175
edits
Qurandakı elmi xətalar: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
→Meteoritlərin şeytanlara atılan ulduzlar olması
| [pending revision] | [pending revision] |
| Line 64: | Line 64: | ||
Hədis təsdiq edir ki, hər iki ayədəki "izləyən alovlar / mərmilər" dedikdə, hazırda meteor olaraq bildiyimiz hadisələr nəzərdə tutulur. {{Muslim||2229a|reference}} və {{Al Tirmidhi||5|44|3224}}-də Məhəmməd və səhabələrinin gecə vaxtı bir ulduz axmasını gördükləri hadisə nəql olunur. O, səhabələrinə izah edir ki, mələklər bu mərmiləri Allahın səmada ötürülən əmrləri haqqında məlumat oğurlamağa çalışan cinlərə atırlar. | Hədis təsdiq edir ki, hər iki ayədəki "izləyən alovlar / mərmilər" dedikdə, hazırda meteor olaraq bildiyimiz hadisələr nəzərdə tutulur. {{Muslim||2229a|reference}} və {{Al Tirmidhi||5|44|3224}}-də Məhəmməd və səhabələrinin gecə vaxtı bir ulduz axmasını gördükləri hadisə nəql olunur. O, səhabələrinə izah edir ki, mələklər bu mərmiləri Allahın səmada ötürülən əmrləri haqqında məlumat oğurlamağa çalışan cinlərə atırlar. | ||
Digər müvafiq Quran ayələri bunlardır: [[Quran.az/55|Quran 55]]:33-35 (alovlu atəş və tüstü, lakin bir qədər fərqli kontekstdə), [https://quran.az/15 Quran 15]:16-18 və [https://quran.az/72 Quran 72]:8-9.{{Quote|{{Quran-range|55|33|35}}|Ey cin və insan tayfası! Əgər göylərin və yerin hüdudlarını keçib getməyə gücünüz çatırsa, keçin! Qüdrətiniz olmadan əsla keçə bilməzsiniz. Elə isə Rəbbinizin hansı nemətlərini inkar edə bilərsiniz?! Sizin üstünüzə oddan bir alov və tüstü göndərilər və siz bir-birinizə kömək də edə bilməzsiniz.}}{{Quote|{{Quran-range|15|16|18}}|Həqiqətən, Biz göydə bürclər yaratdıq və seyr edənlər üçün onları bəzədik. Onları daşlanaraq qovulmuş hər bir şeytandan qoruduq. Ancaq xəlvətcə qulaq asanlar istisnadır. Onu da dərhal yandırıb-yaxan bir ulduz təqib edər.}}{{Quote|{{Quran-range|72|8|9}}|Biz (cinlər) göyə qalxıb onu yoxladıq, onun güclü gözətçilərlə və yandırıb-yaxan ulduzlarla dolu olduğunu gördük. Biz qulaq asmaq üçün onun (göyün) bəzi yerlərində otururduq. Ancaq indi kim qulaq asmaq istəsə, yandırıb-yaxan bir ulduzun (pusquda) onu gözlədiyini görər.}}Əgər Quranda qeyd olunan alovlu mərmilər Yerin atmosferində yanan meteorlarla eyniləşdirilirsə, bu, gizlicə qulaq asan şeytanların (və ya cinlərin) də atmosferin yuxarı qatlarında yerləşdiyini göstərərdi. Bu halda ayələrdə təsvir olunduğu kimi, (hədsiz dərəcədə uzaq olan) ulduzların bu prosesdə keşikçi rolunu oynamasına yer qalmır. Lakin bu ayələr, VII əsr ərəblərinin təsəvvür etdiyi nisbətən kiçik bir kainat modelinə uyğun gəlir; burada ulduzlarla bəzədilmiş səma qübbəsi yaxınlıqdakı şeytanlara və ya cinlərin üzərinə "axan ulduzlar" atmağa qadirdir və bu alovlu izlər sanki ulduzlararası məsafələri qət edirmiş kimi görünür. Bu fikir göyün "qorunan bir tavan" olduğunu bildirən [https://quran.az/21/32 Quran 21:32] ayəsi ilə də dəstəklənir. | |||
=== Bütün səmanın öz gecəsi və gündüzü var === | |||
