edən) rolunu oynamasını və kölə qadınların alverini qadağan edir — qeyri-qanuni cinsi əlaqə üzərində qurulan belə bir fəaliyyət əlbəttə ki, qadağandır və bu cür başa düşüldükdə ayə yeni bir məna kəsb etmir. Bu ayənin qəbul edilən digər bir mənası isə odur ki, əgər bir kölə qadın özünün (və ya uşağının) azadlığını istəyirsə, ağası ona buna nail olmaq üçün bəzi hüquqi vasitələr verməlidir; əks halda, o, həmin azadlığı satın almaq üçün lazım olan vəsaiti qazanmaq üçün özünü fahişəliyə məcbur hiss edə bilər (ənənəvi təfsirlər həmçinin ağanın öz köləsini azadlıq şərti olaraq fahişəliyə məcbur etməsi kimi arzuolunmaz ehtimalı da qeyd edirlər). Kölə qızın xalqının qırıldığı və ya əsir alındığı (onu vəsaitdən məhrum qoyan) bir müharibədə yaxud basqında əsir düşmə ehtimalı nəzərə alınarsa, onda belə bir meyilin olması daha ağlabatandır və buna görə də ayə, bir kölə qızın belə bir davranışa sürüklənəcəyi təqdirdə Allahın bağışlayan olacağını deyərək yekunlaşır. Daha sadə mənada isə, əgər ağası onu fahişəliyə məcbur edərsə, Allah onun iradəsindən kənar olan bu işə görə onu bağışlayacaqdır.<ref>Xüsusi olaraq [https://tafsir.app/qurtubi/24/33 Tafsir Qurtubi 24:33]-ə baxın; həmçinin baxın [https://tafsir.app/tabari/24/33 Tafsir al-Tabari 24:33], [https://tafsir.app/ibn-katheer/24/33 Tafsir Ibn Kathir 24:33], və [https://tafsir.app/24/33 Tafsirs 24:33]</ref> | |||
=== Qənimətlərin bölüşdürülməsi sisteminin pozulması kimi zorlanma === | |||
==== əş-Şafiidən sitat ==== | |||
İslam hüququnun Şafii məzhəbinin banisi İmam əş-Şafiinin "əl-Ümm" əsərindən olan bir sitat, bəzən kölə sahiblərinə öz kölə qadınlarını zorlamağı qadağan etməsi kimi yanlış təqdim olunur.<ref name=":0">{{Citation|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112021758/https://www.call-to-monotheism.com/does_islam_permit_muslim_men_to_rape_their_slave_girls_|url=https://www.call-to-monotheism.com/does_islam_permit_muslim_men_to_rape_their_slave_girls_|author=Bəssam Zavadi|publisher=Təktanrıçılığa Çağırış|chapter="İslam müsəlman kişilərə öz kölə qızlarını zorlamağa icazə verirmi?"}}</ref>{{Quote|1={{citation|author=al-Shafi'i|title=al-Umm|volume=3|page=253}}|2="Əgər bir kişi bir kölə qızı zorla ələ keçirərsə, sonra onu zorla ələ keçirdikdən sonra onunla cinsi əlaqədə olarsa və (bu əməlin haram olması barədə) cahilliyi ilə bağlı bir üzrü yoxdursa, onda kölə qız ondan alınacaq, o, cərimə ödəməli olacaq və qeyri-qanuni cinsi əlaqəyə görə cəza alacaqdır."}}Bununla belə, aydındır ki, buradakı "zorla ələ keçirmək" ifadəsi kişinin kölə qıza sahib olma üsuluna istinad edir, sonrakı cinsi əlaqə aktının təsviri deyil. Doğrudan da, bu sitat "qəsb" (mülkiyyətin mənimsənilməsi) adlı bölmədən götürülmüşdür. İslam hüququna görə, bütün müharibə və basqın qənimətlərinin beşdə biri (Xums — hərfi mənada "beşdə bir" adlanır), o cümlədən vəsait toplamaq üçün satıla bilən əsirlər ictimai xərclər üçün ayrılmalıdır. Əlinin bir hadisədə etdiyi iddia edildiyi kimi, bu ictimai paydan bir əsiri götürmək və zorlamaq, oğurluq və zina (qeyri-qanuni cinsi əlaqə) hesab olunur. Bu, eləcə də başqasının köləsini götürmək və zorlamaq, əlbəttə ki, qadağandır və cəzalandırılır. Həqiqətən də, əş-Şafii özünün çoxcildlik "əl-Ümm" adlı hüquqi əsərinin qalan hissəsində zövcələrin və kölələrin cinsi öhdəlikləri ilə bağlı qanunları diqqətlə nəzərdən keçirir və heç bir yerdə bu kontekstlərdə qadının zorlanmasının cəzalandırılmalı olduğunu bildirmir. | |||
