İslam hüququnda uşaq evliliyi: Difference between revisions

[pending revision][pending revision]
Line 26: Line 26:


İbn Kəsir və əl-Cəlaleynə məxsus məşhur klassik təfsirlər ingilis dilində mövcuddur və aşağıda onlardan sitat gətirilir. Hər iki təfsir bildirir ki, Quran 65:4 ayəsindəki "hələ aybaşı olmamış olanlar" ifadəsi həddi-büluğa çatmamışlara (''əs-sağirə'') aiddir. Bu ayənin nazil olma şəraiti (əs-səbəbi-nüzul) haqqındakı ənənəvi rəvayətdə deyilir ki, Məhəmməd peyğəmbərdən "çox gənc olanlar, çox yaşlı olanlar və hamilə olanlar"ın iddəti barədə soruşulmuşdu.<ref>[Azbab al-Nazul by al-Wahidi for Quran 65:4] - altafsir.com</ref> Bir çox digər təfsirlərdə də oxşar fikirlər qeyd olunur ("Quranda uşaq nikahı" bölməsinə baxın). Həmçinin, bu ayə ilə bağlı müxtəlif səhabə və tabiinlərə aid edilən, eləcə də tanınmış təfsir və fiqh mətnlərindən götürülmüş geniş tərcümə olunmuş sitatlar toplusu internetdə mövcuddur.<ref>[https://theislamissue.wordpress.com/2021/09/19/q65-4-the-verse-of-child-marriage/ Q65.4: The verse of child marriage]</ref>{{quote |1=[http://www.tafsir.com/default.asp?sid=65&tid=54196 Exegesis on (Qur'an 65:4)]<BR>Tafsir Ibn Kathir |2= Uca Allah menopoz dövründə olan (aybaşıdan kəsilmiş) qadının gözləmə müddətinə aydınlıq gətirir. Bu, yaşının çox olması səbəbindən aybaşısı dayanmış qadındır. Onun iddəti, "əl-Bəqərə" surəsindəki ayəyə əsaslanan (bax: 2:228) və aybaşı görənlər üçün nəzərdə tutulan üç aybaşı dövrü əvəzinə, üç aydır. <b>Eyni qayda, hələ aybaşı yaşına çatmamış gənclər (kiçiklər) üçün də keçərlidir.</b> Onların da iddəti, menopozda olanlar kimi üç aydır. Onun (Allahın) buyurduğunun mənası budur.}}{{Quote|1=[http://altafsir.com/Tafasir.asp?tMadhNo=0&tTafsirNo=74&tSoraNo=65&tAyahNo=4&tDisplay=yes&UserProfile=0 Qur'an 65:4]<BR>Tafsir al-Jalalayn|2= Və (hər iki halda allā'ī və ya allā'i kimi oxunan) qadınlarınızdan artıq aybaşı olacağına ümid etməyənlərə gəlincə — əgər onların gözləmə müddəti barədə hər hansı şübhəniz varsa, onların müəyyən edilmiş [gözləmə] müddəti üç aydır; <b>həmçinin gənc olduqlarına görə hələ aybaşı olmamış olanlar üçün də bu müddət [eyni ilə] üç aydır</b> — hər iki hal həyat yoldaşı vəfat etmiş olanlardan başqalarına aiddir; belələri [vəfat edənlərin yoldaşları] üçün gözləmə müddəti bu ayədə buyurulub: onlar dörd ay on [gün] gözləməlidirlər [Quran 2:234]. Hamilə olanların müddəti, yəni boşanma və ya ölüm halında müəyyən edilmiş [gözləmə] müddətinin başa çatması, uşaqlarını dünyaya gətirdikləri zamandır. Kim Allahdan qorxsa, Allah həm bu dünyada, həm də axirətdə onun işini asanlaşdırar.}}Camaat-i İslami hərəkatının qurucusu Əbül Əla Mövdudi (vəfaut 1979) daha da irəli gedərək qeyd etmişdir ki, bu ayə həddi-büluğa çatmamış qızlarla nikahın tamamlanmasının (cinsi əlaqənin) icazəli olduğunu sübut edir:{{Quote|Tafsir of al-Maududi for Quran 65:4|Burada bir faktı yadda saxlamaq lazımdır ki, Quranda verilən izahatlara görə, gözləmə müddəti məsələsi yalnız nikahın tamamlandığı (cinsi əlaqənin baş verdiyi) qadınlara münasibətdə yaranır; çünki nikah tamamlanmazdan əvvəl boşanma baş verərsə, heç bir gözləmə müddəti yoxdur (əl-Əhzab: 49). Buna görə də, hələ aybaşı olmamış qızlar üçün gözləmə müddətinin qeyd edilməsi açıq şəkildə sübut edir ki, qızın bu yaşda ərə verilməsi nəinki icazəlidir, həmçinin ərin onunla nikahı tamamlaması (cinsi əlaqədə olması) da icazəlidir. İndi isə aydındır ki, heç bir müsəlmanın Quranın icazəli saydığı bir şeyi qadağan etmək hüququ yoxdur.}}
