119
edits
İslam hüququnda zorlanma: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
→Muhammad has intercourse with his slave girl Maria bint Sham'un
| [unchecked revision] | [unchecked revision] |
No edit summary |
|||
| Line 63: | Line 63: | ||
İslam dövlətində yaşayan və [[cizyə]] ödəməyən və ya dövlətlə bağladıqları müqaviləni pozan qeyri-müsəlman sakinlər də kölələşdirilə bilər.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=dyZ-DAAAQBAJ&pg=PA52|title=Slavery in the Ottoman Empire and its Demise 1800-1909|author=Y. Erdem (20 November 1996)|publisher=p=26. Palgrave Macmillan UK. ISBN 978-0-230-37297-9}}</ref><ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=z3VoBgAAQBAJ&pg=PA2|title=Muslim and Christian Contact in the Middle Ages: A Reader|author=Jarbel Rodriguez (2015)|publisher=p=2. University of Toronto Press. ISBN 978-1-4426-0066-9}}</ref> | İslam dövlətində yaşayan və [[cizyə]] ödəməyən və ya dövlətlə bağladıqları müqaviləni pozan qeyri-müsəlman sakinlər də kölələşdirilə bilər.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=dyZ-DAAAQBAJ&pg=PA52|title=Slavery in the Ottoman Empire and its Demise 1800-1909|author=Y. Erdem (20 November 1996)|publisher=p=26. Palgrave Macmillan UK. ISBN 978-0-230-37297-9}}</ref><ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=z3VoBgAAQBAJ&pg=PA2|title=Muslim and Christian Contact in the Middle Ages: A Reader|author=Jarbel Rodriguez (2015)|publisher=p=2. University of Toronto Press. ISBN 978-1-4426-0066-9}}</ref> | ||
=== | === Məhəmməd öz kölə kənizi Mariya bint Şamun ilə cinsi əlaqədə olur === | ||
Məhəmmədin İsgəndəriyyə valisi tərəfindən ona hədiyyə edilmiş Mariya əl-Qibtiyyə kimi tanınan qadın köləsindən bir övladı var idi. Səhih Müslimdən olan bir hədisdə "kölə qadın" kimi tərcümə olunan ifadə ərəbcə əslində umm vələd (أُمِّ وَلَدِ) (hərfi mənada: "uşaq anası") şəklindədir və bu, ağasına övlad dünyaya gətirən kölə kənizə verilən tituldur.{{Quote|{{Muslim||2771|reference}}|Ənəs rəvayət edir ki, <b>Allahın Rəsulunun (ﷺ) kölə qadını ilə zinada ittiham olunan bir şəxs var idi.</b> Bunun üzərinə Allahın Rəsulu (ﷺ) Əliyə dedi: | Məhəmmədin İsgəndəriyyə valisi tərəfindən ona hədiyyə edilmiş Mariya əl-Qibtiyyə kimi tanınan qadın köləsindən bir övladı var idi. Səhih Müslimdən olan bir hədisdə "kölə qadın" kimi tərcümə olunan ifadə ərəbcə əslində umm vələd (أُمِّ وَلَدِ) (hərfi mənada: "uşaq anası") şəklindədir və bu, ağasına övlad dünyaya gətirən kölə kənizə verilən tituldur.{{Quote|{{Muslim||2771|reference}}|Ənəs rəvayət edir ki, <b>Allahın Rəsulunun (ﷺ) kölə qadını ilə zinada ittiham olunan bir şəxs var idi.</b> Bunun üzərinə Allahın Rəsulu (ﷺ) Əliyə dedi: | ||
| Line 70: | Line 70: | ||