Quranın kosmos qavrayışı, müəllifinin göy üzü haqqında vizual qavrayışı ilə üst-üstə düşür; hətta [https://quran.az/79 Quran 79]:28-29ayələrində gecə və gündüz bütün səmanın bir xüsusiyyəti kimi səhv başa düşülür (yuxarıda müzakirə edildiyi kimi, başqa yerlərdə ən aşağı səmanın ulduzlarla bəzədildiyi deyilir və burada söhbətin məhz həmin səmadan getdiyi aydın olur). Bu ayələrdə gecənin qaranlığı və səhərin işıqlığı, Allahın göyü və yeri yaradarkən inşa etdiyi (banāhā), bir tavan kimi yüksəltdiyi (rafaʿa/samkahā) və nizam verdiyi (fasawwāhā) səmanın (l-samāu) bir atributu (xüsusiyyəti) kimi qeyd olunur.{{Quote|{{Quran-range|79|27|30}}|Sizi yaratmaq daha çətindir, yoxsa göyü?! Allah onu inşa etdi, Qübbəsini yüksəltdi və onu nizamladı. Gecəsini qaranlıq, gündüzünü isə aydınlıq etdi. Bundan sonra yer üzünü döşədi.}}Laylahā (onun gecəsi) və ḍuḥāhā (onun səhər nuru) sözlərindəki mənsubiyyət bildirən "hā" şəkilçisi gecə və gündüzü bütövlükdə səma ilə əlaqələndirir. Reallıqda isə bizim yaşadığımız gecə və gündüz, Yerin öz oxu ətrafında fırlanmasının bir xüsusiyyətidir. Yerdəki gecə və gündüzün (hansı ki, eyni vaxtda baş verir) daha geniş kosmosa şamil edilməsinin heç bir məntiqi əsası yoxdur. | |||
Bu ayələrin təfsirini (izahını) təsdiqləmək üçün mühüm sözlərin Quranda başqa yerlərdə necə işləndiyinə baxmaq vacibdir. "Gecə" sözü Quranda çox yayılmış bir kəlmədir; səhər nuru (duha) isə [https://quran.az/93 Quran 93]:1-2 və [https://quran.az/93/1 Quran 91:1] ayələrində də eyni kontekstdə istifadə olunur (həmçinin bax: [https://quran.az/79/46 Quran 79:46]). | |||
Həqiqətən də, Quran 91:1-6 ayələri Quran 79:27-30 ayələri ilə bir çox eyni ərəb sözlərinə malikdir: "onun səhər nuru" (bu dəfə günəşə aid edilir), "gecə" və Allah tərəfindən "inşa edilmiş" (tək halda olan) "səma". Hər iki keçidi bir araya gətirdikdə belə görünür ki, Quran müəllifi intuitiv olaraq gecənin və günəşin səhər nurunun bütün görünən səmaya aid olan xüsusiyyətlər olduğuna inanırdı. | |||
Digər ayələr də bu kontekstdə "səma" (tək halda) dedikdə nəyin nəzərdə tutulduğunu təsdiqləməyə kömək edir. [https://quran.az/2/29 Quran 2:29] ayəsində bildirilir ki, Allah göyə (səmaya) yönəldi (is'tawā) və onları yeddi göy olaraq düzəldib nizama saldı (fasawwāhunna). Bunlar yuxarıdakı mətndə, [https://quran.az/79/28 Quran 79:28] ayəsində "nizam verdi" kimi tərcümə olunan eyni ərəb felinin iki fərqli formasıdır.{{Quote|{{Quran|2|29}}|Yer üzündə nə varsa, hamısını sizin üçün yaradan, sonra səmaya yönələrək onu yeddi qat göy halında tənzimləyən Odur. O, hər şeyi biləndir.}}Quran 79:28 ayəsindəki "yüksəltdi" sözü, oxşar şəkildə [https://quran.az/88/18 Quran 88:18] ayəsində səmanın (tək halda) və yerin yaradılması üçün, [https://quran.az/13/2 Quran 13:2] ayəsində isə göylərin (cəm halda) görünən dirəklər olmadan yüksəldilməsi üçün istifadə olunur. | |||
27-ci ayədəki "onu inşa etdi" (banāhā) sözü [https://quran.az/50/6 Quran 50:6] ayəsində də keçir; orada səma (tək halda) haqqında deyilir ki, Allah "onu inşa etdi" və "onu bəzədi" (wazayyannāhā). Bu "bəzəmək" sözü digər ayələrdə ən aşağı səmanı bəzəyən ulduzlara aid edilir (yuxarıdakı "Yerin ulduzlardan əvvəl yaradılması" bölməsində müzakirə olunduğu kimi [https://quran.az/37/6 Quran 37:6], [https://quran.az/41/12 Quran 41:12] və [https://quran.az/67/5 Quran 67:5] ayələrinə baxın). | |||
== İstinadlar == | == İstinadlar == | ||
<references /> | <references /> | ||
[[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]] | [[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]] | ||