147
edits
Məcburi evlilik: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
→Nikahdaxili zorlama
| [pending revision] | [pending revision] |
| Line 59: | Line 59: | ||
{{Main|İslam hüququnda zorlanma}}Nikahdaxili zorlama problemi xüsusilə məcburi nikah hallarında daha çox rast gəlinən bir haldır. Səhih hədisə və həmçinin İslam hüququna görə, heyz, oruc və ya ağır xəstəlik halları istisna olmaqla, qadın əri istədiyi hər an onunla cinsi əlaqədə olmağa borcludur.<ref>{{Muslim||1436d|reference}}</ref><ref>Mishkat al-Masabih Book I, Section 'Duties of husband and wife', Hadith No. 61</ref><ref>Al Tirmidhi Hadith No. 1160 & Ibn Ma’jah Hadith No. 4165</ref> Məsələn, İranda qadının hər an ərinin cinsi istəklərinə hazır olması öhdəliyini təsvir etmək üçün təmkin sözündən istifadə olunur.<ref>Ilkkaracan, Pinar. (2008). [http://books.google.com/books?id=pnGwP9-FhxYC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false ''Deconstructing Sexuality in the Middle East'']. (p. 129). Burlington, VT: Ashgate Publishing Company.</ref> İslamda qadını əri tərəfindən zorlanmaqdan qoruyan konkret bir qanun yoxdur. Əslində, zövcə kişinin "tarlası" (əkin yeri) hesab olunur və kişiyə ona istədiyi şəkildə və istədiyi zaman yaxınlaşmağa icazə verilir.<ref>[https://quran.az/2/223 Quran 2:223] (Əl-Bəqərə)</ref> Əgər qadın pis rəftara məruz qaldığını hiss edərsə, İslam məhkəməsində boşanmaq üçün müraciət etməli və bu pis rəftarı sübut etməlidir. Əgər əri onu boşayarsa, lakin icbari iddə müddəti bitməmiş fikrini dəyişərsə, qadının evli qalmaq istəyib-istəməməsindən asılı olmayaraq, əri arvadını geri qaytara bilər.<ref>[https://quran.az/2/228?t=4 Quran 2:228] (Əl-Bəqərə)</ref><ref>[http://www.islamqa.com/en/ref/75027/permission%20second%20wife The wife’s consent is not a condition of taking her back after divorce] - Islam Q&A, Fatwa No. 75027</ref> | {{Main|İslam hüququnda zorlanma}}Nikahdaxili zorlama problemi xüsusilə məcburi nikah hallarında daha çox rast gəlinən bir haldır. Səhih hədisə və həmçinin İslam hüququna görə, heyz, oruc və ya ağır xəstəlik halları istisna olmaqla, qadın əri istədiyi hər an onunla cinsi əlaqədə olmağa borcludur.<ref>{{Muslim||1436d|reference}}</ref><ref>Mishkat al-Masabih Book I, Section 'Duties of husband and wife', Hadith No. 61</ref><ref>Al Tirmidhi Hadith No. 1160 & Ibn Ma’jah Hadith No. 4165</ref> Məsələn, İranda qadının hər an ərinin cinsi istəklərinə hazır olması öhdəliyini təsvir etmək üçün təmkin sözündən istifadə olunur.<ref>Ilkkaracan, Pinar. (2008). [http://books.google.com/books?id=pnGwP9-FhxYC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false ''Deconstructing Sexuality in the Middle East'']. (p. 129). Burlington, VT: Ashgate Publishing Company.</ref> İslamda qadını əri tərəfindən zorlanmaqdan qoruyan konkret bir qanun yoxdur. Əslində, zövcə kişinin "tarlası" (əkin yeri) hesab olunur və kişiyə ona istədiyi şəkildə və istədiyi zaman yaxınlaşmağa icazə verilir.<ref>[https://quran.az/2/223 Quran 2:223] (Əl-Bəqərə)</ref> Əgər qadın pis rəftara məruz qaldığını hiss edərsə, İslam məhkəməsində boşanmaq üçün müraciət etməli və bu pis rəftarı sübut etməlidir. Əgər əri onu boşayarsa, lakin icbari iddə müddəti bitməmiş fikrini dəyişərsə, qadının evli qalmaq istəyib-istəməməsindən asılı olmayaraq, əri arvadını geri qaytara bilər.<ref>[https://quran.az/2/228?t=4 Quran 2:228] (Əl-Bəqərə)</ref><ref>[http://www.islamqa.com/en/ref/75027/permission%20second%20wife The wife’s consent is not a condition of taking her back after divorce] - Islam Q&A, Fatwa No. 75027</ref> | ||