"Ey Peyğəmbər! Allahın sənə halal etdiyini (özünə) niyə haram edirsən?" (ayənin sonuna qədər).}}Təfsir əl-Cəlaleyn bu hədisdə istinad edilən ayə ([https://quran.az/66/1 Quran 66:1]) haqqında deyir:{{Quote|1=[https://tafsir.app/jalalayn/66/1 Tafsir al-Jalalayn 66:1]|2=Ey Peyğəmbər! Həfsə evdə olmadığı vaxtda onun evində və çarpayısında Mariya ilə birlikdə olduğun üçün, Həfsənin qayıdıb bundan xəbər tutaraq kədərlənməsi səbəbindən “O, mənə haramdır!” deyib, <b>Allahın sənin üçün halal etdiyini</b> — yəni <b>Kopt kölə qadının Mariyanı</b> — arvadlarını razı salmaq üçün niyə özünə haram qılırsan? Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir; bu qadağaya görə səni bağışlamışdır.}}Bu ayə üçün alternativ və ya əlavə bir səbəb də çox sayda səhih hədisdə rəvayət edilmişdir (digər bir versiyada, Səhih Müslim 1474b, Məhəmməd Zeynəbin evi əvəzinə Həfsənin evində bal yemişdi).{{Quote|{{Al Nasai||4|36|3410}}|Ayşə rəvayət edir ki, <b>Allahın Rəsulunun Zeynəb bint Cəhşin yanında qalmaq və onun evində bal içmək adəti var idi</b>. Həfsə ilə mən razılaşdıq ki, Peyğəmbər hansımızın yanına daxil olsa, həmin şəxs ona desin: "<b>Səndən məğafir (xoşagəlməz qoxulu saqqız/şirə) qoxusu gəlir</b>; məğafir yemisən?" O, onlardan birinin yanına daxil oldu və həmin qadın bunu ona dedi. O (Peyğəmbər) buyurdu: "<b>Xeyr, mən sadəcə Zeynəb bint Cəhşin evində bal içmişəm</b>, lakin bir daha bunu etməyəcəyəm." Sonra bu ayə nazil oldu: "Ey Peyğəmbər! Allahın sənə halal etdiyini (özünə) niyə haram edirsən?" Ayədəki "Əgər ikiniz də Allaha tövbə etsəniz (sizin üçün daha yaxşı olar)" ifadəsi Ayşə və Həfsə haqqındadır; "Peyğəmbər öz zövcələrindən birinə gizlicə bir söz dedikdə" ifadəsi isə onun "Xeyr, mən sadəcə bal içmişəm" deməsinə işarədir.}}"Bal" həmçinin seksual eyham (eufemizm) idi və onun bu mənada istifadəsinə dair bariz bir nümunə Əbu Davudun bir hədisində tapılır:{{Quote|{{Abu Dawud||2309|darussalam}}|Möminlərin anası Ayşə rəvayət edir: | "Ey Peyğəmbər! Allahın sənə halal etdiyini (özünə) niyə haram edirsən?" (ayənin sonuna qədər).}}Təfsir əl-Cəlaleyn bu hədisdə istinad edilən ayə ([https://quran.az/66/1 Quran 66:1]) haqqında deyir:{{Quote|1=[https://tafsir.app/jalalayn/66/1 Tafsir al-Jalalayn 66:1]|2=Ey Peyğəmbər! Həfsə evdə olmadığı vaxtda onun evində və çarpayısında Mariya ilə birlikdə olduğun üçün, Həfsənin qayıdıb bundan xəbər tutaraq kədərlənməsi səbəbindən “O, mənə haramdır!” deyib, <b>Allahın sənin üçün halal etdiyini</b> — yəni <b>Kopt kölə qadının Mariyanı</b> — arvadlarını razı salmaq üçün niyə özünə haram qılırsan? Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir; bu qadağaya görə səni bağışlamışdır.}}Bu ayə üçün alternativ və ya əlavə bir səbəb də çox sayda səhih hədisdə rəvayət edilmişdir (digər bir versiyada, Səhih Müslim 1474b, Məhəmməd Zeynəbin evi əvəzinə Həfsənin evində bal yemişdi).