==== Malikdən sitat ==== | |||
İslam hüququnun Maliki məzhəbinin banisi İmam Malikin "Muvatta" əsərindən olan bir sitat da bəzən bu mənada yanlış təqdim olunur.<ref name=":0" /> "əl-Ümm" əsərindən götürülmüş sitatda olduğu kimi, "Muvatta"dan olan bu sitat da eynilə yalnız oğurlanmış kölələrə aiddir və şəxsin öz kölələrinə və arvadlarına aidiyyatı yoxdur. Kölə qızların zorlanmasına görə cərimələr həmişə ağaya ödənilirdi[2]. Və eynilə İmam əş-Şafii kimi, Malik də həmin mətnin bir neçə digər yerində köləliyin hüquqi təcrübələrini ətraflı şəkildə izah edir.<ref>Hina Əzəm, "İslam Hüququnda Cinsi Zorakılıq: Mahiyyət, Sübut və Prosedur" (Sexual Violation in Islamic Law: Substance, Evidence, and Procedure) Nyu-York: Kembric Universiteti Nəşriyyatı, 2015, səh. 104</ref>{{Quote|1={{Muwatta|36||14}}|2=Malik mənə İbn Şihabdan rəvayət etdi ki, Əbdülməlik ibn Mərvan zorlayan şəxsin zorlanan qadına mehrini (evlilik haqqını) ödəməli olduğu barədə hökm vermişdir. Yəhya dedi ki, Malikin belə dediyini eşitmişdir: "Bizim cəmiyyətimizdə bakirə və ya qeyri-bakirə olmasından asılı olmayaraq, bir qadını zorlayan kişi haqqında görülən iş budur ki, əgər qadın azaddırsa, o, qadının tayı olanların mehri qədər ödəniş etməlidir. Əgər qadın kölədirsə, kişi onun dəyərindən nə qədər əskiltmişdirsə, onu ödəməlidir. Belə hallarda "hədd" cəzası zorlayan şəxsə tətbiq edilir, zorlanan qadına isə heç bir cəza verilmir. Əgər zorlayan şəxs kölədirsə, bu, onun ağasının əleyhinədir (yəni məsuliyyət ağanın üzərinə düşür), bir şərtlə ki, ağa köləni təslim etmək istəsin".}} | |||
==== Xəlifə Ömər ilə bağlı hədis ==== | |||
əl-Beyhəqinin "Sünən" əsərindəki bir hədis, Xəlifə Ömərin əsir bir qadını zorladığına görə Diraarı cəzalandırmasını təsvir edir və bu, bəzən kölələrlə cinsi əlaqədə olmağa icazə verilməməsinə dair sübut kimi təqdim olunur.<ref name=":0" />{{Quote|1={{citation|title=Sünən əl-Beyhəqi|volume=2|author=əl-Beyhəqi|page=263|chapter=Hədis 18685}}|2= | |||
Əbu əl-Hüseyn bin əl-Fədl əl-Qatan, Abdullah bin Cəfər bin Darestvehdən, o, Yaqub bin Süfyandan, o, əl-Həssab bin Rabidən, o, Abdullah bin əl-Mübarəkdən, o, Kəhmasdan, o da Harun bin əl-Asamdan rəvayət edir ki, o demişdir: Ömər bin əl-Xəttab (Allah ondan razı olsun) Xalid bin əl-Vəlidi bir ordu ilə göndərdi, Xalid də Diraar bin əl-Əzvarı bir bölüklə göndərdi və onlar Bəni Əsəd qəbiləsinə məxsus bir bölgəyə hücum etdilər. Onlar gözəl bir gəlini əsir götürdülər; Diraarın ondan xoşu gəldi və yoldaşlarından qadını ona bağışlamalarını istədi, onlar da bunu etdilər. Sonra o, qadınla cinsi əlaqədə oldu, tapşırığını yerinə yetirdikdən sonra isə peşmanlıq hiss etdi, Xalidin yanına gedərək etdiyi barədə ona danışdı. Xalid dedi: "Mən sənə icazə verirəm və bunu sənə halal etdim". O isə dedi: "Xeyr, sən Ömərə məktub yazana qədər (olmaz)". (Sonra Ömərə məktub göndərdilər) və Ömər cavab verdi ki, o (Diraar) daşqalaq edilməlidir. Ömərin məktubu çatana qədər Diraar artıq vəfat etmişdi. (Xalid) dedi: "Allah Diraarı rüsvay etmək istəmədi".}}İmam əş-Şafiidən gətirilən sitatda olduğu kimi, bu da demək olar ki, tamamilə müharibə qənimətlərinin bölgüsü sisteminin pozulmasına aiddir. Diraarın əsir qızla cinsi əlaqədə olması qeyri-qanuni idi və onun əsir statusuna və ya razılığının olmamasına görə deyil, qənimətləri bölüşdürmək məsuliyyəti daşıyan xəlifənin (bu halda Ömərin) göstərişi ilə həmin qız ona ayrılmadan qızla cinsi əlaqəyə girdiyinə görə daşqalaq edilməyə layiq görülmüşdü. Nə əsir olma faktı, nə də razılıq məsələsi cəzada bir amil kimi qeyd edilmir. Həqiqətən də, yuxarıda müzakirə olunan başqa bir hədisdə Ömər, arvadının buna mane olmağa çalışmasından sonra bir kişiyə öz kölə qızı ilə cinsi əlaqədə olmağı tapşırır. | |||