İbn Kəsir və əl-Cəlaleynə məxsus məşhur klassik təfsirlər ingilis dilində mövcuddur və aşağıda onlardan sitat gətirilir. Hər iki təfsir bildirir ki, Quran 65:4 ayəsindəki "hələ aybaşı olmamış olanlar" ifadəsi həddi-büluğa çatmamışlara (''əs-sağirə'') aiddir. Bu ayənin nazil olma şəraiti (əs-səbəbi-nüzul) haqqındakı ənənəvi rəvayətdə deyilir ki, Məhəmməd peyğəmbərdən "çox gənc olanlar, çox yaşlı olanlar və hamilə olanlar"ın iddəti barədə soruşulmuşdu.<ref>[Azbab al-Nazul by al-Wahidi for Quran 65:4] - altafsir.com</ref> Bir çox digər təfsirlərdə də oxşar fikirlər qeyd olunur ("Quranda uşaq nikahı" bölməsinə baxın). Həmçinin, bu ayə ilə bağlı müxtəlif səhabə və tabiinlərə aid edilən, eləcə də tanınmış təfsir və fiqh mətnlərindən götürülmüş geniş tərcümə olunmuş sitatlar toplusu internetdə mövcuddur.<ref>[https://theislamissue.wordpress.com/2021/09/19/q65-4-the-verse-of-child-marriage/ Q65.4: The verse of child marriage]</ref>{{quote |1=[http://www.tafsir.com/default.asp?sid=65&tid=54196 Exegesis on (Qur'an 65:4)]<BR>Tafsir Ibn Kathir |2= Uca Allah menopoz dövründə olan (aybaşıdan kəsilmiş) qadının gözləmə müddətinə aydınlıq gətirir. Bu, yaşının çox olması səbəbindən aybaşısı dayanmış qadındır. Onun iddəti, "əl-Bəqərə" surəsindəki ayəyə əsaslanan (bax: 2:228) və aybaşı görənlər üçün nəzərdə tutulan üç aybaşı dövrü əvəzinə, üç aydır. <b>Eyni qayda, hələ aybaşı yaşına çatmamış gənclər (kiçiklər) üçün də keçərlidir.</b> Onların da iddəti, menopozda olanlar kimi üç aydır. Onun (Allahın) buyurduğunun mənası budur.}}{{Quote|1=[http://altafsir.com/Tafasir.asp?tMadhNo=0&tTafsirNo=74&tSoraNo=65&tAyahNo=4&tDisplay=yes&UserProfile=0 Qur'an 65:4]<BR>Tafsir al-Jalalayn|2= Və (hər iki halda allā'ī və ya allā'i kimi oxunan) qadınlarınızdan artıq aybaşı olacağına ümid etməyənlərə gəlincə — əgər onların gözləmə müddəti barədə hər hansı şübhəniz varsa, onların müəyyən edilmiş [gözləmə] müddəti üç aydır; <b>həmçinin gənc olduqlarına görə hələ aybaşı olmamış olanlar üçün də bu müddət [eyni ilə] üç aydır</b> — hər iki hal həyat yoldaşı vəfat etmiş olanlardan başqalarına aiddir; belələri [vəfat edənlərin yoldaşları] üçün gözləmə müddəti bu ayədə buyurulub: onlar dörd ay on [gün] gözləməlidirlər [Quran 2:234]. Hamilə olanların müddəti, yəni boşanma və ya ölüm halında müəyyən edilmiş [gözləmə] müddətinin başa çatması, uşaqlarını dünyaya gətirdikləri zamandır. Kim Allahdan qorxsa, Allah həm bu dünyada, həm də axirətdə onun işini asanlaşdırar.}}Camaat-i İslami hərəkatının qurucusu Əbül Əla Mövdudi (vəfaut 1979) daha da irəli gedərək qeyd etmişdir ki, bu ayə həddi-büluğa çatmamış qızlarla nikahın tamamlanmasının (cinsi əlaqənin) icazəli olduğunu sübut edir:{{Quote|Tafsir of al-Maududi for Quran 65:4|Burada bir faktı yadda saxlamaq lazımdır ki, Quranda verilən izahatlara görə, gözləmə müddəti məsələsi yalnız nikahın tamamlandığı (cinsi əlaqənin baş verdiyi) qadınlara münasibətdə yaranır; çünki nikah tamamlanmazdan əvvəl boşanma baş verərsə, heç bir gözləmə müddəti yoxdur (əl-Əhzab: 49). Buna görə də, hələ aybaşı olmamış qızlar üçün gözləmə müddətinin qeyd edilməsi açıq şəkildə sübut edir ki, qızın bu yaşda ərə verilməsi nəinki icazəlidir, həmçinin ərin onunla nikahı tamamlaması (cinsi əlaqədə olması) da icazəlidir. İndi isə aydındır ki, heç bir müsəlmanın Quranın icazəli saydığı bir şeyi qadağan etmək hüququ yoxdur.}}