{{Quote|{{Al Nasai||4|36|3410}}|Ayşə rəvayət edir ki, <b>Allahın Rəsulunun Zeynəb bint Cəhşin yanında qalmaq və onun evində bal içmək adəti var idi</b>. Həfsə ilə mən razılaşdıq ki, Peyğəmbər hansımızın yanına daxil olsa, həmin şəxs ona desin: "<b>Səndən məğafir (xoşagəlməz qoxulu saqqız/şirə) qoxusu gəlir</b>; məğafir yemisən?" O, onlardan birinin yanına daxil oldu və həmin qadın bunu ona dedi. O (Peyğəmbər) buyurdu: "<b>Xeyr, mən sadəcə Zeynəb bint Cəhşin evində bal içmişəm</b>, lakin bir daha bunu etməyəcəyəm." Sonra bu ayə nazil oldu: "Ey Peyğəmbər! Allahın sənə halal etdiyini (özünə) niyə haram edirsən?" Ayədəki "Əgər ikiniz də Allaha tövbə etsəniz (sizin üçün daha yaxşı olar)" ifadəsi Ayşə və Həfsə haqqındadır; "Peyğəmbər öz zövcələrindən birinə gizlicə bir söz dedikdə" ifadəsi isə onun "Xeyr, mən sadəcə bal içmişəm" deməsinə işarədir.}}"Bal" həmçinin seksual eyham (eufemizm) idi və onun bu mənada istifadəsinə dair bariz bir nümunə Əbu Davudun bir hədisində tapılır:{{Quote|{{Abu Dawud||2309|darussalam}}|Möminlərin anası Ayşə rəvayət edir: | ||
Allahın Rəsulundan (ﷺ) arvadını üç dəfə boşayan bir kişi haqqında soruşuldu. Həmin qadın başqa bir kişi ilə evlənmiş, yeni əri onun yanına daxil olmuş, lakin cinsi əlaqədə olmamışdan qabaq onu boşamışdı. Bu vəziyyətdə qadının əvvəlki ərinə halal olub-olmadığı soruşulduqda, Peyğəmbər (ﷺ) belə cavab verdi: “<b>O, digər ərinin balını dadmayınca və o kişi də qadının balını dadmayınca, birinci (ər) üçün halal olmaz.</b>”}}Sean Entoni və Ketrin Bronson qeyd etmişlər ki: "Müasir alimlər kölə qadınla bağlı daha qalmaqallı hekayənin ən erkən mənbələrdə yer almasını nəzərə alaraq, onun daha qədim olduğunu hesab etməyə meyllidirlər; halbuki hədis alimlərinin nəzərində bal hekayəsi daha üstün bir sənəd zəncirinə (silsiləsinə) malikdir. Bu müasir alimlər belə mülahizə yürüdürlər ki, əgər Həfsənin Peyğəmbəri öz köləsi ilə gördükdən sonra keçirdiyi qısqanclıq hekayəsi bal hekayəsindən daha əvvələ dayanırsa, o zaman müfəssirlər, ehtimal ki, əvvəlki hekayədəki Peyğəmbər və arvadlarının xoşagəlməz təsvirinə bir alternativ yaratmaq üçün sonradan bal rəvayətini uydurmuşlar. Bundan əlavə, bal hekayəsi Quran 66:1–2 ayələri üçün müəyyən dərəcədə ağlabatan izah təqdim etsə də, mətnin qalan hissəsinə tətbiq edildikdə onun izahlı gücü xeyli azalır. Peyğəmbərə qarşı sui-qəsdin cəzası kimi boşanma ilə hədələyən Quran 66:5–6 ayələrinin ciddiyyəti bal hekayəsinin xırdaçılıqları ilə heç də uyğun gəlmir."<ref>Sean Entoni və Ketrin Bronson (2016) "Həfsə Quranı redaktə edibmi? Peyğəmbərin arvadlarının məcmuələri (mushaf) haqqında qeydlərlə bir cavab" Beynəlxalq Quran Araşdırmaları Assosiasiyasının Jurnalı 1(2016) səh.93-125 (səh.102)</ref> | Allahın Rəsulundan (ﷺ) arvadını üç dəfə boşayan bir kişi haqqında soruşuldu. Həmin qadın başqa bir kişi ilə evlənmiş, yeni əri onun yanına daxil olmuş, lakin cinsi əlaqədə olmamışdan qabaq onu boşamışdı. Bu vəziyyətdə qadının əvvəlki ərinə halal olub-olmadığı soruşulduqda, Peyğəmbər (ﷺ) belə cavab verdi: “<b>O, digər ərinin balını dadmayınca və o kişi də qadının balını dadmayınca, birinci (ər) üçün halal olmaz.