Qurandakı elmi xətalar: Difference between revisions

Qurandakı elmi xətalar (view source)

Revision as of 14:50, 28 April 2026

2,548 bytes added , 28 April

→‎Həmçinin bax

(View all pending changes)

[pending revision]

Qorqud

209

edits

@@ Line 242: / Line 242: @@
 === Şirin və duzlu sudan ibarət "iki dəniz" arasında daimi maneə ===
-Şirin su çayı dənizə və ya okeana töküləndə, onların arasında keçid bölgəsi yaranır. Bu keçid bölgəsi estuari adlanır və burada şirin su müvəqqəti olaraq duzlu sudan ayrı qalır. Lakin bu ayrılıq mütləq və daimi deyil; iki su kütləsi arasındakı fərqli duzluluq səviyyələri zamanla bərabərləşərək qarışır. Bunun əksinə olaraq, Quranda biri duzlu, digəri isə şirin olan iki dəniz arasında Allah tərəfindən qoyulmuş bir maneə sayəsində ayrılığın qorunduğu qeyd edilir.
+{{Main|1=İki dəniz və kosmik okean arasında bir sədd}}Şirin su çayı dənizə və ya okeana töküləndə, onların arasında keçid bölgəsi yaranır. Bu keçid bölgəsi estuari adlanır və burada şirin su müvəqqəti olaraq duzlu sudan ayrı qalır. Lakin bu ayrılıq mütləq və daimi deyil; iki su kütləsi arasındakı fərqli duzluluq səviyyələri zamanla bərabərləşərək qarışır. Bunun əksinə olaraq, Quranda biri duzlu, digəri isə şirin olan iki dəniz arasında Allah tərəfindən qoyulmuş bir maneə sayəsində ayrılığın qorunduğu qeyd edilir.
 Bundan əlavə, aşağıda sitat gətirilən [https://quran.az/55/20 Quran 55:20] ayəsində hər iki dənizdən mərcanların çıxdığı bildirilir. Lakin mərcanlar yalnız duzlu okeanlarda tapılır və şirin su ilə təmas mərcanların rənginin solmasına (ağarmasına) səbəb olur.<ref>[https://ocean.si.edu/ocean-life/invertebrates/corals-and-coral-reefs Corals and Coral Reefs] - Smithsonian Institution website</ref>{{Quote|{{Quran|25|53}}|İki dənizi qovuşduran Odur! Bu (dənizin suyu) şirin və susuzluğu yatırandır. Bu (dənizin suyu) isə duzlu və acıdır. Allah o ikisinin arasında (sularının bir-birinə qarışmaması üçün) bir maneə və keçilməz bir sədd yaratmışdır.}}{{Quote|{{Quran|27|61}}|(Şərik qoşduqları daha xeyirlidir,) yoxsa yeri yaşamaq üçün əlverişli hala salan, orada çaylar axıdan, onun üçün möhkəm dağlar yaradan və iki dənizin arasında maneə qoyan?! Allahla yanaşı başqa bir ilah varmı?! Xeyr, onların çoxu bilmir.}}{{Quote|{{Quran-range|55|19|22}}|O, yan-yana duran iki dəniz meydana gətirdi. Onların arasında maneə var və buna görə də bir-birinə qarışmazlar. Elə isə Rəbbinizin hansı nemətlərini inkar edə bilərsiniz?! Hər ikisindən də inci və mərcan çıxar.}}"İki dəniz" (bahrayn) ifadəsinə aid digər bir istinad isə Musa və xidmətçisinin hekayəsində rast gəlinir.{{Quote|{{Quran-range|18|60|61}}|Bir zaman Musa öz xidmətçisinə belə demişdi: “Mən iki dənizin qovuşduğu yerə çatana qədər yaxud uzun illər sərf edənə qədər (səfərimə) davam edəcəyəm”. Hər ikisi o dənizlərin qovuşduğu yerə gəlib çatdıqda (özləri ilə götürdükləri) balığı unutdular. Balıq isə dənizdə suyun altı ilə yol alıb getdi.