== Kölələr və əsirlər == | |||
{{Main|İslam hüququnda köləlik}}Son onilliklərdə alimlər arasında quldarlığın artıq icazəli olmadığına dair az-çox konsensus yaranmışdır və hazırda bütün müsəlman çoxluqlu ölkələrdə bu, qanunsuzdur. Tarixən isə, bəzi yerlərdə bu gün də davam etməklə yanaşı, quldarlıq bir çox əsrlər boyu mövcud olmuşdur. Kölələr öz həyatları üzərindəki nəzarəti sahib kimi tanınan şəxslərə itirirlər. İslam, axirətdə ilahi mükafatlar vəd etməklə kölələrin azad edilməsini təşviq etsə də, eyni zamanda müharibə zamanı döyüşçü olmayan düşmən (küffar) tərəfin əsir götürülməsini və kölələşdirilməsini qanuniləşdirərək bu təcrübəni institusionallaşdırır; bu kölələrin uşaqları da (əgər ataları sahibi deyilsə) köləlikdə doğulurlar. Həmçinin, törədilmiş günahların kəffarəsi olaraq qul azad etməyi də bir növ bağışlanma tələbi kimi təbliğ edir.<ref>[[Quran 4:92]]</ref> İslamda insanların mal-qara kimi alınıb-satılmasına icazə verilir və bir müsəlmanın bəsləmək, geyindirmək və sığınacaq vermək imkanı olduğu müddətcə sahib ola biləcəyi kölələrin sayına məhdudiyyət qoyulmur. Kölələrin öz şəxsiyyətləri üzərində heç bir haqları yoxdur. Kölə, ağasının icazəsi olmadan evlənə bilməz və yalnız ağası icazə verdiyi təqdirdə özünü (pul ödəyərək) azad edə bilər. | |||
Keçia Ali kölələrin nikahı ilə bağlı qeyd edir:{{Quote|Kecia Ali, ''Marriage and Slavery in Islam'' p. 32|Hüquqi mətnlərdə kölə qadının (kənizin) bakirəliyi nikah kontekstində nadir hallarda müzakirə olunurdu; bunun səbəbi ya onun ərə verilmə vaxtına qədər bakirə qalma ehtimalının azlığına dair fərziyyə, ya da bunun onun hüquqi statusu üçün tamamilə əhəmiyyətsiz olması idi: onun öz nikah müqavilələrində heç vaxt söz haqqı olmamışdır.}}Sahibi kölə qadından cinsi məqsədlərlə istifadə edə bilər. Əl-əzl (mühafizə olunan cinsi əlaqə) tətbiq etmək üçün onun icazəsinə ehtiyacı yoxdur və onunla cinsi əlaqədə olduqdan sonra onu başqa bir kişiyə sata və ya (əgər döyüş və ya basqın zamanı əsir götürülübsə) ailəsinə fidyə müqabilində geri qaytara bilər. Əgər onu arvadı olaraq istəyirsə, onunla evlənə bilər və ona mehir (toy payı) ödəmək məcburiyyətində deyil. Onun azad edilməsi onun mehri hesab olunur. Bu, bir kişi kasıb olduğu halda arvad sahibi olmaq istədikdə əlverişli ola bilər. Əsir götürülmüş qadın heç bir xərc tələb etmir və kişi onunla evlənmək üçün heç bir pul ödəməli deyil. Kişi, arvadının (və ya arvadlarının) icazəsi olmadan öz əsirləri və kölələri ilə cinsi əlaqədə ola bilər. | |||
Təbii ki, qadının bu məsələdə heç bir söz haqqı yoxdur. Lakin, başqa cür heç vaxt azadlıq dadmaya biləcəyini nəzərə alsaq, evlənmək yəqin ki, onun maraqlarına daha uyğun olardı. Kölə qadının məcburi şəkildə azad edilməsi yalnız sahibinə övlad verdiyi təqdirdə, sahibinin ölümündən sonra baş verir. Ssenari nə olursa olsun, kölə qadının öz həyatı üzərində mütləq şəkildə heç bir nəzarəti yoxdur. Sahibi istəsə onunla cinsi əlaqədə ola bilər ([[İslam hüququnda zorlanma]] məqaləsinə baxın), onu başqa bir kişiyə sata bilər və ya başqa bir kişi ilə evləndirə bilər. Onun istəkləri əhəmiyyətsiz, razılığı isə lazımsızdır. Sahibinin edə bilməyəcəyi yeganə şey, onu digər kişilərə fahişəliyə cəlb etməklə pul qazanmaqdır.<ref>[https://quran.az/24/33 Quran 24:33]</ref> | |||