</b>”}}Sean Entoni və Ketrin Bronson qeyd etmişlər ki: "Müasir alimlər kölə qadınla bağlı daha qalmaqallı hekayənin ən erkən mənbələrdə yer almasını nəzərə alaraq, onun daha qədim olduğunu hesab etməyə meyllidirlər; halbuki hədis alimlərinin nəzərində bal hekayəsi daha üstün bir sənəd zəncirinə (silsiləsinə) malikdir. Bu müasir alimlər belə mülahizə yürüdürlər ki, əgər Həfsənin Peyğəmbəri öz köləsi ilə gördükdən sonra keçirdiyi qısqanclıq hekayəsi bal hekayəsindən daha əvvələ dayanırsa, o zaman müfəssirlər, ehtimal ki, əvvəlki hekayədəki Peyğəmbər və arvadlarının xoşagəlməz təsvirinə bir alternativ yaratmaq üçün sonradan bal rəvayətini uydurmuşlar. Bundan əlavə, bal hekayəsi Quran 66:1–2 ayələri üçün müəyyən dərəcədə ağlabatan izah təqdim etsə də, mətnin qalan hissəsinə tətbiq edildikdə onun izahlı gücü xeyli azalır. Peyğəmbərə qarşı sui-qəsdin cəzası kimi boşanma ilə hədələyən Quran 66:5–6 ayələrinin ciddiyyəti bal hekayəsinin xırdaçılıqları ilə heç də uyğun gəlmir."<ref>Sean Entoni və Ketrin Bronson (2016) "Həfsə Quranı redaktə edibmi? Peyğəmbərin arvadlarının məcmuələri (mushaf) haqqında qeydlərlə bir cavab" Beynəlxalq Quran Araşdırmaları Assosiasiyasının Jurnalı 1(2016) səh.93-125 (səh.102)</ref> | ||
=== Əli xums (müharibə qənimətinin dövlət payı) üçün ayrılmış əsir bir qızı zorlayır === | |||
Başqa bir müvafiq hədis, Sünnilər və Şiələr arasında çox mübahisə doğuran məşhur Qədir-Xum hadisəsinə səbəb olan bir insidentlə bağlıdır. Həm Sünni, həm də Şiə mənbələri razılaşır ki, Məhəmməd Əlinin Xumsdan (dövlət üçün ayrılmış qənimətin beşdə biri<ref>[https://quran.az/8/41 Quran 8:41]</ref>) heç bir şəxsin haqqı olmadığını düşündükləri bir kölə qızı götürməsi ilə bağlı şikayətlər almışdı. | |||
Aşağıdakı Sünni hədisinin ərəbcə mətni Əlinin Qüsl dəstəmazı (cinsi əlaqə və ya eyakulyasiyadan sonra vacib olan) almasını qeyd edir ki, bu da cinsi fəaliyyətə işarə edir. Daha sonra, Qədir-Xum adlanan yerdə, Məhəmməd Əlini öz "Mövlası" elan edərək ondan narazı olanları sakitləşdirməyə çalışdı. "Mövla" sözü "ardıcıl", "müttəfiq" və "lider" arasında bir məna daşıyan fəxri addır ki, Şiələr bunu "Məhəmmədin xələfi" kimi şərh edirlər. Beləliklə, müəyyən mənada, Əlinin bir əsiri zorlaması Şiələrin Əlinin xələfliyinin elan edilməsi kimi təkid etdikləri hadisənin birbaşa səbəbinə çevrilir. Burada ortaya çıxan Sünni polemikası hədisin tarixi etibarlılığına müəyyən şübhə yaratsa da, Səhih Buxariyə daxil edilmiş bir hədis kimi, Sünnilərin səhihlik tələblərinə tam cavab verir.{{Quote|{{Bukhari|||4350|darussalam}}|Büreydədən rəvayət olunur: | |||
Peyğəmbər (ﷺ) Xumsu (qənimətin bir hissəsini) gətirmək üçün Əlini Xalidin yanına göndərdi; mən isə Əliyə nifrət edirdim və <b>Əli qüsl almışdı (Xumsdan olan bir kölə qızla cinsi əlaqədən sonra)</b>. Mən Xalidə dedim: "Bunu (yəni Əlini) görmürsən?" Peyğəmbərin (ﷺ) yanına çatanda bunu ona xatırlatdım. O dedi: "Ey Büreydə! Sən Əliyə nifrət edirsən?" Mən "Bəli" dedim. O buyurdu: "Ona nifrət edirsən? Halbuki o, Xumsdan bundan daha çoxuna layiqdir."