}}Musa və xidmətçisinin hekayəsi "Əl-Kəhf" surəsindəki dörd hekayədən biridir. Müasir akademik araşdırmalar hər bir hekayənin köklərini Son Antik dövrün rəvayətlərində müəyyən etmişdir. Bu konkret hekayənin demək olar ki, yekdilliklə Makedoniyalı İskəndər və onun "dirilik suyu"nu axtarması haqqındakı əfsanədən qaynaqlandığı hesab olunur. Daha ətraflı məlumat üçün "Quran və Son Antik Yəhudi-Xristian Ədəbiyyatı Arasındakı Paralellər" məqaləsindəki "Əl-Kəhf" surəsindəki dörd hekayə bölməsinə baxa bilərsiniz.
@@ Line 250: / Line 250: @@
 İstər Quranda qeyd olunan "iki dəniz" bu mifoloji dənizlərə, istərsə də şirin və duzlu su kütlələri arasındakı daha ümumi və keçilməz bir səddə aid edilsin, tənqidçilər sözügedən ayənin elmi cəhətdən yanlış olduğunu iddia edirlər.
+=== Dağlar yerin tərpənməsinin qarşısını alan dirəklərdir ===
+{{Main|Quran və dağlar}}Müasir geologiya müəyyən etmişdir ki, dağların yaranmasına Yerin qabığındakı böyük plitələr cavabdehdir. Plitə tektonikası adlanan bu prosesdə nəhəng plitələrin yavaş hərəkəti nəticəsində onlar toqquşur və aralarındakı təzyiq yer qabığını yuxarı itələyərək dağları yaradır, eyni zamanda Yer səthində zəlzələlərə və qırılmalara səbəb olur. Beləliklə, dağların yaranması və zəlzələlərin baş verməsi, əsasən, sabitliyi pozan tektonik fəaliyyətin nəticəsidir. Onlar eyni davam edən prosesin tərkib hissələridir və biri digəri olmadan mövcud ola bilməz.
+Bunun əksinə olaraq, Quranda dağların yerdəki payalar (mıxlar) kimi olduğu qeyd edilir. Dağların yaranması onların altındakı kontinental qabığın qalınlaşmasını ehtiva edə bilər ki, bəzi müasir İslam alimləri bunu "paya bənzər" quruluş kimi müqayisə etməyə çalışırlar. Lakin dağlar bir çox başqa yollarla da formalaşır (təfərrüatlar və bu iddia ilə bağlı digər çoxsaylı problemlər üçün əsas məqaləyə baxın).
+Bundan əlavə, Quran dağların Yerin öz sakinləri ilə birlikdə silkələnməsinin və ya yırğalanmasının qarşısını almaq üçün yaradıldığını iddia edir. Müasir İslam alimləri tərəfindən bu, ən çox zəlzələlərə bir işarə kimi şərh olunur.
+Lakin İslamdan əvvəlki və ya erkən İslam dövrü poeziyasında dağların Yerin bir bütün olaraq yırğalanmasının/silkələnməsinin qarşısını alması kontekstində bəhs edilir. Bu, Quran ayələrinin daha birbaşa oxunuşunu dəstəkləyir və bir hədislə də təsdiqlənir ki, yırğalanma/silkələnmə (tamīda) zəlzələlərə aid deyil. Çünki zəlzələlər tarix boyu, o cümlədən Məhəmməd peyğəmbərin dövründə də baş verib və onların seysmik dalğaları müəyyən yerlərdə dağlar tərəfindən daha da gücləndirilə bilər; bu ifadə daha çox bütün Yerin hərəkətinə işarə edir (bütün bu məntəqələr və bir neçə digər təfərrüatlı şərhlərin tənqidi üçün əsas məqaləyə baxın).{{Quote|{{Quran|16|15}}|O, sizi yırğalamasın deyə, yer üzündə möhkəm dağlar, yolunuzu tapasınız deyə də, çaylar və yollar yaratdı.}}{{Quote|{{Quran-range|78|6|7}}|Biz yer üzünü döşəmədikmi?! Dağları da dirəklər etmədikmi?!}}
 == Həmçinin bax ==
 {{Translation-links-azerbaijani|1=[[Scientific Errors in the Quran|İngilis]]}}