111
edits
Beni Kureyza Qətliamı: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
no edit summary
| [pending revision] | [pending revision] |
No edit summary |
|||
| Line 8: | Line 8: | ||
[https://quran.az/33 Quran 33:9-25], müttəfiqlərin Mədinəyə (yəni 13-cü ayədə qeyd olunan Yəsribə) uğursuz hücum cəhdini xatırladır. Növbəti iki ayədə (26-27) qeyd olunur ki, uğursuz hücumun yəhudi və ya xristian tərəfdarları öz qalalarından endirildi, sonra onların bir qrupu öldürüldü, digər bir qrupu isə əsir götürüldü:{{Quote|{{Quran-range|33|26|27}}|Kitab əhlindən onlara kömək edənləri öz qalalarından endirdi və qəlblərinə qorxu saldı; [beləliklə] onların bir qismini öldürdünüz, bir qismini isə əsir götürdünüz. | [https://quran.az/33 Quran 33:9-25], müttəfiqlərin Mədinəyə (yəni 13-cü ayədə qeyd olunan Yəsribə) uğursuz hücum cəhdini xatırladır. Növbəti iki ayədə (26-27) qeyd olunur ki, uğursuz hücumun yəhudi və ya xristian tərəfdarları öz qalalarından endirildi, sonra onların bir qrupu öldürüldü, digər bir qrupu isə əsir götürüldü:{{Quote|{{Quran-range|33|26|27}}|Kitab əhlindən onlara kömək edənləri öz qalalarından endirdi və qəlblərinə qorxu saldı; [beləliklə] onların bir qismini öldürdünüz, bir qismini isə əsir götürdünüz. | ||
Onların torpaqlarını, evlərini, mallarını və hələ ayaq basmadığınız bir yeri sizə miras verdi. Allah hər şeyə qadirdir.}}Eyni surənin irəliləyən hissələrində, [https://quran.az/33/50?t=4 Quran 33:50] Məhəmmədə qadın əsirlərin öz payına düşən hissəsi üzərində müəyyən hüquqlar verir. [https://quran.az/33 Quran 33:55-58] müqavilələrini pozan kafirləri pisləyir və onlarla necə rəftar edilməli olduğunu təsvir edir. Mücahid və ət-Təbəri kimi bəzi erkən təfsirçilər bu tənqidin Bənu Qureyzəyə aid olduğunu və ya onları da əhatə etdiyini bildirmişlər.<ref | Onların torpaqlarını, evlərini, mallarını və hələ ayaq basmadığınız bir yeri sizə miras verdi. Allah hər şeyə qadirdir.}}Eyni surənin irəliləyən hissələrində, [https://quran.az/33/50?t=4 Quran 33:50] Məhəmmədə qadın əsirlərin öz payına düşən hissəsi üzərində müəyyən hüquqlar verir. [https://quran.az/33 Quran 33:55-58] müqavilələrini pozan kafirləri pisləyir və onlarla necə rəftar edilməli olduğunu təsvir edir. Mücahid və ət-Təbəri kimi bəzi erkən təfsirçilər bu tənqidin Bənu Qureyzəyə aid olduğunu və ya onları da əhatə etdiyini bildirmişlər.<ref>M. J. Kister, [https://web.archive.org/web/20250118072808if_/http://www.kister.huji.ac.il/sites/default/files/banu_qurayza.pdf The Massacre of the Banū Qurayẓa: A Re-Examination of a Tradition (archive)], Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986), pp. 61-96 (see p. 81)</ref> | ||
=== Erkən siyrə-məğazi materialları === | === Erkən siyrə-məğazi materialları === | ||
| Line 20: | Line 20: | ||
=== Arxaplan === | === Arxaplan === | ||
