200
edits
Qurandakı elmi xətalar: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
→Ayın ikiyə bölünməsi
| [pending revision] | [pending revision] |
| Line 113: | Line 113: | ||
Quranda (ümumi şərhə əsasən) və bir hədis rəvayətində Ayın möcüzəvi şəkildə iki yerə bölündüyü, sonra isə ehtimal ki, yenidən birləşdirildiyi bildirilir. Lakin Ayın iki hissəyə bölündüyünə dair heç bir elmi sübut yoxdur. Tənqidçilər qeyd edirlər ki, Ay istənilən vaxt planetin yarısı üçün görünən olduğundan, bu hadisə həqiqətən baş veribsə, dünyanın müxtəlif yerlərindən bunu təsdiqləyən çoxsaylı tarixi qeydlər olmalı idi. Romalıların, yunanların, misirlilərin, farsların, çinlilərin və hindlilərin həvəsli astronomları var idi və tənqidçilərin fikrincə, onlar bu hadisəni müşahidə edib öz tarixlərində qeyd etməli idilər. Məhəmmədin dövründə yaşamış digər sivilizasiyalarda belə bir tarixi qeydin tamamilə olmaması, bu səbəbdən, müqəddəs mətnlərdə təsvir olunan hadisənin heç vaxt baş vermədiyinə dair güclü bir işarə kimi təqdim olunur.{{Quote|{{Quran-range|54|1|3}}|Qiyamət yaxınlaşdı və ay yarıldı. Əgər onlar bir möcüzə görsələr, ondan üz çevirib: “Bu, davam edən bir sehrdir!” - deyərlər. Onlar (Quranı) yalanladılar və öz nəfslərinin arzularına uydular. Halbuki hər bir işin (Allah tərəfindən) qərarlaşdırılmış bir vaxtı vardır.}}{{Quote|{{Bukhari|||4864|darussalam}}|İbn Məsuddan rəvayət olunur:<br> | Quranda (ümumi şərhə əsasən) və bir hədis rəvayətində Ayın möcüzəvi şəkildə iki yerə bölündüyü, sonra isə ehtimal ki, yenidən birləşdirildiyi bildirilir. Lakin Ayın iki hissəyə bölündüyünə dair heç bir elmi sübut yoxdur. Tənqidçilər qeyd edirlər ki, Ay istənilən vaxt planetin yarısı üçün görünən olduğundan, bu hadisə həqiqətən baş veribsə, dünyanın müxtəlif yerlərindən bunu təsdiqləyən çoxsaylı tarixi qeydlər olmalı idi. Romalıların, yunanların, misirlilərin, farsların, çinlilərin və hindlilərin həvəsli astronomları var idi və tənqidçilərin fikrincə, onlar bu hadisəni müşahidə edib öz tarixlərində qeyd etməli idilər. Məhəmmədin dövründə yaşamış digər sivilizasiyalarda belə bir tarixi qeydin tamamilə olmaması, bu səbəbdən, müqəddəs mətnlərdə təsvir olunan hadisənin heç vaxt baş vermədiyinə dair güclü bir işarə kimi təqdim olunur.{{Quote|{{Quran-range|54|1|3}}|Qiyamət yaxınlaşdı və ay yarıldı. Əgər onlar bir möcüzə görsələr, ondan üz çevirib: “Bu, davam edən bir sehrdir!” - deyərlər. Onlar (Quranı) yalanladılar və öz nəfslərinin arzularına uydular. Halbuki hər bir işin (Allah tərəfindən) qərarlaşdırılmış bir vaxtı vardır.}}{{Quote|{{Bukhari|||4864|darussalam}}|İbn Məsuddan rəvayət olunur:<br> | ||