=== Məhəmmədin kölə qızları və əsirləri === | |||
==== Cüveyriyə ==== | |||
Cüveyriyə Bəni Mustaliq qəbiləsindən olan bir əsir idi. O, müsəlmanlardan birinə verilmişdi və azadlığını satın almaq üçün həmin şəxslə müqavilə bağlamışdı. Daha sonra o, ödəniş məbləği üçün Məhəmməddən kömək istədi. Peyğəmbər, onunla evlənəcəyi təqdirdə (çox gözəl olduğu üçün) azadlıq bədəlini ödəməyi təklif etdi. Beləliklə, o, peyğəmbərlə evləndi və digər əsirlər də Məhəmmədin nikah yolu ilə qohumları olduqları üçün sərbəst buraxıldılar. Cüveyriyə sayəsində Bəni əl-Mustaliq qəbiləsindən yüz ailə azadlığa qovuşdu. | |||
==== Səfiyyə ==== | |||
Səfiyyə Xeybərdən olan yəhudi bir əsir və Qureyzə ilə ən-Nadir qəbilələrinin rəhbər xanımı idi. Həyat yoldaşı Kinanənin qəddar ölümündən sonra o, müharibə qəniməti olaraq müsəlmanlardan birinə verilmişdi. Məhəmmədə onun böyük gözəlliyi barədə məlumat verildikdə, o, Səfiyyənin sahibinə onu başqa bir kölə qızla dəyişdirməyi və özünə verməyi tapşırdı. Qısa müddət sonra onunla evləndi və onun azad edilməsini (azadlığa buraxılmasını) onun mehri hesab etdi. Məhəmməd doqquz arvadı arasında ən az vaxtı Safiyya ilə keçirmişdi. | |||
==== Mariya ==== | |||
Mariya Misirdən məhəmmədə hədiyyə olaraq göndərilən qibti bir kəniz idi. O, Məhəmmədin oğlu İbrahimi dünyaya gətirdi, lakin uşaq iki yaşına çatmamış vəfat etdi. Onlar heç vaxt evlənməmişdilər, lakin o, öz mülkiyyəti olduğu üçün Məhəmməd onunla cinsi əlaqədə olurdu. | |||
==== Reyhanə ==== | |||
Reyhanə Qureyzə qəbiləsindən olan yəhudi bir əsir idi. Bir mənbəyə görə, Məhəmməd ona köləlik əvəzinə evlilik təklif etmiş, lakin o, bunu rədd edərək yəhudi olaraq qalmışdır. Başqa bir mənbə isə onunla evləndiyini və azad edilməsinin onun mehri olduğunu bildirir. | |||
== Əlaqəli settler == | |||
{{Quote|{{Muslim||1419a|reference}}|Əbu Hüreyrə (Allah ondan razı olsun) Allah Elçisinin (ﷺ) belə dediyini rəvayət etmişdir: | |||
Əri olmayan (boşanmış və ya dul) qadınla məsləhətləşmədən o, evləndirilməməlidir; bakirə qızın isə icazəsi alınmadan o, evləndirilməməlidir. Allahın Peyğəmbərindən (ﷺ) soruşdular: "Onun (bakirənin) razılığı necə alınmalıdır?" O (Müqəddəs Peyğəmbər) buyurdu: "Onun susması (sükutu) ilə."}}{{Quote|{{Muslim||1420|reference}}|Aişə (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir: | |||
Allahın Elçisindən (ﷺ) qəyyumu tərəfindən nikahı bağlanan bakirə qız barədə, onunla məsləhətləşməyin zəruri olub-olmadığını soruşdum. Allahın Elçisi (ﷺ) buyurdu: Bəli, onunla məsləhətləşməlidir. Aişə rəvayət etdi: Mən ona dedim ki, o (bakirə qız) utanır; bu zaman Allahın Elçisi (ﷺ) buyurdu: Onun susması (sükutu) razılığı deməkdir.}}{{Quote|1=Pakistanın dini işlər üzrə dövlət naziri Dr. Amir Liaqat Hüseyn.|2=Hətta zövcənin razılığı olmadan belə, ərin öz arvadı ilə cinsi əlaqədə olmasının qarşısını almaq qeyri-islami bir addımdır.<ref>[http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006\08\26\story_26-8-2006_pg1_7 Xeyr, ərləri dayandırmaq qeyri-islamidir: Aamir] - Daily Times, 26 Avqust 2006</ref>}}{{Quote|1=Malayziyanın Perak ştatının müftisi Harussani Zəkəriyyə.