=== Məhəmmədin Aişə ilə evliliyi ===
{{Main|Aişənin yaşı}}Aişə (təqr. 613/614 – təqr. 678)<ref name="Siddiqui2">Al-Nasa'i 1997, p. 108</ref> və ya عائشة (həmçinin A'ishah, Aisyah, Ayesha, A'isha, Aishat və ya Aishah kimi transliterasiya olunur), çox sayda səhih hədisə görə, 6 və ya 7 yaşında ikən Məhəmməd ilə evləndirilmiş və nikah (cinsi əlaqənin baş tutması), Aişənin 9 və ya 10 yaşı olanda, o zaman 53 yaşında olan Məhəmməd tərəfindən tamamlanmışdır.<ref>Hişamın atasından rəvayət olunur: Xədicə, Peyğəmbər (ﷺ) Mədinəyə yola düşməzdən üç il əvvəl vəfat etdi. O, orada iki il və ya buna yaxın qaldı və sonra Aişə altı yaşında bir qız ikən onunla evləndi, doqquz yaşı olanda isə bu nikahı (cinsi əlaqə) tamamladı. {{Bukhari|||3896|darussalam}}</ref><ref>Aişə rəvayət edir: "Peyğəmbər onunla altı yaşında evləndi, doqquz yaşında isə cinsi əlaqə (nikah) baş tutdu. Aişə onunla doqquz il (yəni, Peyğəmbərin vəfatına qədər) birlikdə yaşadı." {{Bukhari|||5133|darussalam}}</ref><ref>Aişə (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir: "Allahın Rəsulu (ona Allahın salavatı və salamı olsun) mənimlə altı yaşımda evləndi və doqquz yaşım olanda mən onun evinə gəlin köçdüm." {{Muslim||1422b|reference}}</ref><ref>Aişə dedi: "Allahın Rəsulu mənimlə yeddi yaşım olanda evləndi." (Ravi Süleyman dedi: "Və ya altı yaşında.") {{Abu Dawud||2121|darussalam}}</ref><ref>Mənbələrin çoxu cinsi əlaqənin (nikah) doqquz yaşında baş tutduğunu, biri isə on yaşında ola biləcəyini qeyd edir; Bax: Denise Spellberg (1996), ''Siyasət, Gender və İslami Keçmiş: Aişə Bint Əbu Bəkr İrsi'', Kolumbiya Universiteti Nəşriyyatı, <nowiki>ISBN 978-0231079990</nowiki>, səh. 39–40.</ref> Uşaq nikahları ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən bu mövzu müasir apologetik (müdafiə xarakterli) ədəbiyyatda və ictimai müzakirələrdə böyük maraq doğurur. Aişənin Məhəmməd peyğəmbərlə erkən yaşda evliliyi, həmçinin hüquqşünas Şafinin atanın bakirə qızını ərə vermək hüququ ilə bağlı müzakirələrində də yer almışdır. Onun nikah (cinsi əlaqə) zamanı doqquz yaşında olmasına İbn Hənbəlin eyni hüquq, habelə yetimlər üçün minimum evlilik və cinsi əlaqə yaşı haqqındakı müzakirələrində də toxunulur (aşağıdakı nikah bölməsinə və həmçinin "Məcburi nikah" məqaləsinə baxın). Sonradan, hətta digər fiqh məktəbləri də məcburiyyət məsələlərinə dair müzakirələrdə Aişə hədisindən istifadə etməyə başladılar.<ref>Baugh writes, "If at first the non-Shāfiʿīs held out against inserting the report of ʿĀʾisha into this discussion, they later gave way, and other proof texts such as the ayyim/bikr hadith would eventually be cast aside. By the time of the Ḥanbalī Ibn Qudāma, the only text given any real emphasis is the ʿĀʾisha report."
Carolyn Baugh, ''Minor Marriage in Early Islamic Law'', p. 205</ref>
== İstinadlar ==
== İstinadlar ==
50

edits