Allah Rəsulunun (ﷺ) sağlığında ay iki yerə bölündü; bir hissəsi dağın üzərində qaldı, digər hissəsi isə dağın arxasına keçdi. Bunun üzərinə Allah Rəsulu (ﷺ): "Bu möcüzəyə şahid olun",— dedi.}}Bəzi müasir İslam alimləri və akademik tədqiqatçılar ayın parçalanması haqqındakı ayəni esxatoloji (axirət zamanı ilə bağlı) bir peyğəmbərlik kimi şərh edirlər. Bunun səbəblərindən biri odur ki, ənənəvi təfsir Məhəmmədin möcüzələrlə göndərilmədiyi, yalnız insanlara bu mesajla xəbərdarlıq etmək üçün göndərildiyi barədə təkrar olunan iddialarla ziddiyyət təşkil edir (həmçinin bax: [https://quran.az/6/109 Quran 6:109] və [https://quran.az/11/12 Quran 11:12]):{{Quote|{{Quran|13|7}}|Kafirlər: “Rəbbindən ona bir möcüzə endirilməli deyildimi?” - deyirlər. Sən yalnız xəbərdar edənsən. Hər qövmün doğru yolu göstərən bir rəhbəri vardır.}} | Allah Rəsulunun (ﷺ) sağlığında ay iki yerə bölündü; bir hissəsi dağın üzərində qaldı, digər hissəsi isə dağın arxasına keçdi. Bunun üzərinə Allah Rəsulu (ﷺ): "Bu möcüzəyə şahid olun",— dedi.}}Bəzi müasir İslam alimləri və akademik tədqiqatçılar ayın parçalanması haqqındakı ayəni esxatoloji (axirət zamanı ilə bağlı) bir peyğəmbərlik kimi şərh edirlər. Bunun səbəblərindən biri odur ki, ənənəvi təfsir Məhəmmədin möcüzələrlə göndərilmədiyi, yalnız insanlara bu mesajla xəbərdarlıq etmək üçün göndərildiyi barədə təkrar olunan iddialarla ziddiyyət təşkil edir (həmçinin bax: [https://quran.az/6/109 Quran 6:109] və [https://quran.az/11/12 Quran 11:12]):{{Quote|{{Quran|13|7}}|Kafirlər: “Rəbbindən ona bir möcüzə endirilməli deyildimi?” - deyirlər. Sən yalnız xəbərdar edənsən. Hər qövmün doğru yolu göstərən bir rəhbəri vardır.}} | ||
=== Ay işığının təbiəti === | |||
Müasir müsəlman alimləri bəzən iddia edirlər ki, Quranın Ayın öz işığını yaymadığını, sadəcə Günəşdən gələn işığı əks etdirdiyini öncədən bildirib. Quranda Ayın "işıq" olduğunu deyən iki ayədə "əks olunmuş" (in`ikaas) sözü işlədilmir. Bunun əvəzinə, sadəcə "bir işıq" mənasını verən ''nur'' (nuran نُورًا) sözündən, digər bir ayədə isə "işıq verən" mənasını daşıyan və ''nur'' sözü ilə eyni kökdən gələn ''munir'' (munirən مُّنِيرًا) sözündən istifadə olunur. Buna baxmayaraq, bu sözlərin istifadəsi qeyri-müəyyəndir və alternativ şərhlərə imkan verən görünüşə malikdir.{{Quote|{{Quran|10|5}}|Günəşi işıqlı, ayı parlaq edən, illərin sayını və hesabı bilməyiniz üçün aya mənzillər təyin edən Odur. Allah bunları haqq olaraq yaratdı. O, bilib düşünən bir qövm üçün ayələri açıq şəkildə izah edir.}}{{Quote|{{Quran|71|16}}|Onların içində ayı bir nur, günəşi də bir çıraq etmişdir.}}''Nur'' sözü (bu dəfə feli sifət kimi ''munirən'' مُّنِيرًا şəklində) Ayla bağlı oxşar bir ayədə yenidən istifadə olunur:{{Quote|{{Quran|25|61}}|Göydə bürclər yaradan, orada bir çıraq (günəş) və nurlu ay xəlq edən Allah çox ucadır!