|2=Ərin öz arvadı ilə yaxınlıq etmək hüququ vardır və arvad buna tabe olmalıdır. Əgər arvad imtina edərsə, bu halda "nüşuz" (itaətsizlik) qaydası tətbiq olunur və ərin ona maliyyə yardımı (nəfəqə) təmin etməsi tələb olunmur.<ref>[http://www.aegis.com/news/afp/2004/AF040874.html Malayziyada nikahdaxili zorlama ilə bağlı mübahisələr alovlanıb] - Agence France-Presse, 23 Avqust 2004</ref>}}{{Quote|1=|2=Hemen hemen bütün ərəb və islam ölkələrində olduğu kimi, Bəhreyn də qadınlara cinsi zorakılıq edən ərlərindən heç bir müdafiə təmin etmir. Məhkəmələr yalnız fiziki xəsarət hallarında boşanma qərarı verir. Fiziki izi olmayanlar üçün cinsi zorakılıq qurbanları özlərini çarəsiz hiss edirlər, çünki dünyanın bu hissəsində nikahdaxili zorlama cəzalandırılmır.<ref>Səud Həməda - [http://www.thewip.net/contributors/2009/06/bahrain_offers_women_no_protec.html Bəhreyn qadınları nikahdaxili zorlamadan müdafiə etmir] - The WIP, 29 İyun 2009</ref>}}{{Quote|1=İmam Məhəmməd ibn Səud Universitetinin professoru Əbdüləziz əl-Qasım|2=Qadın ərinə qarşı hüquqi müstəvidə hərəkətə keçmək qərarına gəldikdə, cinsi zorakılığın baş verdiyini sübut edən tibbi müayinə tələb olunur. Əgər o, bu sübutu təqdim edə bilməsə, sonradan boşanma tələb edə bilməyəcəkdir.<ref>Najah Alosaimi - [http://www.arabnews.com/?page=1§ion=0&article=94779&d=10&m=4&y=2007 Outlaw Marital Abuse, Demand Saudi Women] - Arab News, 10 Aprel 2007</ref>}}{{Quote|1=|2=Mühafizəkar şiə ruhanisi Məhəmməd Asif Möhsini ilə müsahibədən: | |||
"Müəllifi olduğum qanunu həm kişilər, həm də qadınlar üçün doğru hesab edirəm," o bildirdi. "Biz həm kişilərə, həm də qadınlara hüquqlar vermişik, hətta bu hüquqlar Qərbdə qadınlara verilən hüquqlardan daha üstündür. Bu qanunla biz qadınlara daha çox şey veririk." | |||
Ondan qadın öz əri ilə cinsi əlaqədə olmaqdan imtina etdiyi təqdirdə, ərinin onu qidalandırmaqdan imtina edə biləcəyi barədə xəbərləri soruşdum. "Bəli, mən bunu demişəm," deyə Möhsini gözlərimin evinə baxaraq bildirdi. "Cütlük evlənəndə seks nikahın bir hissəsidir və onlar bununla razılaşırlar." | |||
O, sözünə davam edərək izah etdi ki, qadın hər gecə cinsi əlaqədə olmağa və ya həkimi ona bundan çəkinməyi tapşırıbsa, buna məcbur deyil. Lakin digər hallarda, bu onun öhdəliyidir və evlənərkən qəbul etdiyi bir məsələdir. O, bunu zövcənin vəzifəsi adlandırır. | |||
Möhsini əlavə etdi ki, zövcənin makiyaj etməsi "kişinin küçələrdəki digər qadınlar haqqında düşünməsinin qarşısını alır və o, yalnız öz arvadı haqqında düşünə bilir." | |||
O davam etdi: "Qadınların (makiyaj etməsi) təbiidir. Məgər Qərbdə etmirlər? Orada qadınlar küçələrdə və mağazalarda makiyaj edirlər. Qadınlar ərləri üçün makiyaj etməlidirlər, çünki bu, ikisi arasındakı sevgini və cazibəni artıracaq." | |||
Ruhani həmçinin izah etdi ki, əgər qadının işi varsa və işə getməlidirsə, evdən çıxmaq üçün kişidən icazə alması tələb olunmur. Lakin digər səbəblərdən evdən çıxırlarsa, icazə almalıdırlar. | |||
Daha da önəmlisi, o bildirdi ki, cütlük evləndiyi gün qadının evdən çıxmaq üçün icazəyə ehtiyacı olub-olmayacağını aydınlaşdırmalıdır. Əgər razılığa gəlməsələr, o zaman evlənməməlidirlər.<ref>Atia Əbavi - [http://www.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/04/20/afghanistan.cleric.rape.law/ Əfqan ruhani mübahisəli nikah qanununu müdafiə edir] - CNN, 21 April 2009</ref>}} | |||
== Həmçinin bax == | == Həmçinin bax == | ||