}}Bütün dövrlərin ən məşhur hədis alimlərindən biri olan İbn Həcər əl-Əsqəlani (v. 1449), özünün mötəbər "Fəthul-Bari" (Səhih Buxariyə yazılmış və hələ də standart sayılan şərh) əsərində özündən əvvəlki bir neçə alimin qeyd etdiyi məqama diqqət çəkir: bu hadisə ilə bağlı rəvayətlərdə Əli, əsir qızın hamilə olub-olmadığını müəyyən etmək üçün tələb olunan istibra (gözləmə müddəti) qaydasına əməl etmir. Əl-Əsqəlani ehtimalları ümumiləşdirən əl-Xəttabidən sitat gətirir: "O, ya bakirə idi [qadınların gənc yaşda evləndiyi bir mədəniyyətdə bu, onun yaşının kiçik olmasına güclü işarədir], ya hələ yetkinlik yaşına çatmamışdı, ya da Əlinin ictihadı (müstəqil mühakiməsi) onu bu halda gözləmə müddətinə riayət etməməyə sövq etmişdi."<ref>"لِاحْتِمَالِ أَنْ تَكُونَ عَذْرَاءَ أَوْ دُونَ الْبُلُوغِ أَوْ أَدَّاهُ اجْتِهَادُهُ أَنْ لَا اسْتِبْرَاءَ فِيهَا" | |||
{{Citation|url=https://www.google.com/books/edition/%D9%81%D8%AA%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A_%D8%AC_9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%8A/YzZJCwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D9%84%D9%90%D8%A7%D8%AD%D9%92%D8%AA%D9%90%D9%85%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%20%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%20%D8%AA%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%20%D8%B9%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%20%D8%A3%D9%8E%D9%88%D9%92%20%D8%AF%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%20%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A8%D9%8F%D9%84%D9%8F%D9%88%D8%BA%D9%90%20%D8%A3%D9%8E%D9%88%D9%92%20%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%91%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%20%D8%A7%D8%AC%D9%92%D8%AA%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%8F%D9%87%D9%8F%20%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%20%D9%84%D9%8E%D8%A7%20%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%90%D8%A8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%20%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%87%D9%8E|title=Fath al-Bari|publisher=Dar Taybah|page=487|volume=9|author=Ibn Hajar al-Asqalani}} (see alternatively [https://archive.org/details/FP2021/08_2029/page/n66/mode/1up?view=theater Fath al-Bari 8/67 (archive.org)])</ref> | |||
İstibra, yeni əldə edilmiş bir kölə qadın və ya qızla cinsi əlaqəyə başlamazdan əvvəl, hamilə qalacağı təqdirdə atalığa dair şübhələrin qarşısını almaq üçün gözlənilməli olan müddət idi. Yetkin bir kölə qadın üçün bu gözləmə müddəti bir heyz dövrü idi. Aybaşı olmaq üçün çox gənc olan kölə qızlarla cinsi əlaqədən əvvəl gözləmə müddəti (ya bir ay, ya da üç ay gözləmə müddəti) barədə alimlər ixtilaf etmişdilər, bu aşağıdakı başqa bir bölmədə müzakirə olunur. Bununla belə, qeyd etmək lazımdır ki, İbn Həcər "bir çox Səhabənin təcrübəsinin" həddi-büluğa çatmamış bakirə qızlar üçün istibraya riayət etməmək olduğunu bildirir. İbn Həcərin [https://theislamissue.wordpress.com/2019/06/01/child-sex-slavery/ bu hədislə] bağlı şərhinin tərcüməsi və səhabələrdən sonrakı nəslə (İkrimə və İyas b. Müaviyə) aid edilən eyni baxış barədə bəzi məlumatlar üçün buraya baxın. | |||
== İstinadlar == | == İstinadlar == | ||