==== Şafiinin cinsi əlaqədə məcburiyyət olmadan həzz alma haqqında sitatı ==== | |||
əş-Şafiinin "əl-Ümm" əsərindən bir hissə, bəzən İslam saytlarında mühüm bir hüquqşünas tərəfindən ümumilikdə cinsi razılıq prinsipinin müəyyən edilməsi kimi təklif olunur. Lakin belə bir ümumiləşdirmə kontekst baxımından əsaslandırılmır; çünki söhbət nikah münasibətlərindən, xüsusən də ərin öz arvadının cinsi ehtiyaclarını qarşılamaq öhdəliyindən (lakin buna məcbur edilməməsindən) gedir. Budur, Professor Keçia Əlinin şərhləri və tərcüməsi:{{Quote|Keçia Əli tərəfindən sitat gətirilən Şafiinin "əl-Ümm" əsəri, "Erkən İslamda Nikah və Köləlik" (Marriage and Slavery in Early Islam), səh. 119<ref>Kecia Ali,"Marriage and Slavery in Early Islam", Massachussets: Harvard University Press, 2010, p.119</ref>|Digər zövcələrə qarşı ədalət məsələsi gündəmdə olmadıqda, əş-Şafii arvadın müəyyən miqdarda cinsi əlaqə tələbini açıq şəkildə rədd edir: | |||
<blockquote>O dedi: Beləliklə, əgər qadın onunla təkdirsə [yəni kişinin başqa arvadı yoxdursa] və ya kişinin cinsi əlaqədə olduğu bir kölə qızı varsa, kişiyə Uca Allaha ehtiram əlaməti olaraq [öz öhdəliklərini yerinə yetirmək] və cinsi əlaqə baxımından qadına zərər verməmək əmr edilir, lakin o, bunun konkret bir miqdarına borclu deyil (va lam yufraḍ ʿalayhi minhu shayʾbi ʿaynihi). Əksinə, o, yalnız qadının onsuz qətiyyən keçinə bilməyəcəyi şeyləri — dolanışıq, yaşayış yeri və geyimi təmin etməyə, həmçinin onu ziyarət etməyə (yaʾwī) borcludur. Bununla belə, cinsi əlaqə həzz məsələsidir və heç kim buna məcbur edilə bilməz. | |||
</blockquote> | |||
əş-Şafii özünün bu birtərəfli yanaşmasının fərqində deyil. O, "cinsi əlaqə həzz məsələsidir və heç kim buna məcbur edilə bilməz" deyərkən açıq-aşkar yalnız kişiləri nəzərdə tutur. Onun üçün qadınların cinsi cəhətdən əlçatan olması onların təminatının bir şərti və ziyarət hüquqlarının ilkin şərtidir: "əgər onlardan [arvadlarından] hər hansı biri onunla cinsi əlaqədə olmaqdan imtina edərsə, o, itaətsizlik etmiş sayılır və öz iddiasından (haqqından) imtina etmiş olur".}}Professor Conatan A. K. Braun (Jonathan A. C. Brown) həmin hökmə istinad edərək qeyd edir: "Şafii özü — məzhəbinin görkəmli simaları tərəfindən sədaqətlə izlənilən bir hökmdə — ərdən öz arvadı və ya kölə kənizi ilə cinsi əlaqədə olmağı tələb etmirdi, çünki 'cinsəllik bir həzz məkanıdır və heç kim bunu etməyə məcbur edilməməlidir'."<ref name="Brown2019page283" /> | |||
== Xarici keçidlər (İngilis dilində) == | |||
*{{external link|url= http://womanstats.wordpress.com/2013/01/16/the-high-rape-scale-in-saudi-arabia/|title= The High Rape-Scale in Saudi Arabia|publisher= WomanStats Project (blog)|author= |date= January 16, 2013|archiveurl= http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwomanstats.wordpress.com%2F2013%2F01%2F16%2Fthe-high-rape-scale-in-saudi-arabia%2F&date=2013-07-13|deadurl=no}} | |||
*[https://theislamissue.wordpress.com/2019/06/15/islamweb-endorses-rape/ IslamWeb endorses rape] - The Islam Issue | |||
== Həmçinin bax == | |||
* [[İslam hüququnda köləlik]] | |||
== İstinadlar == | == İstinadlar == | ||