}}[https://quran.az/33 Quran 33]:45-46 ayələri ''nur'' sözünün "əks olunan işıq" deyil, məhz "işıq" mənasına gəldiyini ən aydın şəkildə nümayiş etdirir. Burada lampa/çıraq, [https://quran.az/25/61 Quran 25:61] ayəsində istifadə olunan eyni ərəb sözü (munirən مُّنِيرًا) ilə "işıq saçan" kimi təsvir edilir:{{Quote|{{Quran-range|33|45|46}}|Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, Biz səni şahid, müjdəçi və xəbərdar edən bir elçi olaraq göndərdik. Həm də Allahın izni ilə Onun yoluna dəvət edən və nur saçan bir çıraq olaraq göndərdik.}}"Lane's Lexicon" (Klassik ərəb dili lüğəti) əsərində ''munir'' (مُّنِيرً) sözü "işıq verən, parlayan, parlaq və ya gur işıq saçan" kimi təsvir edilir.<ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume8/00000120.pdf Lane's Lexicon p. 2866 مُّنِيرً]</ref> ''Nur'' sözü isə bir əvvəlki səhifədə "İşıq; bu nə olursa olsun; və onun şüaları" şəklində müəyyən edilir.<ref>[http://www.studyquran.org/LaneLexicon/Volume8/00000119.pdf Lane's Lexicon p. 2865 نُورًا]</ref> Ayın bu sözlə təsvir edildiyi Yunus surəsi 5-ci ayəyə (yuxarıda sitat gətirilmişdir) istinad edərək, Leyn yazır: "[https://quran.az/10/15 Quranda (10:5)] Günəş ''ziya'', Ay isə ''nur'' adlandırılır və qeyd olunur ki, ''ziya'' əsas (zati), ''nur'' isə arızi (əks olunan) işıqdır". Zati və arızi işıq anlayışı və onun Günəş ilə Aya tətbiqi Quranın nazil olduğu dövrdəki ərəblərə deyil, daha çox böyük alim və optika elminin banisi İbn əl-Heytəmin 1572-ci ildə nəşr olunan "Kitab əl-Mənazir" (Optika) əsərinə dayanır. Leyn, yüksək nüfuzlu "Tac əl-Arus" klassik lüğətinə istinad edərək sözünə belə davam edir: "O [işıq] iki növdür: dünya işığı və axirət işığı; birincisi isə duyğu orqanları ilə, gözlə qəbul edilir və bu, Günəş, Ay və ulduzlar kimi işıq saçan cisimlərdən yayılan işıqdır ki, yuxarıda qeyd olunan Quran ayəsində də (10:5) məhz bu nəzərdə tutulur". | |||
''Nur'' sözü həmçinin [https://quran.az/24/35 Nur surəsi 35-ci] ayədə Allahın kainatın "nuru" olduğunu göstərmək üçün işlədilir. Müəllif bununla Allahın başqa bir mənbədən gələn işığı əks etdirdiyini deyil, əksinə, Onun bütün işığın ali mənbəyi olduğunu nəzərdə tutur.{{Quote|{{Quran|24|35}}|Allah göylərin və yerin nurudur. Onun (möminlərin qəlbində olan) nuru, içində çıraq olan bir taxçaya bənzəyir; o çıraq şüşənin içindədir, şüşə isə, sanki inci kimi bir ulduzdur. O (çıraq) təkcə şərqə və ya təkcə qərbə aid edilməyən (daim günəş şüaları altında qalan) mübarək zeytun ağacından yandırılır. Onun yağı özünə od toxunmasa da, sanki işıq saçır. (Bu), nur üstündə nurdur. Allah dilədiyini Öz nuruna yönəldir. Allah insanlar üçün misallar çəkir. Allah hər şeyi Biləndir.}} | |||
== İstinadlar == | == İstinadlar == | ||
<references /> | <references /> | ||
[[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]] | [[Category:Azərbaycanca (Azerbaijani)]] | ||