Mövzuya dair tez-tez istinad edilən akademik məqaləsində professor Meir J. Kister, erkən mənbələrə görə Bənu Qureyzənin sonradan pozduğu deyilən sazişlə bağlı bəzi ilkin məlumatları təqdim edir; bu saziş Bənu ən-Nadir Mədinədən qovulduqdan sonra Bənu Qureyzəyə orada qalmağa icazə verirdi.{{Quote|M. J. Kister, ''Bənu Qureyzə qətliamı: Bir ənənənin yenidən araşdırılması'', 1986, səh. 82-3<ref name="Kister" />| | Mövzuya dair tez-tez istinad edilən akademik məqaləsində professor Meir J. Kister, erkən mənbələrə görə Bənu Qureyzənin sonradan pozduğu deyilən sazişlə bağlı bəzi ilkin məlumatları təqdim edir; bu saziş Bənu ən-Nadir Mədinədən qovulduqdan sonra Bənu Qureyzəyə orada qalmağa icazə verirdi.{{Quote|M. J. Kister, ''Bənu Qureyzə qətliamı: Bir ənənənin yenidən araşdırılması'', 1986, səh. 82-3<ref name="Kister" />| | ||
Bu növ sazişin necə bağlandığını Əbdülrəzzaqın Musa b. Uqbanın səlahiyyətinə istinadən qeyd etdiyi məlumatdan öyrənmək olar: Nədir və Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdülər; Məhəmməd Nədiri qovdu, lakin Qureyzənin qalmasına razı oldu. Daha sonra Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdü. Onlar məğlub oldular, kişilər edam edildi, qadınlar, uşaqlar və mülklər isə müsəlmanlar arasında bölüşdürüldü. Yəhudilərin bəziləri Məhəmməddən "aman" (təhlükəsizlik) aldılar və İslamı qəbul etdilər. Bu məlumat əz-Zühridən gələn bir hesabatla da təsdiqlənir və aydınlaşdırılır: Məhəmməd Nədirin xəyanətkar niyyətləri barədə məlumatlandırıldıqdan sonra qoşunlarla (''bi-l-katā'ib'') onların üzərinə yeridi və onları mühasirəyə aldı. O, onlardan özü ilə bir saziş bağlamalarını tələb etdi; əgər imtina etsəydilər, o da öz növbəsində onlara təhlükəsizlik zəmanəti verməkdən imtina edəcəkdi (...''innakum lā ta'manuna ʿindī illā bi-ʿahdin tu'āhidūnī ʿalayhi''). Onlar imtina etdilər və Məhəmmədin qüvvələri gün boyu onlarla (yəni Nədir ilə) döyüşdü. Növbəti gün Məhəmməd Nədiri buraxıb, süvarilər və qoşunlarla Qureyzənin üzərinə getdi və onları müqavilə bağlamağa çağırdı: onlar razılaşdılar və müqavilə bağladılar, Məhəmməd də onları buraxdı. O, qoşunları ilə yenidən Nədirin yanına qayıtdı və onlar qovulmaq şərti ilə təslim olana qədər onlarla döyüşdü.}} | Bu növ sazişin necə bağlandığını Əbdülrəzzaqın Musa b. Uqbanın səlahiyyətinə istinadən qeyd etdiyi məlumatdan öyrənmək olar: Nədir və Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdülər; Məhəmməd Nədiri qovdu, lakin Qureyzənin qalmasına razı oldu. Daha sonra Qureyzə Məhəmməd ilə döyüşdü. Onlar məğlub oldular, kişilər edam edildi, qadınlar, uşaqlar və mülklər isə müsəlmanlar arasında bölüşdürüldü. Yəhudilərin bəziləri Məhəmməddən "aman" (təhlükəsizlik) aldılar və İslamı qəbul etdilər. Bu məlumat əz-Zühridən gələn bir hesabatla da təsdiqlənir və aydınlaşdırılır: Məhəmməd Nədirin xəyanətkar niyyətləri barədə məlumatlandırıldıqdan sonra qoşunlarla (''bi-l-katā'ib'') onların üzərinə yeridi və onları mühasirəyə aldı. O, onlardan özü ilə bir saziş bağlamalarını tələb etdi; əgər imtina etsəydilər, o da öz növbəsində onlara təhlükəsizlik zəmanəti verməkdən imtina edəcəkdi (...''innakum lā ta'manuna ʿindī illā bi-ʿahdin tu'āhidūnī ʿalayhi''). Onlar imtina etdilər və Məhəmmədin qüvvələri gün boyu onlarla (yəni Nədir ilə) döyüşdü. Növbəti gün Məhəmməd Nədiri buraxıb, süvarilər və qoşunlarla Qureyzənin üzərinə getdi və onları müqavilə bağlamağa çağırdı: onlar razılaşdılar və müqavilə bağladılar, Məhəmməd də onları buraxdı. O, qoşunları ilə yenidən Nədirin yanına qayıtdı və onlar qovulmaq şərti ilə təslim olana qədər onlarla döyüşdü.}} | ||
===Döyüş hazırlıqları=== | ===Döyüş hazırlıqları=== | ||